BIEGUNKA
BIEGUNKA
PRZEWLEK
PRZEWLEK
Ł
Ł
A
A
BIEGUNKA
BIEGUNKA
PRZEWLEK
PRZEWLEK
Ł
Ł
A
A
DEFINICJA
DEFINICJA
stan chorobowy charakteryzuj
stan chorobowy charakteryzuj
ą
ą
cy si
cy si
ę
ę
oddawaniem wi
oddawaniem wi
ę
ę
kszej liczby stolców
kszej liczby stolców
i/lub o nieprawid
i/lub o nieprawid
ł
ł
owym sk
owym sk
ł
ł
adzie
adzie
(powy
(powy
ż
ż
ej 5 stolców na dob
ej 5 stolców na dob
ę
ę
lub
lub
pojedyncze stolce z krwi
pojedyncze stolce z krwi
ą
ą
i
i
ś
ś
luzem),
luzem),
utrzymuj
utrzymuj
ą
ą
cy si
cy si
ę
ę
d
d
ł
ł
u
u
ż
ż
ej ni
ej ni
ż
ż
2 tyg.
2 tyg.
i prowadz
i prowadz
ą
ą
cy cz
cy cz
ę
ę
sto do zaburze
sto do zaburze
ń
ń
stanu od
stanu od
ż
ż
ywienia
ywienia
PRZYCZYNY PRZEWLEK
PRZYCZYNY PRZEWLEK
Ł
Ł
YCH
YCH
BIEGUNEK – PODZIA
BIEGUNEK – PODZIA
Ł
Ł
pierwotne:
pierwotne:
-wrodzone defekty genetyczne
-wrodzone defekty genetyczne
-wrodzone defekty enzymatyczne
-wrodzone defekty enzymatyczne
-wrodzone defekty immunologiczne
-wrodzone defekty immunologiczne
usposabiaj
usposabiaj
ą
ą
ce do wyst
ce do wyst
ą
ą
pienia biegunki
pienia biegunki
w wyniku dzia
w wyniku dzia
ł
ł
ania niektórych
ania niektórych
sk
sk
ł
ł
adników diety, np. glutenu, bia
adników diety, np. glutenu, bia
ł
ł
ek
ek
mleka, laktozy, sacharozy, inne
mleka, laktozy, sacharozy, inne
PRZYCZYNY PRZEWLEK
PRZYCZYNY PRZEWLEK
Ł
Ł
YCH
YCH
BIEGUNEK – PODZIA
BIEGUNEK – PODZIA
Ł
Ł
wtórne
wtórne
jako skutki uszkodzenia jelita
jako skutki uszkodzenia jelita
wywo
wywo
ł
ł
anego
anego
-zaka
-zaka
ż
ż
eniami
eniami
-stosowaniem antybiotyków
-stosowaniem antybiotyków
-resekcj
-resekcj
ą
ą
jelita
jelita
PRZYCZYNY
PRZYCZYNY
czynniki infekcyjne
czynniki infekcyjne
- bakterie i ich toksyny:
- bakterie i ich toksyny:
E
E
.coli, Salmonella,
.coli, Salmonella,
Shigella, Klebsiella, Campylobacter jejuni,
Shigella, Klebsiella, Campylobacter jejuni,
Yersinia, Aeromonas, Clostridium difficile
Yersinia, Aeromonas, Clostridium difficile
- wirusy
- wirusy
(
(
rzadko
rzadko
)
)
: rotawirusy, adenowirusy,
: rotawirusy, adenowirusy,
kalciwirusy, astrowirusy,
kalciwirusy, astrowirusy,
cytomegalowirusy
cytomegalowirusy
- paso
- paso
ż
ż
yty
yty
: G
: G
iardia
iardia
lamblia,
lamblia,
Entamoeba histolytica
Entamoeba histolytica
PRZYCZYNY
PRZYCZYNY
leki
leki
-linkozamidy
-linkozamidy
-ampicylina
-ampicylina
-amoksycylina
-amoksycylina
-niektóre cefalosporyny III generacji
-niektóre cefalosporyny III generacji
