Slajd 1

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy

z dnia 5 sierpnia 2005r., w sprawie

bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach

zawiązanych z narażeniem na hałas lub

drgania mechaniczne / Dz. U. Nr 127 z 19

sierpnia 2005r., poz. 1318 /

:
Hałas to każdy niepożądany dźwięk, który

może być uciążliwy albo szkodliwy dla

zdrowia lub zwiększać ryzyko wypadku przy

pracy.

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Definicje

Hałas słyszalny

– są to słyszalne dźwięki o

częstotliwości w zakresie od 16 Hz do 16.000

Hz. Czułość ucha ludzkiego jest największa w

zakresie od 3.000 do 5.000 Hz.

Hałas niesłyszalny

• infradźwiękowy – 2 –16 Hz
•Ultradźwiękowy 16 000 do 100 000 Hz

Czułość ucha

jest różna dla różnych

częstotliwości dźwięku w celu oceny wpływu

hałasu na organizm ludzki wprowadzono

krzywe korekcyjne „A” „B” „C” i „D”.

Dźwięk o częstotliwości 1000 Hz i 50dB dla

ucha jest tak samo głośny jak 100 Hz i 59 dB.

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Definicje

Krzywa korekcyjna „A”

przystosowuje

charakterystykę pomiarową przyrządu do czułości
ucha w zakresie małych poziomów głośności 0 –
55 fonów

Krzywa korekcyjna „B”

przystosowuje

charakterystykę pomiarową przyrządu do czułości
ucha w zakresie poziomów głośności 55 – 85
fonów

Krzywa korekcyjna „C”

przystosowuje

charakterystykę pomiarową przyrządu do czułości
ucha o poziomach głośności powyżej 85 fonów

Krzywa korekcyjna „D”

- jest dla szczególnie

wysokich poziomów dźwięku

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Definicje

Częstotliwość

- to liczba okresów drgań,

jakie  wykonują  cząsteczki  powietrza  w
jednostce  czasu.  Hałasy  o  niskich
częstotliwościach  odbierane  są  przez
człowieka jako dźwięki niskie (np. hałas
silnika

wysokoprężnego),

natomiast

hałasy o wysokich częstotliwościach
odbierane są jako dźwięki wysokie (np.
gwizd, syk sprężonego powietrza).

Fon

-jednostka poziomu głośności

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Definicje

Hałas ustalony

– hałas, którego poziom dźwięku A

w określonym miejscu, mierzony przy włączonej
charakterystyce dynamicznej S miernika, zmienia
się podczas obserwacji nie więcej niż o 5 dB.

Hałas nie ustalony

- hałas, którego poziom

dźwięku A w określonym miejscu, mierzony przy
włączonej charakterystyce dynamicznej S miernika,
zmienia się podczas obserwacji więcej niż o 5 dB

Hałas impulsowy

– hałas składający się z jednego

lub wielu zdarzeń dźwiękowych każde o czasie
trwania mniejszym niż 1 s.

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Definicje

Równoważny poziom dźwięku

Aeq

–

równoważny poziom ciśnienia akustycznego
skorygowany charakterystyką
częstotliwościową A w przedziale czasowym
T

Poziom dźwięku A

w dB (LA) – poziom

ciśnienia

akustycznego

skorygowany

według charakterystyki częstotliwościowej
A

Poziom dźwięku C

w dB (LC) – poziom

ciśnienia

akustycznego

skorygowany

według charakterystyki częstotliwościowej
C

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Definicje

Maksymalny poziom dźwięku

A w dB

(LAmax) - maksymalna wartość skuteczna
poziomu dźwięku A występująca podczas
obserwacji

Szczytowy poziom dźwięku

C w dB

(LCpeak) - maksymalna wartość chwilowa
poziomu dźwięku C występująca podczas
obserwacji

Poziom ekspozycji na hałas

odniesiony do

8-godzinnego dnia pracy L

EX,8H

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Definicje

• Narażenie

– ekspozycja, podleganie

działaniu czynnika szkodliwego lub

uciążliwego związanego z wykonywaną

pracą ( PN-N-18002:2000 Ocena ryzyka

zawodowego). Narażenie jest wyrażeniem

ilościowo lub jakościowo pojęciem

charakteryzującym zagrożenie na

stanowisku pracy.

• Ekspozycja

– wystawienie pracownika w

określonym czasie na oddziaływanie

czynników środowiska pracy, w wyniku

którego pracownik jest lub może być

narażony na utratę zdrowia,

• Zagrożenie

– stan środowiska pracy

mogący spowodować wypadek lub chorobę,

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Definicje

• Wartość dopuszczalna

– prawnie ustanowiona średnia

wartość natężenia /stężenia czynnika szkodliwego dla

zdrowia, z którą porównywane są wyniki pomiarów tego

czynnika w powietrzu środowiska pracy w celu oceny

narażenia pracowników.

• Chronometraż pracy

- czas trwania poszczególnych

czynności zawodowych pracownika w ciągu zmiany

roboczej, różniących się narażeniem.

• Czynnik szkodliwy

– czynnik, którego oddziaływanie na

pracownika prowadzi lub może prowadzić do schorzenia.

• Czynnik uciążliwy

– czynnik, którego oddziaływanie na

pracownika może spowodować złe samopoczucie lub

nadmierne zmęczenie nie powodujące trwałego

pogorszenia stanu zdrowia.

• Narażenie indywidualne

— rzeczywisty poziom

narażenia pracownika na hałas lub drgania mechaniczne,

po uwzględnieniu tłumienia uzyskanego w wyniku

stosowania środków ochrony indywidualnej;

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Definicje

Trwałe przesunięcie progu słyszenia

spowodowane hałasem - nieodwracalny ubytek
spowodowany ekspozycją na hałas.

