Integracja europejska w
latach 80
Integracja europejska w
latach 80
Lata 80
USA nakazuje dozbrojenie
Aktywizacja polityki regionalnej w Europie
Inwazja wojsk radzieckich w Afganistanie
Okres drugiej zimnej wojny
Embargo na zboża do ZSRR
Zaostrzenie dostaw technologii do bloku wschodniego
Przerwanie budowy gazociągu Syberyjskiego
Rozwój polityki badawczo - przemysłowej
Przystąpienie kolejnych państw
Projekt Unii Europejskiej
Projekt Aktu Europejskiego (Genschera-Colombo)
Działania Komitetu Spinellego
Przyjecie Jednolitego Aktu Europejskiego
Porozumienie z Schengen
Wydarzenia po roku 89.
Spis treści
•
GRECJA- 1981R.
•
HISZPANIA- 1986R.
•
PORTUGALIA- 1986R.
Rozszerzenie Wspólnot
Europejskich o kraje
,,południowe”
Rozszerzenie integracji o Grecję
1961r.- podpisanie układu
stowarzyszeniowego
12.VI.1975r.- wniosek o przystąpienie
Komisja krytycznie oceniła przygotowania
Grecji do członkowstwa
Brak zgodności stanowisk wśród negocjatorów
28.V.1979r.- podpisanie umowy o przyjecie
Grecji do wspólnot
1.I.1981r.- Grecja stała się członkiem EWG
Rozszerzenie integracji o Hiszpanie
1977r.- wniosek o przyjecie do Wspólnot
Europejskich
Sprzeciw Francji i Włoch
1978r.- powołanie głównego negocjatora
List otwarty do głów państw członkowskich
12.VI.1985r.- podpisanie traktatu akcesyjnego
z 10 letnim okresem przejściowym
1.I.1986r.- Hiszpania stała sie członkiem
Wspólnot
Rozszerzenie integracji o Portugalię
1977r.- wniosek o przyjecie do Wspólnot
Atut Portugali- państwo członkowskie NATO
Silna opozycja wewnętrzna kraju
1.I.1986r.- przystąpienie do Wspólnot
Pomoc finansowa z Europejskiego Funduszu
Społecznego
Zmiany w Grecji, Hiszpanii i Portugalii
po przystąpieniu do Wspólnot
Zmiana systemu z autorytarnego na
demokratyczny
Znaczne wpływy lewicowe
Zwiększenie pomocy dla państw
południowych
Zwiększenie zainteresowania władz
brukselskich problemami rejonu
śródziemnego
Szybkie wyrównanie poziomu życia
Projekty Unii Europejskiej
•
Projekt Genscher – Colombo
•
6 stycznia 1981 – wystąpienie Hansa-Dietrich’a
Genscher’a w Stuttgarcie z inicjatywą przekształcenia
Wspólnot w Unię Europejska – poparcie ministra spraw
zagranicznych Włoch Emilio Colombo
•
Tworzenie UE poprzez następujące przedsięwzięcia
•
ograniczenie zasady jednomyślności w działaniach
Rady Wspólnot Europejskich
•
Zwiększenie roli PE
•
Wzmocnienie roli Rady Europejskiej
•
Rozwijanie wspólnej polityki zagranicznej
•
Polepszenie koordynacji polityki bezpieczeństwa
•
Zacieśnienie europejskiej współpracy gospodarczej
•
Marzec 1981 – uchwalenie deklaracji w sprawie Unii
Europejskiej przez Radę Europejską
•
Podstawa do dalszych wysiłków mających na celu budowę
unii politycznej
•
Listopad 1981 – przedstawienie projektu Aktu Europejskiego
na posiedzeniu Rady Europejskiej
•
Propozycje zmian we Wspólnotach i utworzenie Unii
Europejskiej
•
Nadanie Radzie Europejskiej rangi organu politycznego
•
Podejmowanie decyzji Rady większością głosów
•
Rozszerzenie uprawnień integracyjnych co do unii
gospodarczej i walutowej
•
Zwiększenie aktywności w sprawach międzynarodowych
•
19 czerwca 1983 – przyjęcie „Uroczystej Deklaracji o Unii
Europejskiej” przez Radę Europejską w Stuttgarcie
•
Potrzeba utworzenia Unii Europejskiej
