Artur  Szewczyk gr. VIII

Retinopatia 

cukrzycowa

      (Rethinopathia 

diabetica)

Retinopatię cukrzycową  zalicza się: 

1.

Powikłań cukrzycowych przewlekłych

2.

Powikłań mikroangiopatycznych 

3.

Powikłań ocznych

ICD-10:    H36 (E10-E14+ z wspólną czwartą 
częścią. 3) 

Definicja

Uszkodzenie  naczyń  krwionośnych  siatkówki  oka 

pojawiające  się  w  przebiegu  cukrzycy,  zaliczane  do 

mikroangiopatii cukrzycowej. Zmiany te rozwijają się 

wprost proporcjonalnie do długości cukrzycy oraz jej 

typu.  Po  20  latach  trwania  cukrzycy  stwierdza  się  u 

prawie wszystkich chorych na cukrzycę typu 1 oraz u 

60%  osób  chorych  na  cukrzycę  typu  2.  Podstawowe 

znaczenie  w  patogenezie  mają  hiperglikemia  i 

nadciśnienie tętnicze. Istotne są procesy prowadzące 

do  nasilenia  stresu  oksydacyjnego  i  nadmierne 

wytwarzanie czynników wzrostu (IGF-1, PEDF).

Postępowaniu retinopatii cukrzycowej sprzyjają:



CIĄŻA 



OKRES DOJRZEWANIA PŁCIOWEGO 



OPERACJA ZAĆMY. 

Patogeneza

KOLEJNOŚĆ USZKODZENIA NACZYŃ SIATKÓWKI:



POSZERZENIE ŻYŁ SIATKÓWKI, KTÓRYCH WYGLĄD PRZYPOMINA 

SZNUR PEREŁ 



USZKODZENIE ŚCIAN DROBNYCH TĘTNICZEK Z 

NASTĘPOWYM TWORZENIEM MIKROTĘTNIAKÓW 



ZAMYKANIE SIĘ ŚWIATŁA TĘTNICZEK PRZED 

NACZYNIAMI WŁOSOWATYMI SIATKÓWKI 



TWORZENIE SIĘ NOWYCH (NEOWASKULARYZACJA) 

PRZEDSIATKÓWKOWYCH ORAZ W OBRĘBIE TARCZY 

NERWU WZROKOWEGO 



PĘKANIE OSŁABIONYCH NACZYŃ Z TWORZENIEM 

WYLEWÓW KRWAWYCH, TAKŻE DO SIATKÓWKI. 

Powikłania oczne - 
retinopathatia



Retinopatia występuje u ok. 50% chorych na 

cukrzycę. Jest groźna i prowadzi do osłabienia 
ostrości wzroku i ślepoty.



Ryzyko utraty wzroku u chorych na cukrzycę z 

retinopatią jest 29 razy wyższe niż bez 
retinopatii.

Częstość występowania retinopatii w 
zależności od poziomu glukozy we krwi

Wg American Diabetes Association; Diabetes Care 1997, 20, 
1183-97

0

10

20

30

40

50

60

4,
4

4,
7

4,
9

5,
2

5,
5

6,
0

7,
2

9,
9

14,
3

Decyle FPG 
(mmol/l)

R

e

ti

n

o

p

a

ti

a

 (

%

)

Klasyfikacja retinopatii 
wg WHO



Nieproliferacyjna bez makulopatii



Nieproliferacyjna z makulopatią



Przedproliferacyjna



Proliferacyjna



Proliferacyjna z powikłaniami



Retinopatię nieproliferacyjną 

charakteryzuje poszerzenie i zamykanie  
włośniczek, mikrotętniaki, wybroczyny, 
zwyrodnienie siatkówki oraz 
nieprawidłowości naczyń żylnych i 
tętniczych. 



Retinopatia proliferacyjna 

cechuje się 

nowotworzeniem naczyń, z których łatwo 
dochodzi do krwotoków oraz rozrostu tkanki 
włóknistej. 



Cukrzyca typu 1 

– głównie 

retinopatia 

proliferacyjna

Na początku choroby występuje
sporadycznie do 20% chorych, po 15 latach 
aż u 98% chorych.



Cukrzyca typu 2 

– głównie 

nieproliferacyjna bez lub z makulopatią

W chwili rozpoznania u 5%, po 30 latach u
60% chorych.

Badanie okulistyczne



W cukrzycy t 2 w chwili rozpoznania



W cukrzycy t 1 po 5 latach od chwili wykrycia



Jeśli brak zmian – kontrola co roku



Jeśli faza r. nieproliferacyjnej – 2 razy w roku



Jeśli zmiany zaawansowane – co 3 miesiące



W ciąży i połogu - 1 raz w miesiącu

Zmiany pozanaczyniowe 
w narządzie wzroku



Porażenie mięśni poruszających gałkę oczną 

dotyczą n. czaszkowego III, IV, VI.



Zaburzenia refrakcji



Zaćma 



Jaskra wtórna

 

Leczenie



fotokoagulacja laserowa siatkówki 

– w 

makulopatii, zaawansowanych postaciach 

retinopatii nieproliferacyjnej i w początkowej 

fazie retinopatii proliferacyjnej 



witrektomia

 – w zaawansowanej retinopatii 

proliferacyjnej (wylewy do ciała szklistego, 

rozrost tkanki łącznej) 



leczenie farmakologiczne

: leki przeciwpłytkowe, 

dobesylan wapniowy, związki flawonowe – 

hamują reduktazę aldolazową, być może 

skuteczne w bardzo wczesnych fazach 

Cele terapeutyczne u pacjentów z cukrzycą– zalecenia 

PTD 2005

HbA1C

HbA1C (%)

6,1

Poziom glukozy

na czczo/przed posiłkiem

w osoczu żylnym

mmol/l

 6,1

mg/dl

<110

Poziom glukozy

na czczo/przed posiłkiem

monitorowany przez mmol/l

3,9-5,0

pacjenta

mg%

70-90

po posiłku

mmol/l

3,9-7,5

mg/dl

70-135

Ciśnienie tętnicze krwi

mmHg

<130/80

Cholesterol 

całkowity mmol/l

<4,5

mg/dl

<175

Cholesterol LDL*

mmol/l

<2,6

mg/dl

<100

Cholesterol HDL**

mmol/l

>1,0

mg/dl

>40

Cholesterol „nie HDL”

mmol/l

<3,4

mg/dl

<130

Trójglicerydy

mmol/l

<1,7

mg/dl

<150

*Stężenie cholesterolu frakcji LDL 

u pacjentów z cukrzycą i 
współistniejącą chorobą 
niedokrwienną serca powinien 
wynosić < 70 mg% (1,9 mmol/l)

**Zalecane stężenie choletserolu 

frakcji DHL dla kobiet jest o 10 
mg% (0,275 mmol/l) wyższe niż 
dla mężczyzn