ŻYWIENIE DZIECI W DRUGIM I TRZECIM ROKU ŻYCIA (dzieci 1-3)

ŻYWIENIE DZIECI W

DRUGIM I TRZECIM

ROKU ŻYCIA

(dzieci 1-3)

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA

-wykład 8,9

Rozwój dziecka

Po bardzo dynamicznym okresie rozwoju w

okresie niemowlęcym następuje znaczne

zmniejszenie tempa wzrostu dziecka. W czasie

od ukończenia pierwszego do trzeciego roku

życia dziecko rocznie wzrasta o około 10 cm i

zwiększa masę ciała o 2-3 kilogramy.

Zmieniają się też potrzeby organizmu. Dzieci w

porównaniu z okresem niemowlęcym wykazują

zmniejszone zapotrzebowanie energetyczne: z

100-110 kcal/kg m.c. w pierwszych miesiącach

spada ono do około 90 kcal/kg m.c. w 2 i 3 roku

życia.

Zaledwie 3-2% energii z pożywienia organizm

dziecka zużywa na potrzeby wzrostu, natomiast

powyżej 50% wykorzystywane jest na potrzeby

rosnącej aktywności fizycznej.

Dziecko zaczyna chodzić, stara się obserwować i

poznawać świat, nawiązywać bliski kontakt

emocjonalny z rodziną, uczy się mówić. Ciekawość

świata i rozwój zdolności motorycznych powodują,

że apetyt dziecka, jak również zainteresowanie

jedzeniem wyraźnie się zmniejsza. Zmienia się

asortyment produktów, które wchodzą w skład

jadłospisu malucha, stopniowo zbliżając się do

spożywanych przez całą rodzinę.

W pierwszym roku życia niemowlę było zależne od

mleka matki, albo zastępujących je preparatów. W

tym wieku maluch zaczyna jeść samodzielnie, na

początku głównie za pomocą rąk, ale już około 2

roku życia stara się używać sztućców. Mimo

kłopotów z koordynacją ruchową, nie powinno się

dziecka zbyt często wyręczać i karmić - nauka

jedzenia jest bowiem interesująca i absorbująca i

kształci zdolności psychomotoryczne.

Liczba posiłków

Racjonalne żywienie dziecka jest możliwe

tylko wtedy, kiedy ma ono prawidłowe

łaknienie. Chęć i potrzeba spożywania

posiłków powinny występować u dziecka

samoistnie, muszą być następstwem uczucia

głodu. Można to osiągnąć, gdy przerwy

między posiłkami będą dostatecznie długie,

u dzieci trzy letnich do 3-4 godziny. Powinny

one spożywać 3 posiłki główne i 2 lekkie,

składający się głównie z warzyw, owoców i

ewentualnie ciasta (podwieczorek).

Zapotrzebowanie energetyczne

wg IŻŻ

ENERGIA

Masa ciała

(kg)

102

kcal/kg m.c./

dobę

1000

kcal/dobę

102

kcal/kg m.c./

dobę

1300

kcal/dobę

102

kcal/kg m.c./

dobę

1500

kcal/dobę

Białko

Zalecane spożycie 45 g/dobę

Spożycie białka przez małe dzieci znacznie

przekracza zalecane ilości. Nadmierne

spożycie białka nie jest korzystne ponieważ

może powodować niepożądane skutki takie,

jak: nietolerancja pokarmowa, alergia, otyłość

czy nawet uszkodzenie nerek.

Zarówno przekroczenie jak i zaniżenie tej

wartości jest niebezpieczne dla zdrowia. Zbyt

niska podaż białka w diecie może powodować

obniżenie odporności, zaburzenia rozwojowe i

inne.

Tłuszcze

Od 36 do 53 g/dobę (w zależności

od masy ciała).

Tłuszcze powinny pokrywać już tylko

30-32% zapotrzebowania

energetycznego. Zapotrzebowanie na

tłuszcze spada wraz z wiekiem

dziecka.

W diecie dziecka 1-3 lata, nie powinny

znajdować się margaryny, gdyż są one

źródłem izomerów trans, które wykazują

działanie kancerogenne, i powodują

usztywnianie błon komórkowych i sprzyjają

odkładaniu się blaszek miażdżycowych.

Dotyczy to przede wszystkich margaryn

twardych (izomerów trans około 45%),

dodawanych do ciasta, ciastek, czekolady

lub smażenia. Dlatego słodycze w miarę

możliwości powinno się je wykluczyć

zwłaszcza z diety dziecka.

Węglowodany

Podaż węglowodanów w diecie ustala się po

ustaleniu podaży pozostałych składników

odżywczych.