•
Zacieśnienie współpracy w zakresie prawa, kultury i
bezpieczeństwa
•
Komitet Spinellego
•
Powołany w lipcu 1981
•
Opracowanie założeń przyszłej Unii Europejskiej
•
14 lutego 1984 – przyjęcie przez PE projektu traktatu o UE
opracowanego przez komitet Spinellego
Założenia:
•
Ściślejsza integracja polityczna i ekonomiczna
•
Miał zastąpić traktaty o EWWiS, EWG i Euroatomie
•
Zachowywał główne struktury wspólnot: Parlament, Radę
Unii, Radę Europejską, Komisje, Trybunał Sprawiedliwości,
Komitet Ekonomiczono-Społeczny, Europejski Bank
Inwestycyjny
•
Podział kompetencji pomiędzy strukturami unijnymi a
państwami członkowskimi
•
Zasady wymiaru sprawiedliwości
•
Rozwiązania finansowe
•
Założenia działań międzynarodowych
•
Rada Unii Europejskiej – izba wyższa parlamentu
•
Parlament Europejski – izba niższa
•
Zwiększenie roli Komisji ale także większa
odpowiedzialność przed Parlamentu Europejskim
•
Prymat prawa europejskiego nad krajowym
•
Subsydiarność
•
Ewolucja współpracy między rządowej do wspólnej polityki
zagranicznej UE
•
Zastąpienie jednomyślności
•
Wzmocnienie działań ponadnarodowych
kosztem kompetencji państw
członkowskich
Jednolity Akt
Europejski
Podpisany 17 lutego 1986 oraz 28 lutego 1986 w
Luksemburgu;
Po ratyfikacji przez wszystkie państwa wszedł w
życie 1 lipca 1987;
JAE pierwszym traktatem istotnie modyfikującym
Traktaty Rzymskie;
W Tytule III JAE tworzy ramy do działania EWP.
Tytuł I
Artykuł 1
Wspólnoty Europejskie oraz Europejska Współpraca
Polityczna obierają za swój
cel wniesienie wspólnego wkładu do osiągnięcia
konkretnego postępu ku jedności europejskiej.
•
Zachowanie dualizmu EWP i WE;
•
EWP nie stanowi organizacji międzynarodowej, jest
umową międzynarodową;
•
JAE w części poświęconej EWP nie jest prawem
wtórnym Wspólnot; w części reformującej traktaty
rzymskie jest częścią prawa pierwotnego.
Europejska Współpraca
Polityczna
•
Działa na podstawie tytułu III JAE;
•
EWP tworzą ministrowie spraw zagranicznych krajów
Wspólnoty;
•
Organy wspierające: Komitet Polityczny (Dyrektorzy
Polityczni), Europejska Grupa Korespondentów,
Sekretariat;
•
Wyłączenie jurysdykcji ETS ze zobowiązań
wynikających z tytułu iii JAE.
Europejska Współpraca Polityczna
cd
.
Przewodniczącym EWP jest Przewodniczący
Rady Wspólnot Europejskich;
Wzrost roli Parlamentu Europejskiego- PE
wyraża swoją opinię na temat toczących się w
EWP dyskusji;
Takie ukształtowanie współpracy między EWP i
WE zmniejsza dualizm między tymi
instytucjami.
Postanowienia dotyczące bezpieczeństwa
europejskiego
Większa koordynacja w sferze
bezpieczeństwa politycznego i
ekonomicznego;
Bardzo ogólne sformułowania; brak
konkretnych rozwiązań;
Pierwszeństwo zobowiązań wynikających z
NATO i Unii Zachodnioeuropejskiej.
Potrzeba reform Traktatów
Rzymskich
Impas decyzyjny;
Kryzys ekonomiczny lat 70tych;
Naruszanie prawa wspólnotowego przez Państwa
Członkowskie;
Postulaty zwiększenia roli PE jako organu
wybieranego w najbardziej demokratyczny
sposób.
Co to są Wspólnoty Europejskie?
1.
Sprawa Van Gend & Loos 26/62
EWG stanowi nowy porządek prawno międzynarodowy, na
korzyść którego państwa, nawet jeśli w ograniczonych
ramach, przekazały swoje prawa zwierzchnie.
