1

ECOFIN a Rada Europejska

•

Rady Ministrów ds. Gospodarczych i Ministrów Finansów 

(ECOFIN) nie należy utożsamiać z Radą Europejską.

•

Działanie Rady Europejskiej polega na regularnych (co 

najmniej dwa razy w roku) spotkaniach szefów rządów 

państw członkowskich oraz przewodniczącego Komisji 

Europejskiej, ministra spraw zagranicznych i jednego 

członka Komisji. 

•

Do zadań Rady Europejskiej należy określanie politycznych 

wytycznych Wspólnej Polityki Zagranicznej i 

Bezpieczeństwa, formułowanie głównych kierunków 

polityki społecznej i gospodarczej i zajmowanie oficjalnego 

stanowiska w sytuacjach kryzysowych. 

•

Rada Europejska podejmuje też ostateczną decyzję o 

rozszerzeniu Unii. 

•

Decyzje Rady Europejskiej są podejmowane drogą 

konsensusu. 

•

Poprzez swój międzynarodowy charakter Rada Europejska 

jest forum uzgodnień na najwyższym szczeblu.

Prof.. Jerzy Osiatyński
Polityka fiskalna, slajd 
7.1

 

2

Koordynacja polityki gospodarczej

•

Na zalecenie Komisji Europejskiej ECOFIN opracowuje projekt ogólnych 

kierunków polityki gospodarczej państw członkowskich i Wspólnoty jako 

całości i przedstawia go Radzie Europejskiej. Ta zaś na podstawie 

sprawozdania ECOFIN przyjmuje kwalifikowaną większością głosów 

ogólne kierunki polityki gospodarczej krajów członkowskich i Wspólnoty i 

informuje Parlament Europejski o swoim zaleceniu (TWE, art. 99, ust. 2). 

•

W celu zapewnienia należytej koordynacji polityk gospodarczych i trwałej 

konwergencji ECOFIN, na podstawie sprawozdań przedstawionych przez 

Komisję, nadzoruje rozwój sytuacji gospodarczej w każdym z krajów 

członkowskich i w całej Wspólnocie, zapewnia zgodność polityki 

gospodarczej z jej ogólnymi kierunkami oraz regularnie dokonuje oceny 

całościowej. ECOFIN składa też Radzie Europejskiej sprawozdanie o 

realizacji przyjętych kierunkowych zaleceń polityki gospodarczej.

•

Jeżeli polityka gospodarcza państwa członkowskiego jest niezgodna z 

przyjętymi jej ogólnymi kierunkami lub zagraża należytemu 

funkcjonowaniu unii gospodarczej i walutowej, ECOFIN może kierować do 

takiego państwa niezbędne zalecenia; może też zadecydować o podaniu 

swoich zaleceń do publicznej wiadomości. Przewodniczący ECOFIN i 

Komisja składają sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu dotyczące 

rezultatów wielostronnego nadzoru, a jeżeli ECOFIN podał swoje 

zalecenia do publicznej wiadomości, jej przewodniczący może być 

wezwany do złożenia wyjaśnień przed właściwą komisją Parlamentu 

Europejskiego.

•

złożenia wyjaśnień przed właściwą komisją Parlamentu Europejskiego.

Prof.. Jerzy Osiatyński
Polityka fiskalna, slajd 
7.2

 

3

Koordynacja polityki fiskalnej (1)

Komisja Europejska nadzoruje rozwój sytuacji 

budżetowej i wysokość długu publicznego w krajach 

członkowskich i bada poszanowanie dyscypliny 

budżetowej na podstawie dwóch kryteriów: 
a) czy stosunek między planowanym lub rzeczywistym 

deficytem publicznym a produktem krajowym brutto 

przekracza wartość odniesienia (3%), oraz 
b) czy stosunek między długiem publicznym a produktem 

krajowym brutto przekracza wartość odniesienia (60%). 
Jeżeli państwo członkowskie nie spełnia jednego lub obu 

tych kryteriów, Komisja opracowuje sprawozdanie, które 

uwzględnia różne czynniki, w tym średniookresową 

sytuację gospodarczą i budżetową tego państwa.
 Komisja może także opracować sprawozdanie, jeśli 

mimo spełnienia wymagań wynikających z tych kryteriów 

uzna, że istnieje ryzyko nadmiernego deficytu w jakimś 

państwie członkowskim. O sprawozdaniu Komisji wydaje 

opinię Komitet Walutowy, do którego zadań należy m.in. 