•Kryterium rozpoznania choroby

zawodowej

jest podwyższenie progu słuchu

o wielkość co najmniej 45 dB w uchu lepiej
słyszącym obliczona jako średnia
arytmetyczna dla częstotliwości
audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. ( Dz. U. Nr
132 z dnia 19 sierpnia 2002r, poz. 1115 – wykaz
i poz. 1121- dokumentowanie

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Pracodawca ocenia ryzyko zawodowe związane z narażeniem

pracowników  na  hałas  lub  drgania  mechaniczne,  wynikające  z
cech  miejsca  pracy  oraz  ze  stosowanych  w  konkretnych
warunkach  środków  lub  procesów  pracy,  ze  szczególnym
uwzględnieniem:

a) poziomu i rodzaju narażenia, włącznie z narażeniem na hałas

impulsowy lub drgania mechaniczne przerywane i powtarzające
się wstrząsy;

b) czasu trwania narażenia, w tym czasu pracy w godzinach

nadliczbowych, oraz obowiązujących u pracodawcy systemów i
rozkładów czasu pracy;

c) wartości NDN oraz wartości progów działania dla hałasu lub

drgań mechanicznych;

d) skutków dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników, w tym

należących do grup szczególnego ryzyka;

e) informacji dotyczących poziomu emisji hałasu lub drgań

mechanicznych, dostarczanych przez producenta środków
pracy;

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

istnienia

alternatywnych

środków

pracy,

zaprojektowanych do ograniczenia emisji hałasu lub

drgań mechanicznych;

g) informacji uzyskanych w wyniku profilaktycznych

badań lekarskich pracowników;

h) skutków dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników

wynikających z interakcji pomiędzy hałasem i drganiami

mechanicznymi;

i) pośrednich skutków dla zdrowia i bezpieczeństwa

pracownika, wynikających z interakcji pomiędzy

hałasem i sygnałami bezpieczeństwa lub innymi

dźwiękami, które pracownik powinien obserwować w

celu ograniczenia ryzyka wypadku przy pracy;

j) skutków dla zdrowia i bezpieczeństwa pracownika,

wynikających

interakcji

pomiędzy

hałasem

substancjami chemicznymi o działaniu szkodliwym na

narząd słuchu (substancjami ototoksycznymi), jeżeli

umożliwia to stan wiedzy technicznej i medycznej;

k) dostępności środków ochrony indywidualnej

przed hałasem lub drganiami mechanicznymi o

odpowiedniej charakterystyce tłumienia

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

f) wpływu niskich temperatur i zwiększonej wilgotności na

pracowników

narażonych

działanie

drgań

mechanicznych, a szczególnie drgań miejscowych.

l) pośrednich skutków dla zdrowia i bezpieczeństwa

pracownika,

wynikających

oddziaływań

drgań

mechanicznych na środki pracy lub miejsce pracy, takich
jak zakłócenia stabilności konstrukcji lub

złączy,

utrudnione

operowanie

elementami

sterowniczymi, nieprawidłowości w odczytach wskazań
aparatury kontrolno-pomiarowej;

2. Ocena ryzyka zawodowego, o której mowa w

ust. 1, powinna być udokumentowana w sposób
przyjęty u danego pracodawcy oraz dokonywana
każdorazowo, gdy nastąpiły zmiany warunków
wykonywania

pracy

lub

jeśli

konieczność

weryfikacji

wykażą

wyniki

profilaktycznych

badań lekarskich pracowników.

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Narażenie indywidualne pracownika na hałas lub

drgania mechaniczne nie może przekroczyć wartości
NDN.

przypadku

stwierdzenia

narażenia

indywidualnego na hałas lub drgania mechaniczne
przekraczającego wartości NDN, pracodawca:

•podejmuje

niezwłoczne

działania

celu

ograniczenia narażenia indywidualnego poniżej
wartości NDN;

•ustala

przyczyny

wystąpienia

nadmiernego

narażenia indywidualnego;

•dobiera środki ochronne oraz podejmuje działania

zapobiegawcze, pozwalające uniknąć ponownego
wystąpienia

narażenia

indywidualnego

przekraczającego wartości NDN.

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Podstawowe wielkości

charakteryzujące hałas

Podstawowymi wielkościami charakteryzującymi

hałas są:

-ciśnienie akustyczne

- częstotliwość.

Ciśnienie akustyczne p, wyrażane w paskalach (Pa),

to różnica między chwilową wartością ciśnienia
powietrza w momencie przejścia fali akustycznej a
wartością ciśnienia atmosferycznego. Różnica ta
wywołana jest drganiami cząsteczek powietrza.

Hałasy o niskich poziomach ciśnienia akustycznego

odbierane są jako ciche, a o wysokich poziomach
ciśnienia akustycznego - jako głośne.

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Podstawowe wielkości charakteryzujące

hałas

Ciśnienie akustyczne p, wyrażane w paskalach (Pa), to

różnica między chwilową wartością ciśnienia powietrza w
momencie przejścia fali akustycznej a wartością ciśnienia
atmosferycznego. Różnica ta wywołana jest drganiami
cząsteczek powietrza.

