Pierwotny Rak Wątroby

AFP

AFP

• Alfa-fetoproteina, białko płodowe 

alfa, 

• Białko syntetyzowane głównie w 

wątrobie, w przewodzie pokarmowym 
i w pęcherzyku żółtkowym płodu.

• Zakres wartości referencyjnych: < 15 

ng/ml (ng/ml x 0,83 = IU/ml).

• Stężenie AFP jest zwiększone u kobiet 

w ciąży, z maksimum w 32-36 
tygodniu; wyniki w tym okresie mają 
znaczenie w diagnostyce prenatalnej.

• Niezwiązane z nowotworem zwiększenie stęż. AFP 

obserwuje się podczas procesów regeneracyjnych 
wątroby (przewlekłe zapalnie – do 500ng/ml).

• Nasiloną biosyntezę AFP wykazują komórki 

pierwotnego raka wątroby (80-90% przypadków 
raka wątroby – u 50% pacjentów AFP > 10 
000ng/ml).

• Zwiększone stężenie AFP (nieprzekraczające 100 

ng/ml), spotyka się u 5-15% chorych z 
przerzutami do wątroby nowotworów o innej 
lokalizacji narządowej.  

• Także wysokie wartości AFP spotyka się w 

zarodkowokomórkowych postaciach raka jąder i 
jajników.

• Okresowe badania poziomu AFP powinny być 

wykonywane u pacjentów z przewlekłym, aktywnym 
zapaleniem wątroby typu B, którzy stanowią grupę 
ryzyka rozwoju hepatoma.

• AFP w połączeniu z β-HCG stanowią użyteczną parę 

markerów nowotworowych w badaniach 
przesiewowych pacjentów obarczonych czynnikami 
ryzyka rozwoju  nowotworów wywodzących się z 
komórek płodowych, zwłaszcza jąder.

AFP

AFP

• czułość diagnostyczna oznaczeń 

stężenia AFP wynosi 80-90%,

• stężenie AFP > 500 ng/ml jednoznacznie 

świadczy o obecności nowotworu u
chorych z objawami marskości lub 
powiększenia wątroby,

• znaczne wahania w zdolności 

wytwarzania AFP powodują duże 
zróżnicowanie
stężenia w osoczu (od wartości 
prawidłowych aż do bardzo wysokich, 
rzędu tysięcy ng/ml),

• istotne znaczenie dla różnicowania 

raka od niezłośliwych chorób 
wątroby ma
ocena kinetyki przyrostu stężenia 
markera,

• operacyjne usuniecie nowotworu 

wiąże się z gwałtownym 
zmniejszeniem
stężenia AFP,

• ponowne zwiększenie stężenia ma 

dodatnia wartość predykcyjna dla 
wykrycia wznowy i/lub odległych 
przerzutów, bliską 100%.

AFP

AFP

Różnicowan

Różnicowan

ie

ie

pierwotnego raka wątroby

z przerzutami do wątroby 

nowotworów o innej 

lokalizacji

AFP + 

AFP + 

CEA

CEA

Wysokie

Wysokie

 

 stężenie CEA i niskie

niskie

 

 stężenie 

AFP

duże prawdopodobieństwo przerzutów 

do wątroby

Des-y-karboksyprotrombina 

(DCP)

• jest to nieczynna biologicznie, 

pozbawiona zdolności wiązania wapnia,
nieprawidłowa protrombina.

• obecna jest w surowicy krwi pacjentów 

leczonych dikumarolem, antagonistą
witaminy K oraz u chorych z deficytem 
witaminy K,

• zwiększenie stężenia DCP u pacjentów 

z pierwotnym rakiem wątroby praw 
dopodobnie odzwierciedla 
nadprodukcje protrombiny przez 
nowotworowo
zmienione hepatocyty.

• swoistość diagnostyczna 98%,

CC-L-fukozydaza

 (AFU)

• jest enzymem lizosomalnym, 

dla którego substratem jest L-
fukoza,

• swoistość AFU w wykrywaniu 

pierwotnego raka wątroby jest 
porównywalna
ze swoistością AFP oraz niższa 
od swoistości des-y-
karboksyprotrombiny 
(odpowiednio 79%, 77%, 
98%).

Inne Markery:

Inne Markery:

• CA 19-9,

• TPA,

• ferrytyna,

• czynnik wzrostu TGF-alfa.