śledzenie sytuacji pieniężnej i finansowej państw 

członkowskich i całej Wspólnoty i regularne składanie 

Radzie i Komisji sprawozdań na ten temat.

Prof.. Jerzy Osiatyński
Polityka fiskalna, slajd 
7.3

 

4

Koordynacja polityki fiskalnej (2)

•

Jeżeli Komisja uzna, że w kraju członkowskim istnieje 

nadmierny deficyt lub że taki deficyt może wystąpić, kieruje 

opinię do Rady. Następnie Rada po uwzględnieniu 

ewentualnych uwag zainteresowanego kraju decyduje 

kwalifikowaną większością głosów czy nadmierny deficyt 

lub zagrożenie nim rzeczywiście występują. Jeżeli jednak 

Rada podejmuje decyzję o istnieniu nadmiernego deficytu, 

kieruje zalecenia do danego państwa członkowskiego, aby 

doprowadziło ono do usunięcia przekroczeń w oznaczonym 

terminie. Zalecenia te nie zostają podane do publicznej 

wiadomości, chyba że Rada stwierdzi, iż w odpowiedzi na jej 

zalecenia żadne skuteczne działanie nie zostało podjęte w 

oznaczonym terminie; w takim przypadku może ona podać 

treść zalecenia do publicznej wiadomości.

•

Jeżeli mimo to państwo członkowskie w dalszym ciągu nie 

realizuje zalecenia Rady, może ona je wezwać do przyjęcia 

w wyznaczonym terminie środków zmierzających do takiego 

ograniczenia deficytu, jakie zostanie uznane przez Radę za 

niezbędne do zaradzenia sytuacji. W takim przypadku Rada 

może zażądać od danego państwa członkowskiego 

przedstawienia sprawozdań według precyzyjnego 

harmonogramu, aby móc zbadać wysiłki dostosowawcze 

podjęte przez to państwo.

Prof.. Jerzy Osiatyński
Polityka fiskalna, slajd 
7.4

 

5

Koordynacja polityki fiskalnej (3)

Jeżeli państwo członkowskie nie stosuje się do decyzji w sprawie 

istnienia nadmiernego deficytu, Rada może zastosować lub  

zaostrzyć jedną lub kilka z następujących sankcji:

•

zażądać opublikowania przed emisją obligacji i papierów 

wartościowych dodatkowych informacji, które określi Rada,

•

wezwać Europejski Bank Inwestycyjny do ponownego 

rozważenia polityki udzielania pożyczek wobec takiego 

Państwa,

•

zażądać złożenia przez to państwo we Wspólnocie 

nieoprocentowanego depozytu o stosownej wysokości aż do 

czasu, kiedy – w ocenie Rady – nadmierny deficyt zostanie 

skorygowany,

•

nałożyć grzywnę w stosownej wysokości (do 0,5% PKB).

O podjętych decyzjach Przewodniczący Rady informuje 

Parlament Europejski.

Sankcje te nie znajdują zastosowania w przypadku nowych 

członków UE objętych derogacją, ale w tym przypadku 

sankcją może być wstrzymanie pomocy w ramach Funduszu 

Spójności UE.