Hałasy o niskich poziomach ciśnienia akustycznego odbierane

są jako ciche, a o wysokich poziomach ciśnienia akustycznego
- jako głośne

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Podstawowe wielkości charakteryzujące

hałas

Poziom natężenia dźwięku
I

= 10

-12

W/m

natężenie dźwięku porównawczego

odpowiadającego progowi słyszalności dla 1000Hz

Poziom natężenia dźwięku

Poziom mocy akustycznej P

= 10

-12











log











log

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Podstawowe wielkości charakteryzujące

hałas

Poziom ciśnienia akustycznego L

Ciśnienie akustyczne wyrażone w skali logarytmicznej P

– ciśnienie

odpowiadające natężeniu dźwięku I

= 2 x10

-5

ównoważny poziom hałasu (ekwiwalentny) L

, w dB













)

(

log

gdzie:
T – czas prowadzenia pomiaru,
P

– poziom ciśnienia akustycznego odpowiadającego natężeniu

dźwięku
P

(t)

– chwilowa wartość ciśnienia akustycznego ważona

charakterystyką ”A”

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Podstawowe wielkości

charakteryzujące hałas

Ze względu na bardzo szeroki zakres zmian ciśnienia

akustycznego, od

0,00002 do 200 Pa, powszechnie stosowana jest skala

logarytmiczna,

czego skutkiem jest stosowanie w praktyce pojęcia poziomu

ciśnienia

akustycznego, wyrażanego w decybelach (dB), jako wartości

względnej

odniesionej do 0,00002 Pa.

• Poziom ciśnienia akustycznego Lp – ciśnienie akustyczne

wyrażone w skali logarytmicznej P

– ciśnienie odpowiadające

natężeniu dźwięku I

• P

= 2 x10

-5











log

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Podstawowe wielkości charakteryzujące

hałas

Częstotliwość to

liczba okresów drgań, jakie

wykonują cząsteczki powietrza w jednostce czasu.

Hałasy o niskich częstotliwościach odbierane są

przez człowieka jako dźwięki niskie (np. hałas silnika

wysokoprężnego), natomiast hałasy o wysokich

częstotliwościach odbierane są jako dźwięki wysokie

(np. gwizd, syk sprężonego powietrza).

Jednostką poziomu głośności jest - fon

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Podstawowe wielkości charakteryzujące

hałas

poziom dźwięku C w dB (L

) – poziom ciśnienia akustycznego

skorygowany według charakterystyki częstotliwościowej C

maksymalny poziom dźwięku A w dB (L

Amax

) - maksymalna

wartość skuteczna poziomu dźwięku A występująca podczas
obserwacji

szczytowy poziom dźwięku C w dB (L

Cpeak

) - maksymalna wartość

chwilowa poziomu dźwięku C występująca podczas obserwacji

poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8-godzinnego dnia

pracy

EX,8H

ekspozycja na hałas E

A, Te

- wartość określona wzorem

A, Te

=1,15 x 10

-5

x 10

0,1L ex,8h

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Podstawowe wielkości charakteryzujące

hałas

• Ekspozycja na hałas E A, T w [Pa





)

(

(t) – chwilowa wartość ciśnienia akustycznego ważona charakterystyką „A”

T – czas ekspozycji na hałas

Poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8 godzinnego
dnia pracy L

EX,8h

w [dB]

Aeq

log





Aeq,Te

– równoważny poziom dźwięku w dB

– czas ekspozycji w ciągu dnia roboczego

– czas odniesienia – 8 godzin (480 min)

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Podstawowe wielkości charakteryzujące

hałas

A, T

=1,15 x 10-5 x 10

0,1L

Tygodniowa ekspozycja na hałas E

A,W

w [Pa

]

 





i - kolejny dzień roboczy w rozważanym tygodniu

n – liczba dni roboczych w rozważanym tygodniu

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Podstawowe wielkości

charakteryzujące hałas

Poziom ekspozycji na hałas odniesiony do tygodnia pracy
L

EX,w

w [dB]









log

i - kolejny dzień roboczy w rozważanym tygodniu
n – liczba dni roboczych w rozważanym
tygodniu

Krotność przekroczenia normatywu dla 8 godzinnego
dnia pracy

)

(





5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Pomiary hałasu

Zasady wykonywania pomiarów hałasu określają Polskie Normy.
Obecnie  obowiązują  w  zakresie  pomiarów  hałasu  następujące
normy:
PN-N-01307:1994.  Hałas.    Dopuszczalne  wartości  hałasu  w
środowisku

pracy. Wymagania dotyczące

wykonywania

pomiarów  międzynarodowa  PN  –  ISO  9612:2004  Akustyka.
Wytyczne do pomiarów i oceny ekspozycji na hałas w środowisku
pracy.
Zawierają  one  ogólne  wytyczne  dotyczące  rodzaju  i  miejsca
wykonywania

pomiarów

wymaganych

oceny

hałasu

oddziaływującego

pracownika

celu

monitorowania

zgodności z obowiązującymi przepisami.
W zależności od zastosowanych przyrządów pomiarowych i
zakresu uzyskiwanej informacji metody pomiarów dzielimy na:
- orientacyjne
- kontrolne, do oceny warunków pracy lub do porównania z
odpowiednimi przepisami.
- specjalne, obejmują analizy widmowe hałasu

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Pomiary hałasu

Podstawowymi wielkościami pomiarowymi są:

równoważny poziom ciśnienia akustycznego

skorygowany charakterystyką

częstotliwościową A (LAeqT) ,

maksymalny poziom dźwięku

A LAmax,

szczytowy poziom ciśnienia akustycznego

skorygowany charakterystyką

częstotliwościową C, LCpeak - w dB w danym przedziale czasowym T.

W  zależności  od  celu,  pomiary  mogą  być  wykonane  w  ustalonym(-ch)
punkcie(-ach)  pomiarowym(-ch)  lub  bezpośrednio  przy  uchu  pracownika(-
ów).
Metoda  pomiaru  przy  uchu  pracownika  (mikrofon  noszony  przez
pracownika)  zapewnia  większą  dokładność  i  może  być  z  tego  względu
preferowana.
Zalecaną metodą pomiaru równoważnego poziomu ciśnienia akustycznego
skorygowanego  charakterystyką  częstotliwościową  A,  L

AeqT

w wybranym

przedziale czasowym, jest stosowanie całkującego miernika poziomu
dźwięku.