Zalecana dawka węglowodanów do

spożycia dla dzieci w drugim roku życia

powinna wynosić

154-168 g/dobę

Powinny stanowić główny składnik diety i

dostarczać około 56% energii potrzebnej

organizmowi. Są niezbędne do prawidłowej

przemiany tłuszczów i białek. Istotne jest

by udział sacharozy nie przekraczał 10%

całkowitej puli energii.

Dla organizmu korzystniejsze jest spożywanie

węglowodanów złożonych, które przed

wchłonięciem muszą być najpierw strawione

do węglowodanów prostych, a więc energia z

nich uwalniana jest powoli. Tymczasem

węglowodany proste wchłaniają się szybko

powodując szybkie uwalnianie energii. Dieta

dzieci powinna opierać się zatem na

węglowodanach złożonych.

Nie należy natomiast podawać dzieciom

produktów sztucznie słodzonych ("light").

Błonnik pokarmowy

Błonnik powinien zawierać nie mniej

niż

10 g/1000 kcal,

w tym ilość

błonnika pochodzącego z warzyw

170-300 mg/kg m.c/dobę.

Witaminy

WITAMINA D 15

g/dobę

Dla większości ludzi głównym źródłem witaminy D

jest kontakt promieni słonecznych

ze skórą. Pod wpływem coraz większej liczby

zachorowań na raka skóry większość rodziców

chroni jednak swoje dzieci przed promieniami

słonecznymi. Rozpowszechnione w ostatnich

latach stosowanie kremów z filtrami zwiększyło

konieczność podawania dzieciom preparatów

uzupełniających z witaminą D lub produktów

żywnościowych wzbogaconych witaminą D.

Źródłem witaminy D jest niewiele pokarmów. Są to

głównie tłuste ryby, oleje z ryb, żywność

wzbogacona witaminą D i jajka.

Witamina A 400

g/dobę

Witamina E 6 mg

/dobę

Witamina K 1,0

g/1kg m.c.

Witamina C 45 mg

/dobę

Witamina B

0,9 mg

/dobę

Witamina B

1,0 mg

/dobę

Witamina B

1,2 mg

/dobę

Witamina B

2,0

g/dobę

Niacyna 11 m

g/dobę

Folacyna 70

g/dobę

Składniki mineralne

ŻELAZO 10 mg/dobę

Żelazo to ważny składnik odżywczy odpowiedzialny

za sprawność fizjologiczną, w tym rozwój mózgu.

Niedobór żelaza prowadzi do anemii i może

niekorzystnie wpływać

na zdolności intelektualne (opóźniony rozwój

psychomotoryczny), zachowanie i zdolność

do ćwiczeń fizycznych.

Najlepszym sposobem na zapewnienie odpowiedniej

ilości żelaza jest zalecanie stałego podawania

dzieciom do 3. lat mleka modyfikowanego

wzbogaconego dodatkiem żelaza.

JOD 70

g/dobę

Jest on składnikiem wielu hormonów niezbędnych

do prawidłowej przemiany materii. Jego niedobór

powoduje niedoczynność tarczycy, jej

powiększenie i opóźnienie wzrostu dziecka.

Głównym źródłem jodu są owoce morza, natomiast

jego zawartość w mleku krowim jest różna, w

zależności od zawartości jodu w paszy. Badania

potwierdziły, że w pożywieniu małych dzieci

występuje zbyt mało jodu i że konieczne jest

uzupełnienie diety o ten składnik.

UROZMAICANIE POSIŁKÓW

W okresie wczesnego dzieciństwa obserwuje się

zdolność zapamiętywania smaku, zapachu, rozpoczyna

się kształtowanie preferencji smakowych.

Przyzwyczajanie dziecka do nowych produktów

procentuje w przyszłości większym urozmaiceniem diety.

Dzieci, które są odżywiane monotonnie we wczesnym

dzieciństwie, później mogą niechętnie odnosić się do

nowych, nieznanych im produktów i potraw.

W przypadku niechęci do próbowania nowości powinno

się podawać nowe produkty w małej ilości i wraz z

produktami, które dziecko już zna i lubi.

Rodzice nie powinni jednak zmuszać dziecka do

jedzenia pomimo jego wyraźnej niechęci, gdyż

może to powodować powstanie nieprzyjemnych

skojarzeń związanych z jedzeniem wybranych

produktów i konsekwentne unikanie ich w

przyszłości.

Do trzeciego roku życia nie podajemy dzieciom

produktów ciężko strawnych, takich jak smażone

z dużą ilością tłuszczu (kotlety w panierce, frytki,

placki ziemniaczane itp.), a także staramy się nie

podawać zbyt dużych ilości kapusty i warzyw

kapustnych (kalafior, brukselka), cebuli, a także

warzyw strączkowych, szczególnie suchych

(jedynie zielony groszek i fasolkę szparagową).

