EKONOMIA MENEDŻERSKA

METODY HEURYSTYCZNE

2

METODY HEURYSTYCZNE – METODA DELFICKA

Jedną z najbardziej popularnych metod kolegialnego podejmowania 
decyzji opartych na opinii ekspertów jest metoda delficka.

Po  raz  pierwszy    metodę  tę  przedstawili  i  opisali  N.Dalkey  i 
O.Helmer  w  1963  r.  W  tym  samym  roku  została  zastosowana  na 
szerszą  skalę  przez  T.J.Gordona  i  O.Helmera  w  ośrodku  naukowo 
badawczym  RAND  Corporation  w  Santa  Monica  (Kalifornia,  Stany 
Zjednoczone).

Metoda  ta  wywodzi  się  z  burzy  mózgów.  Polega  na  opracowywaniu 
szczegółowych  ankiet  skierowanych  do  specjalistów  z  różnych  lub 
jednakowych  dziedzin  wiedzy  i  na  stopniowym  uzgadnianiu  opinii  przez 
informowanie ekspertów o wynikach ankiety.

Pytania  zawarte  w  ankietach    wymagają    konkretnych  odpowiedzi 
liczbowych.  Na  podstawie  statystycznej  analizy  uzyskanych  odpowiedzi 
uzyskuje się uogólnioną opinię ekspertów dotyczącą badanego zjawiska. 

Eksperci  pracują  niezależnie  od  pozostałych,  ich  odpowiedzi  są 
anominowe.  Brak  bezpośredniej  wymiany  poglądów  i  zespołowego 
podejmowania  decyzji  jest  wadą,  ale  zarazem  zaletą  metody  delfickiej. 
Opracowanie wyników badania wymaga pracy dość licznego personelu.

3

PROCES PODEJMOWANIA DECYZJI W METODZIE  DELFICKIEJ

4

PRZYDATNOŚĆ METODY DELFICKIEJ

Praktyka pokazuje, że przydatność metody delfickiej zależy od :

1.istnienia odpowiedniego organu inicjującego badania z dobrze 
przygotowanym aparatem metodologiczno-organizacyjnym,
2.jasności i jednoznaczności w sformułowaniu pytań w 
kwestionariuszu, ograniczenia się do najbardziej istotnych pytań,
3.doboru kompetentnych specjalistów o dużym doświadczeniu i 
bardzo dobrej znajomości zjawisk.

Przykładowe zastosowania:

1.wyznaczania dat wystąpienia interesującego nas 
zjawiska,
2.określania punktów zwrotnych trendów zjawisk,
3.wyznaczania prawdopodobieństwa wystąpienia  danego 
zdarzenia,
4.oceny ważności i skutków wystąpienia zmian w zakresie 
czynników determinujących analizowany proces.

5

ZALETY I WADY METODY DELFICKIEJ

6

GROMADZENIE I ANALIZA INFORMACJI – WYBRANE TYPY

Tablica

eksperci/cechy

1

2

3

4

…

k

1

x

11

x

12

x

13

x

14

…

x

1k

2

x

21

x

22

x

23

x

24

…

x

2k

3

x

31

x

32

x

33

x

34

…

x

3k

4

x

41

x

42

x

43

x

44

…

x

4k

5

x

51

x

52

x

53

x

54

…

x

5k

6

x

61

x

62

x

63

x

64

…

x

6k

7

x

71

x

72

x

73

x

74

…

x

7k

8

x

81

x

82

x

83

x

84

…

x

8k

…

…

…

…

…

…

…

n

x

n1

x

n2

x

n3

x

n4

…

x

nk

7

GROMADZENIE I ANALIZA INFORMACJI – WYBRANE TYPY

Przypadek 1

Tablica

n/k

war_1war_2war_3war_4war_5war_6

Ekspert 

1

ocena

_1

ocena

_2

ocena

_3

ocena

_4

ocena

_5

ocena

_6

Ekspert 

2

ocena

_1

ocena

_2

ocena

_3

ocena

_4

ocena

_5

ocena

_6

Ekspert 

3

ocena

_1

ocena

_2

ocena

_3

ocena

_4

ocena

_5

ocena

_6

Ekspert 

4

ocena

_1

ocena

_2

ocena

_3

ocena

_4

ocena

_5

ocena

_6

Ekspert 

5

ocena

_1

ocena

_2

ocena

_3

ocena

_4

ocena

_5

ocena

_6

Ekspert 

6

ocena

_1

ocena

_2

ocena

_3

ocena

_4

ocena

_5

ocena

_6

Ekspert 

7

ocena

_1

ocena

_2

ocena

_3

ocena

_4

ocena

_5

ocena

_6

Ekspert 

8

ocena

_1

ocena

_2

ocena

_3

ocena

_4

ocena

_5

ocena

_6

Ekspert 

9

ocena

_1

ocena

_2

ocena

_3

ocena

_4

ocena

_5

ocena

_6

Ekspert 

10

ocena

_1

ocena

_2

ocena

_3

ocena

_4

ocena

_5

ocena

_6

8

GROMADZENIE I ANALIZA INFORMACJI – WYBRANE TYPY





k

k

n

S

W





3

2

12

Współczynnik konkordancji Kendalla i Smitha 
–mierzy średni stopień zgodności odpowiedzi wszystkich 
ankietowanych specjalistów  (n- liczba ekspertów, k- liczba 
wariantów odpowiedzi)