2
.
Sprawa Costa v. ENEL 6/64
W odróżnieniu od zwykłych umów międzynarodowych Traktat
ustanawiający EWG stworzył własny porządek prawny,
który po wejściu w życie Traktatu został włączony do
porządków prawnych państw członkowskich i musi być
stosowany przez ich sądy. (…) prawo wspólnotowe tworzy
autonomiczne- niezależne od krajowych systemów
prawnych- źródło prawa, z którego wypływa wiążące dla
państw członkowskich i ich obywateli prawo wspólnotowe.
JAE jako rewizja Traktatów
Rzymskich
Formalne uznanie Rady Europejskiej
W skład Rady Europejskiej wchodzą głowy państw lub rządów państw
członkowskich oraz Przewodniczący Komisji Wspólnot Europejskich
wspierani przez ministrów spraw zagranicznych państw członkowskich
Przyznanie kompetencji Radzie do utworzenia Sądu
Pierwszej Instancji;
Zmiana trybu głosowania w Radzie Wspólnot
Europejskich;
Zwiększenie roli Parlamentu Europejskiego;
Wzmocnienie pozycji Komisji Europejskiej.
Utworzenie rynku
wewnętrznego
Miał zostać utworzony do 31.12.1992r.;
Rynek wewnętrzny- obszar bez granic
wewnętrznych, na którym zostaje zapewniony
swobodny przepływ towarów, osób, usług i
kapitału;
Wspólny rynek- eliminacja wszelkich
przeszkód w handlu wewnątrzwspólnotowym
w celu połączenia rynków krajowych w jeden
rynek.
Porozumienie z Schengen
1984r.- Rada Europejska w Fonteinblau
nakazuje stopniowe znoszenie granic
1984r.- porozumienie miedzy Francją, a RFN
z Saarbruken.
14.VI.1984r.- w Schengen
porozumienie miedzy
Francją, RFN i
krajami Beneluksu
Założenia Schengen:
Zniesienie kontroli paszportowej na
wewnętrznych granicach państw
sygnatariuszy
Ścisła kontrola na zewnętrznych granicach
Wspólna polityka azylowa i wizowa
Specjalny system informacyjny
Schengen
1990r.- uzupełnienie postanowień z
Schengen
1995r.- realizacja tych postanowień
Zmiany prawne i w świadomości społecznej
1996r.-Dania, Finlandia i Szwecja
Specjalne stosunki z Islandia i Norwegia
Konsekwencje:
Ulepszenie działania policji w walce z
terroryzmem, nielegalnym handlem,
przemytem narkotyków, przestępczością
zorganizowana
Zasady współpracy
Systemów sadowniczych
Policji
Administracji
Europol
Przemiany w Europie po 1989
•
Rozpad bloku wschodniego
•
Zjednoczenie Niemiec
•
Powstanie Wspólnoty
Niepodległych Państw
Rozpad bloku wschodniego
Dlaczego?
•
Osłabienie gospodarki radzieckiej
•
Dążenia wolnościowe
•
Polityka Michaiła Gorbaczowa
•
Naciski ze strony Zachodu – wspieranie
demokratycznych sił w Europie
Środkowej i Wschodniej
Układ Warszawski
•
25 lutego 1990 r. – spotkanie ministrów spraw
zagranicznych i obrony Układu Warszawskiego w
Budapeszcie
•
1 lipca 1991 – całkowite rozwiązanie Układu
Warszawskiego
•
Wycofaniu wojsk radzieckich z Czechosłowacji,
Polski, NRD, Węgier, Litwy, Łotwy i Estonii
Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej
•
Styczeń 1990 – rozpoczęcie prac nad
przekształceniem RWPG w nową organizację
gospodarczą bloku wschodniego
•
Styczeń 1991 – załamanie wewnętrznej wymiany
handlowej i przerwanie więzi kooperacyjnych
•
28 czerwca 1991 – podpisanie protokołu o likwidacji
RWPG w Budapeszcie
Związek Socjalitycznych Republik Radzieckich
•
Usamodzielnianie się poszczególnych republik
•
Równouprawnienie narodów i narodowości w ramach
ZSRR
•
1990 – deklaracje niepodległości Litwy, Łotwy i
Estonii
•
12 czerwca 1990 – ogłoszenie deklaracji
suwerenności Republiki Rosyjskiej
•
Rozbicie struktury KPZR i przejęcie władzy nad tzw.
