Profilaktyka zakażenia
wirusem HIV
w pracy personelu
medycznego
Profilaktyka zakażenia
wirusem HIV
w pracy personelu
medycznego
Profilaktyka
Zapobieganie
problemom zanim
one wystąpią
„Wiedząc więcej,
mniej się
obawiam”
Współczesna
profilaktyka
„…jest rozbudowaną
dziedziną obejmującą
teoretyczną i
praktyczną wiedzę na
temat: czynników
ryzyka
i czynników chroniących
przed problemami”
Ryzyko zakażenia wirusem HIV
personelu medycznego związane jest
z ekspozycją na krew
Zakażenie wirusem
HIV w kontakcie
personelu
medycznego z
chorym może
szerzyć się:
od pacjenta do
personelu
od pacjenta do pacjenta
od personelu do
pacjenta
Ryzyko zakażenia wirusem HIV oraz
innymi chorobami przynoszonymi
drogą krwi zależy od:
ostrożności,
doświadczenia
personelu.
zakaźności choroby
ilość materiału
zakaźnego
częstość narażania
na kontakt
(ekspozycji)
Ryzyko zawodowe zakażenia wirusem HIV od
pacjentów w placówkach służby zdrowia jest
niskie i wynosi około
0,3% ekspozycja przezskórna (wirus
przedostał się do organizmu
personelu w wyniku zakłucia igłą na
której znajdowała się krew pacjenta
zakażonego wirusem HIV)
0,09% ekspozycja na błony śluzowe
krwi lub płynów biologicznych
szczególnie z domieszką zakażonej
krwi.
Jak więc zminimalizować
zawodowe ryzyko?
Aby
zminimalizować
zawodowe
ryzyko zakażenia wirusem HIV i
innymi chorobami przenoszonymi
drogą krwi, wszyscy pracownicy
medyczni winni zapoznać się
i przyswoić procedury oceny ryzyka
i zapobiegania zakażeniu:
Czyli:
stosowanie podstawowych środków ostrożności
zawsze i wszędzie, w przypadku każdego
pacjenta, bez względu na rozpoznanie,
zapewnienie odpowiedniego zaopatrzenia
gwarantującego kontrolę zakażenia
zapewnienie edukacji personelu
pielęgniarskiego
i innego medycznego
ocenę przestrzegania zasad bezpieczeństwa
pracy
Wirus HIV może być przenoszony do
pacjentów poprzez :
skażone narzędzia ponownie używane bez
odpowiedniej sterylizacji;
transfuzję krwi zakażonej HIV
zakażone przeszczepy skóry oraz
narządów
nasienie pochodzące od zakażonych
dawców
kontakt z krwią lub innymi płynami
biologicznymi personelu zakażonego HIV
Wirus może być przenoszony do
pracowników medycznych poprzez:
przerwanie ciągłości skóry igłą lub innym
narzędziem zanieczyszczonym krwią
zakażoną
ekspozycję uszkodzonej skóry i otwartych
ran personelu na krew lub inne płyny
biologiczne pacjenta zakażonego HIV
pryśniecie na błony śluzowe jamy ustnej i
oczu
W pracy personelu medycznego w
każdym przypadku po ekspozycji
należy przeprowadzić odkażenie:
jeżeli poszło do przekłucia skóry - umyć tę
okolicę wodą i mydłem
jeżeli na skórze znajduje się krew
niezależnie czy została ona uszkodzona,
otarta lub są na niej zmiany - umyć ją
dobrze woda z mydłem
jeżeli skażone są oczy - wypłukać okolicę
oczu delikatnie i dokładnie przy otwartych
powiekach - wodą lub 0,9% NaCl
jeżeli krew dostała się do jamy ustnej -
należy ją wypluć- przepłukać usta
kilkanaście razy.
Po ekspozycji na wirusa HIV ważne jest by rozpocząć
profilaktykę jak najszybciej, najlepiej w ciągu 1-2
godzin.
Doraźnie można podać 200 – 300 mg zydowudyny
AZT, preparaty Azovir® Retrovir® lub wyjątkowo
jednorazową dawkę innego leku antyretrowirusowego
Czas od ekspozycji do wdrożenia profilaktyki nie
powinien przekraczać 24-36 godzin.
Decyzje o rozpoczęciu podawania leków podejmuje
lekarz specjalista chorób zakaźnych
Profilaktykę poekspozycyjną lekami
antyretrowirusowymi prowadzić należy przez 4
tygodnie.
Badania na obecność przeciwciał anty-HIV należy
wykonać po 6 tygodniach, 3 i 6 miesiącach po
ekspozycji.
Pobierając krew należy pobrać ją do badań
serologicznych, anty-HIV, anty-HCV, HBsAg, anty-HBc.