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Pomiary hałasu

W przypadku zastosowania miernika poziomu dźwięku do pomiaru
hałasu o małym zakresie zmienności (patrz uwaga poniżej), średnia
arytmetyczna

wskazań

miernika

jest

przybliżeniu

równa

równoważnemu poziomowi ciśnienia akustycznego.
w którym:
T

– czas ekspozycji w s, w ciągu dnia pracy lub określonego innego

okresu
pa – wartość chwilowa ciśnienia akustycznego, skorygowana
charakterystyką częstotliwościową A, w Pa
po – ciśnienie odniesienia - wartość chwilowa ciśnienia akustycznego

Wyznaczenie równoważnego (średniego, ekwiwalentnego) poziomu
natężenie dźwięku
Podczas pomiarów hałasu należy wykonać co najmniej 3 pomiary.
Jeżeli hałas zmienia się w granicach mniejszych niż 5dB (hałas ustalony)
można wyliczyć średnią arytmetyczną z wykonanych pomiarów.





Aeq

AeqTe

- równoważny poziom dźwięku w czasie ekspozycji Te

AeqTi

- równoważny poziom dźwięku w każdej serii

pomiarowej
Te - czas ekspozycji na hałas
T – czas odniesienia =8h=28800 s

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

ŹRÓDŁA HAŁASU PRZEMYSŁOWEGO

W ŚRODOWISKU PRACY

Źródłami hałasu są najczęściej:

•

silniki i sprężarki

•

narzędzia pneumatyczne

•

maszyny do rozdrabiania, kruszenia, wytrząsania

itp.

•

różnego rodzaju maszyny do obróbki metalu

•

obrabiarki do drewna

•

pilarki spalinowe do drewna

•

pilarki tarczowe i piły do obróbki mięsa

•

maszyny włókiennicze

•

urządzenia przepływowe i transportowe

•

środki transportu i sprzęt budowlany

•

maszyny i urządzenia do robót ziemnych (koparki,

zagęszczarki gruntu)

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

WPŁYW HAŁASU NA ORGANIZM CZŁOWIEKA

Wpływ hałasu na organizm człowieka

Dokuczliwy

Szkodliwy

- Niezadowolenie

- Dyskomfort

- Zmęczenie nerwowe

-Trudności w koncentracji

Słuchowy

Pozasłuchowy

- Upośledzenie słuchu
- Głuchota

- skurcze miejsce

- Reakcja układu
oddechowego

- Reakcja układu
krążenia

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Szkodliwy wpływ hałasu na organizm

człowieka

Ujemne oddziaływanie hałasu na organizm człowieka w warunkach

narażenia zawodowego można podzielić na dwa rodzaje:

A ) wpływ hałasu na narząd słuchu,
B ) pozasłuchowe działanie hałasu na organizm (w tym na

podstawowe układy i narządy oraz zmysły człowieka).

Skutki wpływu hałasu na organ słuchu dzieli się na:
♦ uszkodzenia struktur anatomicznych narządu słuchu

(perforacje, ubytki błony bębenkowej), będące zwykle wynikiem

jednorazowych i krótkotrwałych ekspozycji na hałas o

szczytowych poziomach ciśnienia akustycznego powyżej 130 ÷

140 dB

♦ upośledzenie sprawności słuchu w postaci podwyższenia progu

słyszenia, w wyniku długotrwałego narażenia na hałas, o

równoważnym poziomie dźwięku A przekraczającym 80 dB.

♦ podwyższenie progu - może być czasowe ( odwracalne ) lub

trwałe (nieodwracalne) tzw. trwały ubytek słuchu.

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

WPŁYW HAŁASU NA ORGANIZM CZŁOWIEKA

Odczucia jakie doznaje człowiek poddany oddziaływaniu

hałasu zależne są między innymi od:

• poziomu ciśnienia akustycznego
• czasu działania hałasu
• fizycznych cech (częstotliwości)
• zdrowotnych (typ budowy ciała, ogólny stan zdrowia i

przebyte choroby),

• postawy osoby narażonej na hałas
Upośledzenie słuchu jest kalectwem nieodwracalnym i

postępującym z upływem lat (starzenie się).

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

WPŁYW HAŁASU NA ORGANIZM CZŁOWIEKA

Szkodliwy wpływ hałasu na słuch powodują następujące jego cechy:

• hałas o poziomie natężenia dźwięku do 75 dB jest

bezpieczny

• długotrwałe oddziaływanie o poziomie dźwięku A powyżej

80 dB – upośledzenie słuchu - ubytki

• charakter impulsowy o szczytowych wartościach powyżej

130 dB – uszkodzenie narządu słuchu

• częstotliwość hałasu (średnio i wysokoczęstotliwościowy)

hałas o przewadze częstotliwościach średnich i wysokich

jest bardziej niebezpieczny niż hałas o niskich

częstotliwościach

• Skutki działania hałasu kumulują się w czasie.

Krótkotrwałe przebywanie w hałasie o wysokim poziomie

powoduje zmęczenie narządu słuchu, po pewnym czasie

ustępuje, długotrwałe przebywanie w hałasie powoduje

trwałe uszkodzenie.

• Na narząd słuchu mają również szkodliwy wpływ

substancje chemiczne (substancje ototoksyczne) np..

Benzen, czterochlorek węgla, ksylen, kobalt, mangan, rtęć.

• nadwrażliwość na hałas

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

WPŁYW HAŁASU NA ORGANIZM CZŁOWIEKA

Hałas infradźwiękowy

Odbiór infradźwięków odbywa się drogą słuchową i

receptorami czucia – odbieranie drgań

Tony infradźwiękowe odbierane są jako sapanie, dyszenie,

trzaski w uszach.

U osób narażonych na infradźwięki występuje ucisk w uszach

i uczucie wewnętrznej wibracji (czasem uczucie

nieuzasadnionego strachu)

Najniebezpieczniejsze są zakresy częstotliwości 3 – 15 Hz i

ciśnieniu akustycznym 140 –150 dB (drgania własne

narządów - rezonans).