Prof.. Jerzy Osiatyński
Politka fiskalna, slajd 
7.5

 

6

Koordynacja polityki fiskalnej – procedura 

wielostronnego nadzoru (art. 99 TWE)

Wprowadza „system wczesnego ostrzegania”, którego zadaniem jest 

szybka identyfikacja narastających deficytów budżetowych w 

państwach członkowskich oraz wczesne przeciwdziałanie tym 

tendencjom, głównie przez usprawnienie koordynacji i nadzoru 

polityki gospodarczej w dotkniętych tym zjawiskiem krajach UE.

 W tym celu procedura wielostronnego nadzoru nakłada na państwa 

strefy euro obowiązek regularnego przedkładania programów 

stabilności (stability programes), a na państwa członkowskie UE 

pozostające poza strefą euro – obowiązek przedkładania 

programów konwergencji (conwergence programes), które są 

następnie oceniane przez Komisję Europejską oraz Radę UE.

 Wspólnym i głównym elementem obu rodzajów programów są 

średnioterminowe strategie konsolidacji finansów publicznych 

(strategie osiągnięcia salda budżetowego bliskiego równowagi 

lub nadwyżki), a podstawowa różnica między nimi polega na 

uzupełnieniu programów konwergencji o informacje na temat 

rozwoju polityki pieniężnej w państwie członkowskim 

pozostającym poza obszarem wspólnej waluty. 

Prof.. Jerzy Osiatyński
Polityka fiskalna, slajd 
7.6

 

7

Koordynacja polityki fiskalnej – procedura 

nadmiernego deficytu (art. 104 TWE oraz 

oddzielny Protokół) (1)

Wymaga wprowadzenia szybkich działań naprawczych w przypadku 

zaistnienia nadmiernego deficytu.

Dla państw UE, w których wystąpił nadmierny deficyt, procedura 

przewiduje możliwość formułowania zleceń Rady Ecofin 

dotyczących wyboru optymalnej ścieżki konsolidacji fiskalnej. 

W razie nierespektowania zaleceń Rady procedura przewiduje 

możliwość uruchomienia sankcji finansowych, aczkolwiek 

wyłącznie wobec państw strefy euro. 

•

Początkowo niezdyscyplinowane państwo zobowiązane jest 

przekazać do budżetu UE nieoprocentowany depozyt, w 

pierwszym roku składający się z części stałej wynoszącej 0,2% 

PKB tego państwa oraz części zmiennej wynoszącej jedną 

dziesiątą wielkości, o jaką deficyt przekroczył wartość 

referencyjną. 

•

W następnych latach deponowana jest tylko wartość zmienna. 

•

Wysokość jednorazowej sankcji nie może jednak przekroczyć 

0,5% PKB. 

•

Jeśli przez kolejne dwa lata od momentu nałożenia sankcji w 

państwie utrzymuje się nadmierny deficyt, depozyt zamienny jest 

na karę finansową, która nie podlega zwrotowi. 

Prof.. Jerzy Osiatyński
Polityka fiskalna, slajd 
7.7

 

8

Koordynacja polityki fiskalnej – procedura 

nadmiernego deficytu (2)

Sankcje finansowe nakładane są tylko w przypadku 

nieprzestrzegania kryterium deficytu budżetowego, nie 

dotyczą nieprzestrzegania kryterium długu publicznego. 

Chociaż Pakt nie określa sankcji w stosunku do państw nie 

będących członkami UWG, UE może zablokować wobec 

takiego państwa pomoc finansową z Funduszu Spójności. 

Oprócz kwestii finansowych procedura nadmiernego deficytu 

definiuje także tzw. klauzulę ochronną, czyli warunki, w 

których państwo członkowskie może przekroczyć wartość 

referencyjną kryterium deficytu budżetowego (3% PKB), 

jednak pod warunkiem, że 
a) przekroczenie to ma charakter wyjątkowy i przejściowy 

oraz
b) stosunek deficytu do PKB pozostaje zbliżony do wartości 

referencyjnej (w praktyce odchylenie powinno być nie 

większe niż 0,5% pkt. proc.).

Prof.. Jerzy Osiatyński
Polityka fiskalna, slajd 
7.8