Małe dzieci nie powinny też jadać ciast kremowych i

wypieków o dużej ilości tłuszczu (np. ciasta

francuskiego).

Staramy się również nie zachęcać dzieci do jedzenia

produktów wysoko przetworzonych, takich jak

chrupki, czipsy, a zwłaszcza dań typu "fast food".

Do przygotowania potraw dla dzieci nie powinno się

też używać koncentratów spożywczych (zupy w

proszku, rosoły w kostkach itp.), gdyż zawierają

nadmierne ilości sztucznych dodatków, soli i

konserwantów.

Nie podaje się również małym dzieciom napojów

gazowanych, albo sztucznie barwionych, lepiej żeby

piły soczki owocowe i warzywne. Dzieciom do 3 roku

życia należy bezwzględnie kupować soki

posiadające atest lub akceptację Instytutu Matki i

Dziecka. To daje gwarancję, że zostały dokładnie

przebadane pod kątem zawartości zanieczyszczeń.

Do wieku przedszkolnego dzieciom nie ogranicza się łatwo

strawnych tłuszczów (masło, oleje) i cholesterolu, gdyż

uczestniczą one w budowie układu nerwowego i innych tkanek

organizmu. Do smarowania pieczywa stosujemy masło.

Nie należy nadmiernie solić lub dosładzać potraw dla dzieci

gdyż wykształca to nieprawidłowe nawyki żywieniowe, które

później sprzyjają nadwadze i nadciśnieniu

Nie należy unikać produkty uważane za alergizujące bez

wyraźnych wskazań, a po ukończeniu roku dziecko powinno

próbować i przyzwyczajać się do różnorodnych produktów,

chyba że wykazuje alergie pokarmowe. Zbyt monotonna dieta

może prowadzić do niedoborów i ograniczać apetyt malucha.

Nie należy nadmiernie rozdrabniać produktów, bo choć

przyspiesza to spożycie posiłku przez dziecko, to nie pozwala

mu nauczyć się gryźć twardsze pożywienie. W przyszłości może

niechętnie jeść produkty wymagające gryzienia.

Porcje powinny być niewielkie, lepiej gdy dziecko

będzie chciało dokładkę, niż jeśli będzie zmuszane

do jedzenia. Jeśli chcemy aby dziecko zjadało posiłki

główne, nie należy mu nic podawać między

posiłkami. Przed jedzeniem należy unikać

męczących, dalekich spacerów, a po zabawie

umożliwić dziecku 10-15 minutowy odpoczynek.

Należy również zwracać uwagę, aby dziecko nie

oczekiwało zbyt długo przy stole na posiłek.

Nie należy stosować w żywieniu dzieci diet

alternatywnych - wegetariańskich, makrobiotycznych

i innych o dużych ograniczeniach lub nietypowych

zestawieniach produktów. Nieumiejętne stosowanie

takich sposobów żywienia może doprowadzić do

niedoborów żywieniowych i nawet zahamowania

wzrostu i rozwoju dziecka.

Dzienna racja pokarmowa

Mleko 2% -600g

Sery 40g

Jaja 50g

Mięso, ryby, wędliny 60g

Masło 15g

Śmietana 10g

Inne tłuszcze 3g

Warzywa bogate w karoten 100g

Warzywa bogate w witaminę C 150g

Owoce 200g

Ziemniaki 60g

Suche strączkowe (w 3 roku 3g)

Pieczywo 70g

Mąki, kasze 30g

Cukier i słodycze 40g

Przetwory owocowe 10g

Charakterystyka posiłków

I śniadanie

Powinno być pełnowartościowe, zawierać:

mleko w różnej postaci, pieczywo mieszane w

postaci kanapek z masłem, oraz drugi

produkt białkowy np. jaja, sery, wędliny,

przetwory mięsne, dodatki owoców i warzyw.

Warto podać zupę mleczną, albo ciepły napój

mleczny (kawa zbożowa, kakao, bawarka).

Ponadto należy podać pieczywo z masłem,

wędliną, serem lub jajkiem, najlepiej w

postaci past z dodatkiem zieleniny, twarożku.

II śniadanie

powinno nieco łagodzić uczucie głodu

przed obiadem, ale nie powinno być

zbyt sycące. Dobrze jest podać małą

kromkę chleba z dodatkiem produktów

białkowych (serka, wędliny) lub

warzywnych a do picia soki. Można też

podać jogurt owocowy.