Jeżeli okaże się iż pacjent będący potencjalnym źródłem
zakażenia nie jest zakażony HIV, można profilaktykę
przerwać.
Podstawowy schemat profilaktyki
poekspozycyjnej zawiera dwa nukleozydowe
inhibitory odwrotnej transkryptazy NRTI
Zydowudyna AZT, praparaty Azowir®, Retrovir® co 8 godzin dawka
200 mg doustnie; Combivir® co 12 godzin 300 mg doustnie
Lamiwudyna 3TC® lub preparat złożony Combivir® co 12 godzin 150
mg doustnie.
Rozszerzony schemat profilaktyki poekspozycyjnej zawiera dwa
nukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy NRTI i inhibitor
proteazy PI:
Zydowudyna AZT, ZDV, praparaty Azowir®, Retrovir® co 8 godzin
dawka 200 mg doustnie
praparaty Azowir® , Retrovir® co 12 godzin dawka 300 mg doustnie
preparat złożony Combivir®
Lamiwudyna 3TC® lub preparat złożony Combivir® co 12 godzin 150
mg doustnie
Indinavir preparat Crixivan® co 8 godzin dawka 800 mg doustnie ( 1
godz. przed lub 2 godz. po posiłku popijając 2000 ml płynów
dziennie).
Poczucie bezpieczeństwa pracy
personelu medycznego zapewni:
świadomość istnienia ryzyka zawodowego
znajomość metod zapobiegania zakażeniom HIV oraz
innych chorób zakaźnych, procedur informowania
i postępowania po ekspozycji
zapewnienie środków ochrony osobistej (rękawiczki,
okulary ochronne, plastykowe fartuchy oraz inny
sprzęt ochronny)
mycie rąk wodą i mydłem przed i po każdej
czynności
dostęp do specjalnych pojemników na zużyte igły
zapewnienie odpowiednich środków odkażających
(środków odkażających i czyszczących)
dokładna dezynfekcja i sterylizacja sprzętu
Poczucie bezpieczeństwa pracy
personelu medycznego zapewni:
właściwe postępowanie z brudną bielizną
zapewnienie poradnictwa poekspozycyjnego,
możliwości leczenia i opieki wraz z odległą
obserwacją stanu zdrowia
zapewnienie opieki pracownikom służby zdrowia
zakażonym wirusem HIV
możliwość pracownikom zakażonym HIV zmiany
miejsca pracy lub kontynuacja ich zatrudnienia
gdy stan zdrowia to umożliwia
kontrola pracy i nadzorowanie pracy personelu
medycznego pod względem podstawowych zasad
ostrożności.
Aby bezpiecznie składować odpady
zanieczyszczone płynami
biologicznymi należy:
odpady stałe zanieczyszczone krwią,
preparaty laboratoryjne, igły lub tkanki
po umieszczeniu w szczelnych
pojemnikach spalić w piecach.
odpady płynne, krew, inne płyny
biologiczne należy wylać do klozetu lub
do odpływu połączonego z odpowiednim
kanałem ściekowym.
Zalecenia dla osoby
eksponowanej powinny
obejmować:
wstrzemięźliwość seksualną bądź
przestrzeganie zasad bezpiecznego
seksu
unikanie ciąży do czasu zdiagnozowania
zakażenia HIV
powstrzymywania się od karmienia
piersią
powstrzymywania się od oddawania
krwi, plazmy, tkanek, spermy
Koszt leczenia stosowanych
leków
i wykonywanych badań
ponosi pracodawca.
Profilaktyka poekspozycyjna oraz
leczenie antyretrowirusowe znacznie
zmniejszają ryzyko rozwinięcia
zakażenia
.
Nie wolno zapomnieć, że złożenie
przez pracowników medycznych
raportu o ekspozycji, wykonanie testu
oraz poradnictwo jest sytuacją silnie
stresującą.
Pracownicy medyczni powinni być poinformowani o
standardach postępowania w przypadku skaleczenia lub
innego rodzaju ekspozycji na zakażenie wirusem HIV.
Nie powinni lekceważyć takich sytuacji i natychmiast po
wypadku
poinformować
przełożonego
o
rodzaju
ekspozycji, podjętych czynnościach, wypełnić formularz
wypadku, załączyć informację o rodzaju zranienia, podać
świadków zdarzenia oraz dane pacjenta, gdy są znane.
Ofiara wypadku powinna poinformować wskazaną przez
dyrektora placówki osobę odpowiedzialną za dalsze
postępowanie. Natychmiast po zdarzeniu pielęgniarka
powinna skorzystać z profesjonalnej porady oraz
wykonać test.