Infradźwięki o wysokim poziomie mogą wywołać

dezorientację, silne bóle głowy, zawroty, mdłości,

zaburzenia równowagi, pamięci i funkcji wzroku

Jedynymi środkami ograniczającymi działanie infradźwięków

jest ograniczenie ekspozycji lub wykorzystanie

superpozycji (nakładania fal) – generowanie fali

odwróconej w fazie o 180

Nie wolno zatrudniać kobiet w ciąży

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

WPŁYW HAŁASU NA ORGANIZM CZŁOWIEKA

Hałas ultradźwiękowy

Oddziaływanie hałasu ultradźwiękowego:

- oddziaływanie mechaniczne: powstają miejsca

zagęszczenia i rozrzedzenia cząsteczek co prowadzi do

zniszczenia komórek

- Oddziaływanie cieplne: pochłanianie fal i zamiana ich na

energie cieplną i miejscowe podwyższenie temperatury

(przegrzanie tkanki mózgu, gałek ocznych szczególnie u

płodu)

Objawy występujące w początkowym okresie narażenia na

ultradźwięki:

- bóle głowy,

- Nadmierne zmęczenie,

- Nudności,

- Wymioty,

- zaburzenia snu,uczucie ciśnienia w uszach

W późniejszym okresie zmiany we krwi

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Metody zwalczania hałasu

Do działań ograniczających hałas należą działania techniczne, jeśli nie istnieją

możliwości techniczne należy podjąć działania organizacyjne.

Na stanowiskach pracy, na których mimo zastosowania możliwych rozwiązań

technicznych i organizacyjnych hałas przekracza dopuszczalne normy
należy:

ustalić przyczyny hałasu i opracować i zastosować program działań
mających na celu zmniejszenie narażenia pracowników

Zaopatrzenie pracowników w indywidualne środki ochrony, dobrane do
wielkości charakteryzujących hałas i cech indywidualnych pracowników

Ograniczenie czasu ekspozycji na hałas

Oznakowanie stref, na których występuje hałas i o ile to możliwe
ograniczenie dostępu.

Metody technicznego ograniczanie hałasu
1.

Ograniczenie emisji źródła,

Zastosowanie cichszych technologii

Likwidacja zbędnych źródeł hałasu,

Stosowanie obudów dźwiękochłonnych

Stosowanie ekranów dźwiękochłonnych

Adaptacja akustyczna pomieszczeń

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Metody zwalczania hałasu

Ograniczenie emisji źródła – wyrównoważenie elementów maszyn, zmianę

sztywności, redukcję uderzeń itp..

Tłumiki hałasu – rury ze zmiennym przekrojem (odbicie energii), absorpcyjne

(pochłanianie energii)

Stosowanie ekranów dźwiękochłonnych – zastosowanie ekranu polega na

umieszczeniu go na drodze propagacji fal od źródła do stanowiska, aby
znalazło się one w cieniu.

Adaptacja akustyczna pomieszczeń – zwiększenie chłonności ścian i sufitu

przez wyłożenie go materiałem dźwiękochłonnym

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

RODZAJE OCHRONNIKÓW SŁUCHU

Ochronniki słuchu z układami elektronicznymi:

• z łącznością (przewodową,

bezprzewodową, z radiem)

• z aktywną redukcją hałasu

• z regulowanym tłumieniem

Pasywn

Z układami elektronicznymi

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Środki ochrony

indywidualnej

Wkładki

przeciwhałasowe

Zatyczki E·A·Rsoft są wykonane z
wolno rozprężającej się
poliuretanowej pianki. Udało nam się
wyprodukować zatyczki, które równo
rozprowadzają ciśnienie wewnątrz
ucha dobrze uszczelniając kanał uszny
przy zachowaniu wysokiego komfortu.
Zatyczki E·A·Rsoft są również
dostępne w wersji ze sznureczkiem i
podawane z dozownika OneTouch.

CE EN352-2

SNR 36dB

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Środki ochrony

indywidualnej

Wkładki

przeciwhałasowe

Zatyczki E.A.Rsoft FX są najlepiej
tłumiącymi zatyczkami dostępnymi
na rynku (SNR 39). Są przyjemne w
dotyku, łatwe do wkładania i
komfortowe w uzytku. Pierścień
powstający po zrolowaniu zatyczek
ułatwia prawidłowe włożenie i
ułatwia wyjęcie. Dostępne w wersji
ze sznureczkiem

CE EN352-2

SNR 39dB

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Środki ochrony

indywidualnej

Wkładki

przeciwhałasowe

Te innowacyjne zatyczki w
kształcie stożka znakomicie
pasują do większości kanałów
usznych, niezależnie od ich
kształtów i wielkości. Używając
sztywnego trzpienia piankowy
stożek może być włożony głęboko
do ucha.

Gdy zatyczka wysuwa się, spada
skuteczność tłumienia. Dlatego
zaprojektowaliśmy Grip Rings.
Pierścienie wyciśnięte w piance
utrzymują zatyczki w raz zadanej
pozycji i zapewniają stałą, dobrą
ochronę.

CE EN352-2

SNR 34dB

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Środki ochrony

indywidualnej

Wkładki

przeciwhałasowe

Gdy skuteczność i wygoda wstępnie
modelowanych zatyczek jest
najlepszym rozwiązaniem wybór
Zatyczek Ultrafit jast rozwiązaniem
optymalnym. Ultrafit pasuje do
większości kanałów usznych i
zapewnia wysoki poziom tłumienia
hałasu.