•

Obiad

Powinien składać się z 2 dań lub 3: zupy, drugiego

dania i lekkiego deseru. Zupy gotujemy na

wywarach jarskich (polecane są zupy o wyraźnym

smaku, jak pomidorowa, ogórkowa, barszczyk

czerwony). Zupy można zabielać mlekiem,

śmietanką i ewentualnie zagęszczać mąką.

Drugie danie powinno zawierać:

produkt białkowy (jak mięso, jajko, ser),

warzywa –1 lub 2 potrawy,

potrawa węglowodanowa (jak ryż, ziemniaki, kluski,

kaszę).

Na deser wystarczy kompot lub porcja świeżych

owoców.

Podwieczorek

powinien być małym posiłkiem

słodkim. Można podać porcję ciasta,

lub koktajl mleczny, mus owocowy,

galaretkę. Można też podać owoce

lub przetwory owocowe.

Kolacja

powinna być posiłkiem gotowanym.

Mogą to być gotowane warzywa i

produkty warzywno-mięsne, ale też

pieczywo i napoje z dodatkiem

mleka.

STYL ŻYCIA –wyniki badań

Z badań w różnych krajach europejskich

wynika, że na wzorce żywieniowe małych

dzieci ogromny wpływ ma styl życia i

środowisko w jakim się obracają. Naśladują

one nie tylko dorosłych, ale także ulegają

wpływom reklam prezentujących żywność.

Nawyki żywieniowe dorosłych kształtują

się pod presją współczesnego stylu życia,

a to z kolei wpływa na sposób w jaki

odżywiane są nasze dzieci.

Matki często wracają do pracy wkrótce po

urodzeniu dziecka, aby wspomóc domowy

budżet. Duża mobilność siły roboczej oznacza,

że członkowie rodziny, którzy mogliby pomóc

w wychowywaniu dziecka, nie mieszkają już w

pobliżu młodych rodziców. Posiłki rodzinne

stają się coraz mniej formalne i spożywane są

przez poszczególnych członków rodziny

w różnych porach, często przed telewizorem.

Ważniejsza staje się wygoda, a „fast foody”

i przekąski cieszą się dużą popularnością

podtrzymywaną za pomocą reklam celujących

w dzieci.

Przeprowadzone w kilku krajach Europy

Zachodniej, Polsce i USA badania

wykazały, że wzory żywieniowe małych

dzieci znacznie odbiegają od ideału.

Badania te udowodniły także, że bardzo

często dieta dzieci nie jest odpowiednio

zbilansowana. Brakuje w niej tak ważnych

składników jak żelazo, witamina D, jod.

Jest za to zbyt dużo białka.

Żłobek - zakład opiekuńczo-wychowawczy

dla

dzieci

w wieku od 6 tygodni do około

trzech lat, których rodzice lub opiekunowie

pracują poza

domem

Żłobek zapewnia dzieciom: żywienie, zabiegi

pielęgnacyjno-zdrowotne, opiekę

wychowawczą oraz zajęcia dodatkowe.

Wyróżnia się żłobki:

państwowe

prywatne

oraz:

dzienne

całotygodniowe.

Żywienie w żłobka dziennych

Dzieci 2-3 letnie otrzymują w żłobku 3 posiłki:

śniadanie, obiad, podwieczorek. Przed wyjściem

z domu dzieci powinny otrzymać „małe

śniadanie”, a zaraz po wyjściu ze żłobka

uzupełnić podwieczorek głównie owocami oraz

zjeść w domu kolację.

Podstawą do pracowania jadłospisów w żłobku

są normy oraz dzienna stawka finansowa

ustalona na żywienie.

Posiłki w żłobku dziennym powinny

pokrywać75% dziennego zapotrzebowania

zarówno energetycznego jak i jakościowego.

WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAĆ

POD WZGLĘDEM FACHOWYM I SANITARNYM

POMIESZCZENIA

ŻŁOBKA

1. W żłobku powinny znajdować się:

1) sale pobytu dzieci (zabaw lub odrębnych sypialni);

2) miejsce na wózki:

3) zespół sanitarny, w którego skład wchodzą ustępy, umywalki i co

najmniej 1 natrysk oraz wydzielone miejsce do mycia nocników.

2. W żłobku powinny być wydzielone zespoły pomieszczeń przeznaczone

dla różnych grup wiekowych, w szczególności dla niemowląt.

3. W salach pobytu dzieci minimalna powierzchnia pomieszczenia na 1

dziecko powinna wynosić 3,0 m2.

4. Przy sali dla niemowląt należy zapewnić możliwość leżakowania na

werandzie lub tarasie.

5. W żłobku należy zapewnić możliwość wyjścia na teren przyległy do

żłobka wyposażony w urządzenia do zabaw. Teren ten powinien być

niedostępny dla osób postronnych.

Document Outline