resortami siłowymi przez Borysa Jelcyna
•
Sierpień 1991 – pucz w Moskwie – protest przeciwko
polityce głasnostu i pieriestrojki Gorbaczowa
•
8 grudnia 1991 – spotkanie w Wiskali nad Brześciem
– z inicjatywy Jelcyna – Rosja, Ukraina, Białoruś
•
Decyzja o zakończeniu istnienia ZSRR
•
Powołanie Wspólnoty Niepodległych Państw
Zjednoczenie Niemiec
•
Koniec odgraniczenia NRD i RFN
•
Gorbaczow – łagodzenie napięć w polityce
europejskiej
•
6 lipca 1989 – Gorbaczow wygłosił koncepcje budowy
„wspólnego europejskiego domu” na forum
Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy
•
9 listopada 1989 – możliwość swobodnego
przekraczania granicy NRD – RFN
•
28 listopada 1989 – dziesięciopunktowy plan Kohla
mający doprowadzić do jedności Niemiec
•
12 września 1990 – „Układ ostatecznej regulacji w
odniesieniu do Niemiec”
•
Konsekwencje przywrócenia jedności Niemiec
•
NRD została wchłonięta przez RFN,
zachodnioniemiecki system polityczny na całym
terytorium
•
Większe możliwości jednoczenia Europy
•
Więcej niemieckich deputowanych do PE (do 99)
•
Większa wartość marki niemieckiej
•
Możliwość działania na forum europejskim przez
niemieckich polityków
Powstanie Wspólnoty Niepodległych
Państw
•
8 grudnia 1991 – Rosja, Białoruś, Ukraina
•
Armenia, Azerbejdżan, Gruzja, Kazachstan, Kyrgystan,
Mołdawia, Tadżykistan, Turkmenistan, Uzbekistan
•
21 grudnia 1991 – podpisanie deklaracji w Ałma Acie
•
30 grudnia 1991 – podpisanie tymczasowej umowy w
sprawie utworzenia głównych organów WNP w Mińsku
•
później – dalsze umowy – współpraca w zakresie
gospodarki, spraw wojskowych, handlu, ochrony
zdrowia, ekologii, oświaty, kultury, polityki zagranicznej,
zwalczaniu zorganizowanej przestępczości
•
zjednoczony obszar gospodarczy, wspólne dowództwo
sil zbrojnych
•
po dodatkowych porozumieniach Rosja przejęła broń
jądrową która pozostała na Białorusi, w Kazachstanie i
na Ukrainie
•
W początkowym okresie działalności WNP - brak
statutu co rodziło wiele sporów między innymi co do
odpowiedzialności za długi ZSRR, status sił zbrojnych,
oraz głownie między Rosją a Ukrainą co do podziału
Floty Czarnomorskiej
•
2 tendencje zaznaczyły się podczas dyskusji o
statucie
•
przekształcenie WNP w zinstytucjalizowaną
konfederację
•
dalszy rozwój powiązań bilateralnych po
„pokojowym demontażu ZSRR”
•
Problemy dzielące wspólnotę:
•
polityczne
•
gospodarcze
•
wojskowe
•
psychologiczne
•
Trudności gospodarcze i infrastrukturalne
•
1992 – Pakt o bezpieczeństwie zbiorowym – Armenia,
Kazachstan, Rosja, Tadżykistan, Turkmenistan,
Uzbekistan
•
później została podpisana umowa o utworzeniu
wspólnych sil pokojowych
•
rozpoczęto także prace nad integrowaniem sił
zbrojnych, wojsk ochrony pogranicza, oraz
tworzeniem wspólnego systemu obrony
powietrznej, unii celnej, wspólnego rynku, wspólnej
waluty – połowiczne sukcesy
•
1996 – Białoruś, Kyrgystan, Rosja – umowa w sprawie
utworzenia wspólnego rynku
•
1999 – Związek Białorusi i Rosji
•
WNP zdominowana przez sprawy gospodarcze i
militarne – surowce i armia