CE EN 352-2

SNR 32dB

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Środki ochrony indywidualnej

Wkładki przeciwhałasowe ze sprężyną

dociskową

E·A·RCaps to jedne z najlżejszych
zatyczek na pałąku dostępnych
na rynku. E·A·RCaps zapewniają
ochronę pracownikom
przebywającym przez długi czas
w strefach zagrożonych hałasem.
Są idealne dla osób
przemieszczających się między
strefami hałaśliwymi i dla osób
odwiedzjących zakład. Dostępne
są wkładki wymienne.

CE EN 352-2

SNR 23dB

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Środki ochrony

indywidualnej

Wkładki

przeciwhałasowe

Zaletą zatyczek FlexiCap jest
nowoczesny, opatentowany pałąk
z zawiasami. Takie rozwiązanie
zapewnia wiele możliwości
ustawienia zatyczek na głowie co
pozwala swobodnie stosować
inne sprzęty ochrony osobistej.
Zakończenie zatyczek jest takie
same jak w sprawdzonych
zatyczkach EarCap.

CE EN352-2.

SNR 23dB

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Dobór ochronników sluchu; hałas ciągły

wg PN-EN 458:2005

Poziom

dźwięku A

85 dB

80 dB

75 dB

70 dB

niewystarczające zabezpieczenie

akceptowalne
zabezpieczenie

optymalne
zabezpieczenie

akceptowalne
zabezpieczenie

zbyt wysokie
zabezpieczenie

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

PROPOZYCJA DO NOWELIZACJI NORMY EN 458
(2007 r.)

Poziom dźwięku A pod

ochronnikiem, dB

Ocena zabezpieczenia

> 85

Niedostateczne

≥ 80

Niewskazane

65 - 79

Dobre

< 65

Niewskazane

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

DOBÓR OCHRONNIKÓW SŁUCHU ZE WZGLĘDU

NA ŚRODOWISKO I ZAKRES DZIAŁANIA

PRACOWNIKA

• Wysoka temperatura, duża wilgotność
Zalecane wkładki lub, w przypadku przeciwwskazań

zdrowotnych, nauszniki z nakładkami higienicznymi

(tłumienie dźwięku badane dla nauszników wraz z

nakładkami!)

• Zanieczyszczone powietrze, np. kurz
Nie zaleca się wkładek wielokrotnego użytku (ze sprężyna

dociskową).

• Pracownik w wyniku wykonywanych działań ma brudne ręce
Nie zaleca się wkładek przeciwhałasowych.

• Pracownik wykonuje podczas pracy gwałtowne ruchy głowy
Zaleca się stosowanie wkładek przeciwhałasowych

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

WSPÓŁDZIAŁANIE Z INNYMI ŚRODKAMI

OCHRONY

INDYWIDUALNEJ

• Należy upewnić się, że jest możliwość prawidłowego

noszenia ochronników słuchu.

Np. Potrzeba stosowania hełmu ochronnego: Zaleca się

noszenie nauszników mocowanych do hełmu lub
wkładek

przeciwhałasowych,

wykluczeniem

wkładek na sprężynie dociskowej.

Pracownik nosi okulary: zaleca się stosowanie wkładek

przeciwhałasowych, z wykluczeniem wkładek na
sprężynie dociskowej.

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

KONSEKWENCJE PRZERW W NOSZENIU

OCHRONNIKÓW SŁUCHU

Skuteczność ochrony jaką zapewnia stosowanie trzech

różnych ochronników słuchu w funkcji czasu
przerwy w ich użytkowaniu;

ochronnik o tłumieniu 10 dB,

ochronnik o tłumieniu 20 dB,

ochronnik o tłumieniu 30 dB,

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

KONSERWACJA CODZIENNA I OKRESOWA

Nauszniki przeciwhałasowe

• Systematyczna kontrola stanu technicznego

uszkodzenia mechaniczne, procesy
starzenia się wyrobu (?)

• Wymiana poduszek uszczelniających,

zgodnie z instrukcją producenta

• Czyszczenie, zgodnie z instrukcją

producenta

• Przechowywanie/magazynowanie, zgodnie z

instrukcją producenta

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

KONSERWACJA CODZIENNA I OKRESOWA

Wkładki przeciwhałasowe

• Wkładki jednorazowego użytku mogą być

używane tylko jeden raz !

• Wkładki wielokrotnego użytku czyszczone i

przechowywane/magazynowane, zgodnie z
instrukcją producenta

• W

przypadku

wkładek

indywidualnie

formowanych dla użytkownika, niezbędne
raz na rok konsultacje w zakresie
szczelności

wkładki

przewodzie

słuchowym

• W

przypadku

wkładek

wielokrotnego

użytku niezbędna częsta kontrola stanu
technicznego

(procesy

starzenia

się

wyrobu???)

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

POMIARY HAŁASU NA STANOWISKACH PRACY

Zasady wykonywania pomiarów hałasu określają Polskie Normy. Aktualnie

obowiązują w zakresie pomiarów hałasu następujące normy:

 PN-N-01307:1994. Hałas. Dopuszczalne wartości hałasu w środowisku
pracy. Wymagania dotyczące wykonywania pomiarów

 międzynarodowa PN – ISO 9612:2004 Akustyka. Wytyczne do pomiarów
i oceny ekspozycji na hałas w środowisku pracy.
zawierają one ogólne wytyczne dotyczące rodzaju i miejsca wykonywania

pomiarów wymaganych do oceny hałasu oddziaływującego na pracownika

w celu monitorowania zgodności z obowiązującymi przepisami.
W zależności od zastosowanych przyrządów pomiarowych i zakresu

uzyskiwanej informacji metody pomiarów dzielimy na:

 orientacyjne

 kontrolne, do oceny warunków pracy lub do porównania z odpowiednimi

przepisami.

 specjalne, obejmują analizy widmowe hałasu
Cel pomiarów:

• określenie emisji hałasu maszyn ( metody pomiaru maszyn )

• ocena narażenia ludzi ( metody pomiaru w miejscach przebywania

ludzi )

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Aparatura pomiarowa

Miernik poziomu dźwięku

Mierniki poziomu dźwięku powinny spełniać co

najmniej wymagania dotyczące przyrządów klasy

dokładności 2, podane w normie IEC 651.