Czynnik (parametr) S 

9

GROMADZENIE I ANALIZA INFORMACJI – WYBRANE TYPY

 





















k

j

n

i

ij

x

x

S

1

2

1

Czynnik (parametr) S i średnią wyznacza się wg formuł: 









n

i

k

j

ij

x

k

x

1

1

1

Współczynnik konkordancji przyjmuje wartości z przedziału od 0 do 1 -  
wysoka wartość świadczy o zgodności opinii ekspertów

10

GROMADZENIE I ANALIZA INFORMACJI – WYBRANE TYPY





1

12

2





k

nk

S



Istotność współczynnika konkordancji bada się testem chi-kwadrat: 

Wartość krytyczną odczytujemy z tablic rozkładu 

2

 dla założonego 

poziomu istotności  oraz k-1 stopni swobody. Jeżeli wartość statystyki 

przekroczy wartość krytyczną odczytaną z tablic rozkładu  



2

, to 

zbieżność opinii ekspertów nie jest przypadkowa.

Za najbardziej prawdopodobny wariant przyjmuje się ten, dla którego 
uzyskano najwyższą wartość rang od wszystkich ekspertów

11

PRZYPADEK DECYZYJNY NR 1

Zapytano  grupę  analityków  o  przewidywaną  zmianę 
głównego  indeksu  giełdowego  w  najbliższym  tygodniu. 

Eksperci  mieli  za  zadanie  uporządkować  sześć  różnych, 
ustalonych z góry wariantów odpowiedzi w ten sposób, że 
wariant 

najbardziej 

prawdopodobny 

w 

ich 

ocenie 

otrzymywał  numer  1,  mniej  prawdopodobny  numer  2  itd., 

by  wariant  najmniej  prawdopodobny  opatrzony  został 
numerem 6. Przyporządkowane ragi zgromadzono w tabeli. 
Należy  ustalić,  czy  eksperci  są  zgodni  w  swoich  opiniach. 
Przyjąć poziom istotności α=0,05.

n/k

spadek 

poniżej 5%

spadek 

od 1,1% 

do 5,0%

spadek 

od 0% do 

1%

wzrost 

od 0% do 

1%

wzrost 

od 

1,1% 

do 

5,0%

wzrost 

powyżej 

5%

Ekspert 1

4

6

1

2

5

3

Ekspert 2

6

3

1

2

5

4

Ekspert 3

4

6

1

2

5

3

Ekspert 4

4

6

1

2

5

3

Ekspert 5

6

3

1

2

5

4

12

GROMADZENIE I ANALIZA INFORMACJI – WYBRANE TYPY

Tablica

Cecha/

Znaczeni

e

Znaczenie

Raze

m

Kryt_

1

Kryt_

2

Kryt_

3

Kryt_

4

Cech_1L_ws

k

L_ws

k

L_ws

k

L_ws

k

R_ws

k

Cech_2L_ws

k

L_ws

k

L_ws

k

L_ws

k

R_ws

k

Cech_3L_ws

k

L_ws

k

L_ws

k

L_ws

k

R_ws

k

Cech_4L_ws

k

L_ws

k

L_ws

k

L_ws

k

R_ws

k

Tablica

Cecha/

Znaczeni

e

Znaczenie

Raze

m

1

2

…

k

1 n

11

n

12

…

n

1k

2 n

21

n

22

…

n

2k

… …

…

…

…

…

r n

r1

n

r2

…

n

rk





k

j

j

n

1

1





k

j

j

n

1

2





k

j

rj

n

1























k

j

rj

r

f

k

k

h

1

2

1

1

Współczynnik dyspersji

13

PRZYPADEK DECYZYJNY NR  2

Studenci zostali poproszeni o sformułowanie opinii 
dotyczącej ważności różnych aspektów funkcjonowania 

uczelni. Opinie dotyczące 4 z nich zestawiono w tabeli. 
Należy ocenić, czy sposób postrzegania jest spójny i tym 
samym ich opinie mogą stanowić podstawę do podjęcia 
odpowiednich decyzji przez władze uczelni.

r/k

Znaczenie

Razem

bardzo 

ważne

ważne niezbyt 

ważne

nieistotn

e

Jakość nauczania

Warunki socjalne

Zajęcia dodatkowe 

(np. koła naukowe)

Estetyka pomieszczeń