Preferowane są mierniki poziomu dźwięku klasy

dokładności 1.
Indywidualne mierniki ekspozycji na dźwięk powinny

odpowiadać wymaganiom podanym w normie IEC

1252.
Preferowane są przyrządy wyposażone we wskaźnik

przesterowania wartością szczytową ciśnienia

akustycznego.
Całkujące mierniki poziomu dźwięku powinny

spełniać co najmniej wymagania dotyczące

przyrządów klasy dokładności 2, podane w normie

IEC 804.

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Aparatura pomiarowa

Pomocnicza aparatura pomiarowa
Kalibratory akustyczne stosowane do wzorcowania i sprawdzania

aparatury pomiarowej powinny co najmniej spełniać wymagania

dotyczące przyrządów klasy dokładności 2, podane w normie IEC

942.
Wzorcowanie i sprawdzanie
Wzorcowanie aparatury pomiarowej w celu zapewnienia zgodności z
wymaganiami wg norm IEC 651, IEC 804 oraz IEC 1252 powinno być
przeprowadzane w regularnych odstępach czasowych. Zaleca się,

aby wzorcowanie było powtarzane co najmniej raz na trzy lata.
Sprawdzenie aparatury pomiarowej powinno być przeprowadzane

przez użytkownika co najmniej przed każdą serią pomiarów hałasu i

po każdej serii pomiarów hałasu.. Należy określić dokład ność

wykonywanych pomiarów – wymóg w przypadku akredytacji badań.

Wszystkie mierniki hałasu służące do oceny warunków pracy

podlegają obowiązkowej prawnej kontroli w Urzędzie Miar

zgodnie z odrębnymi przepisami ( rozporządzenie Ministra

Gospodarki i Pracy z dnia 30 marca 2005r w sprawie rodzajów

przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli

metrologicznej oraz zakresu tej kontroli – Dz. U Nr 74 z 2005r, poz.

653) - dokumentem poświadczającym wiarygodność miernika jest

świadectwo legalizacji ponownej.

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

ZASADY WYKONYWANIA POMIARÓW NA

STANOWISKACH PRACY

Hałas w środowisku pracy jest charakteryzowany przez:

• poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8-godzinnego dobowego

wymiaru czasu pracy i odpowiadającą mu ekspozycję dzienną, lub

poziom ekspozycji na hałas odniesiony do tygodnia pracy i

odpowiadającą mu ekspozycję tygodniową.

• maksymalny poziom dźwięku A

• szczytowy poziom dźwięku C
Podstawowymi wielkościami pomiarowymi są równoważny poziom
ciśnienia akustycznego skorygowany charakterystyką
częstotliwościową A (L

AeqT

) ,

maksymalny poziom dźwięku A L

Amax

, szczytowy poziom ciśnienia

akustycznego skorygowany charakterystyką częstotliwościową C,
L

Cpeak

- w dB w danym przedziale czasowym T.

preferowana.

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

Zalecaną metodą pomiaru równoważnego poziomu

ciśnienia akustycznego skorygowanego charakterystyką
częstotliwościową A, L

AeqT

w wybranym przedziale czasowym,

jest stosowanie całkującego miernika poziomu dźwięku.

W przypadku zastosowania miernika poziomu dźwięku do

pomiaru hałasu o małym zakresie zmienności (patrz uwaga
poniżej), średnia arytmetyczna wskazań miernika jest w
przybliżeniu równa równoważnemu poziomowi ciśnienia
akustycznego.

Równoważny poziom dźwięku A L

AeqT

, w dB określony jest

wzorem:

AeqT

= 10 log

 















w którym:

– czas ekspozycji , w s, w ciągu dnia pracy lub określonego innego

okresu

– wartość chwilowa ciśnienia akustycznego, skorygowana wg.

charakterystyką częstotliwościową A , w Pa

– ciśnienie odniesienia wartość chwilowa ciśnienia akustycznego

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

WYZNACZENIE RÓWNOWAŻNEGO POZIOMU

CIŚNIENIA AKUSTYCZNEGO

SKORYGOWANEGO CHARAKTERYSTYKĄ

CZĘSTOTLIWOŚCIOWĄ A

DO 8-GODZINNEGO DNIA PRACY

W celu porównania ekspozycji na hałas w ciągu dnia lub dni

roboczych o różnej liczbie godzin pracy, wskazane jest
odniesienie dziennej ekspozycji na hałas o krótszym lub
dłuższym czasie trwania, Te, do 8-godzinnego dnia pracy.

Poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8-godzinnego dnia

pracy oblicza się ze wzoru:

EX, 8h

= L

Aeq, Te

+10 log

[ dB ]

w którym:
L

AeqTe

- równoważny poziom ciśnienia akustycznego skorygowany

charakterystyką częstotliwościową A w przedziale czasowym T

- czas ekspozycji na hałas

T – czas odniesienia =8h=28800 s

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

ODNIESIENIE RÓWNOWAŻNEGO POZIOMU CIŚNIENIA

AKUSTYCZNEGO SKORYGOWANEGO

CHARAKTYEYSTYKĄ CZĘSTOTLIOWOŚCOWĄ A DO

TYGODNIA PRACY

Jeżeli rozpatrywane są tygodniowe poziomy ekspozycji na hałas,
to może być wyznaczona wartość średnia poziomu ekspozycji
L

EX8h

w dB.

Poziom ekspozycji na hałas w tym przypadku oblicza się ze
wzoru:





i 1

w którym:
L

EX,w

– średnia tygodniowa ekspozycja na hałas

n - liczba dni roboczych w tygodniu ( może być różna od 5)

0,1(L ex,8h)i

]

EX,w

=10 log[

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

WARTOŚCI DOPUSZCZALNE - NORMY

HIGIENICZNE

Norma higieniczna PN-N-01307:1994 i rozporządzenie MPiPS z dnia

listopada 2002 w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i

natężeń

czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy ( Dz. U. Nr

217,

poz. 1833 ) zawierają dopuszczalne wartości hałasu ze względu na
ochronę słuchu.
Zgodnie z powyższym hałas w środowisku pracy charakteryzowany

jest

przez:
a) poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8-godzinnego

dobowego wymiaru czasu pracy i odpowiadającą mu ekspozycję

dzienną, lub poziom ekspozycji na hałas odniesiony do tygodnia

pracy i odpowiadającą mu ekspozycję tygodniową (wyjątkowo w

przypadku hałasu oddziałującego w sposób nierównomierny w

poszczególnych dniach w tygodniu ),

b) maksymalny poziom dźwięku A w dB (L

A max

)

c) szczytowy poziom dźwięku C w dB (L

C peak

)

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

WARTOŚCI DOPUSZCZALNE – NORMY

HIGIENICZNE

Dopuszczalne ze względu na ochronę słuchu wartości hałasu powinny

spełniać następujące kryteria:

a/ Poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8-godzinnego

dobowego wymiaru czasu pracy dnia pracy nie może

przekraczać wartości 85 dB, a odpowiadająca mu

ekspozycja dzienna nie może przekraczać wartości 3.64 x 10

2 .

s lub poziom ekspozycji na hałas odniesiony do

tygodnia pracy nie może przekraczać wartości 85 dB, a

odpowiadająca mu ekspozycja tygodniowa nie może

przekraczać wartości 18.2 x 10

2 .

b/ Maksymalny poziom dźwięku A nie może przekraczać

wartości 115 dB.

c/ Szczytowy poziom dźwięku C nie może przekraczać wartości

135 dB.

Podane wyżej w punktach: a, b i c, dopuszczalne wartości obowiązują
jednocześnie i nie mogą być przekroczone.

Powyższe kryteria obowiązują jeżeli inne szczegółowe przepisy nie

obniżają obowiązujących NDN hałasu.

Dodatkowo Norma higieniczna PN-N-01307:1994 podaje równoważny

poziom dźwięku A w czasie pobytu pracownika na stanowisku pracy

( do oceny według kryterium uciążliwości).

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

W poniższej tabeli przedstawiono dopuszczalne wartości

hałasu w środowisku pracy dla różnych narażonych grup.

Narażeni

Poziom

ekspozycji

na hałas

odniesiony

do 8-

godzinneg

dobowego

wymiaru

czasu

pracy

w dB

Maksymalny

poziom

dźwięku A w

Amax

)

Szczytowy

poziom

dźwięku C

w dB

Cpeak

)

Młodocia

110

130

Kobiety

w ciąży

110

130

Pozostali

pracowni

115

135

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

INTERPRETACJA WYNIKÓW

Wartość parametru

podlegającego ocenie

krotność przekroczenia

Ex, 8h

≤ 75 dB

Amax

≤ 95 dB

Cpeak

≤ 115 dB

k ≤ 0,1

75 < L

EX,8h

≤ 82 dB

95 < L

max

≤ 109 dB

115 < L

Cpeak

≤ 129 dB

0,1

< k ≤ 0,5

82 < L

EX,8h

≤ 85 dB

109 < L

max

≤ 115

dB
129 < L

Cpeak

≤ 135

0,5

k ≤ 1

EX,8h

> 85 dB

Amax

> 115 dB

Cpeak

> 135 dB

k > 1

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

OBOWIĄZKI PRACODAWCY W ZAKRESIE

PROWADZENIA DOKUMENTACJI PO

WYKONANIU BADAŃ I POMIARÓW

Na podstawie wyników badań i pomiarów

pracodawca prowadzi na bieżąco rejestr

czynników szkodliwych dla zdrowia

występujących na stanowisku pracy, zwany

dalej "rejestrem", którego wzór określa

załącznik nr 1 do rozporządzenia do

rozporządzenia MZ

z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i

pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z

dnia 28 kwietnia 2005 r.).

Pracodawca wpisuje na bieżąco wyniki badań i

pomiarów czynnika szkodliwego dla zdrowia do

karty badań i pomiarów, zwanej dalej "kartą",

której wzór określa załącznik nr 2 do

rozporządzenia.

5.06.21

Iwona Romanowska - Słomka

OBOWIĄZKI PRACODAWCY W ZAKRESIE

PROWADZENIA DOKUMENTACJI PO

WYKONANIU BADAŃ I POMIARÓW

Po przeprowadzeniu badań i pomiarów czynników szkodliwych dla

zdrowia w środowisku pracy pracodawca jest obowiązany:

• niezwłocznie, w sposób ustalony w danym zakładzie pracy,

poinformować pracowników o ich wynikach

• umieszczać aktualne wyniki tych badań lub pomiarów na

odpowiednim stanowisku pracy.

• niezwłocznie udostępnić na pisemne żądanie pracownika,

byłego pracownika, ich przedstawiciela ustawowego lub

pełnomocnika dokumenty zawierające wyniki badań i pomiarów

po wpisaniu do rejestru i karty.

Przechowywanie przez pracodawcę dokumentacji związanej z
wynikami z badań i pomiarów czynników szkodliwych:

• wyniki badań i pomiarów, o których mowa powyżej,

przechowuje się przez okres 3 lat, licząc od daty ostatniego

wpisu,

• rejestry oraz karty przechowywane są przez okres 40 lat, licząc

od daty ostatniego wpisu.

Document Outline