-chemioterapeutyki
-chemioterapeutyki
-leki przeczyszczaj
-leki przeczyszczaj
ą
ą
ce
ce
PRZYCZYNY
PRZYCZYNY
niedobory enzymatyczne
niedobory enzymatyczne
wrodzone defekty morfologiczne
wrodzone defekty morfologiczne
lub czynno
lub czynno
ś
ś
ciowe b
ciowe b
ł
ł
ony
ony
ś
ś
luzowej
luzowej
jelita cienkiego
jelita cienkiego
(biegunka chlorowa,
(biegunka chlorowa,
biegunka sodowa)
biegunka sodowa)
guzy hormonalnie czynne
guzy hormonalnie czynne
(VIP-oma)
(VIP-oma)
zaburzenia immunologiczne
zaburzenia immunologiczne
(biegunka autoimmunologiczna)
(biegunka autoimmunologiczna)
choroba trzewna
choroba trzewna
PRZYCZYNY
PRZYCZYNY
choroby
choroby
trzustki
trzustki
(mukowiscydoza,
(mukowiscydoza,
przewlek
przewlek
ł
ł
e zapalenie trzustki)
e zapalenie trzustki)
alergia na bia
alergia na bia
ł
ł
ka mleka krowiego, soi
ka mleka krowiego, soi
zaburzenia anatomiczne
zaburzenia anatomiczne
(zespó
(zespó
ł
ł
krótkiego jelita, zespó
krótkiego jelita, zespó
ł
ł
ś
ś
lepej p
lepej p
ę
ę
tli)
tli)
przewlek
przewlek
ł
ł
e stany zapalne jelit
e stany zapalne jelit
(choroba
(choroba
Le
Le
ś
ś
niowskiego-Crohna, colitis ulcerosa)
niowskiego-Crohna, colitis ulcerosa)
choroby endokrynologiczne
choroby endokrynologiczne
(nadczynno
(nadczynno
ść
ść
tarczycy)
tarczycy)
PATOGENEZA
PATOGENEZA
uszkodzenie kosmków i
uszkodzenie kosmków i
mikrokosmków
mikrokosmków
obni
obni
ż
ż
ona aktywno
ona aktywno
ść
ść
dwusacharydaz
dwusacharydaz
zw
zw
ł
ł
aszcza
aszcza
la
la
ktazy
ktazy
zwi
zwi
ę
ę
kszona przepuszczalno
kszona przepuszczalno
ść
ść
b
b
ł
ł
ony
ony
ś
ś
luzowej
luzowej
w
w
tórna
tórna
alergizacja na antygeny
alergizacja na antygeny
pokarmowe
pokarmowe
PATOGENEZA
PATOGENEZA
dysbakterioza flory jelitowej
dysbakterioza flory jelitowej
dekoniugacja kwasów
dekoniugacja kwasów
żół
żół
ciowych
ciowych
upo
upo
ś
ś
ledzona czynno
ledzona czynno
ść
ść
narz
narz
ą
ą
dów
dów
bior
bior
ą
ą
cych
cych
udzia
udzia
ł
ł
w procesach trawienia i
w procesach trawienia i
wch
wch
ł
ł
aniania
aniania
zaburzenia motoryki przewodu
zaburzenia motoryki przewodu
pokarmowego
pokarmowego
BIEGUNKA OSMOTYCZNA
BIEGUNKA OSMOTYCZNA
zaburzenie równowagi pomi
zaburzenie równowagi pomi
ę
ę
dzy
dzy
dostarczanymi do przewod
dostarczanymi do przewod
u
u
pokarmowego w
pokarmowego w
ę
ę
glowodanami
glowodanami
a mo
a mo
ż
ż
liwo
liwo
ś
ś
ci
ci
ą
ą
ich trawienia i
ich trawienia i
wch
wch
ł
ł
aniania, zwi
aniania, zwi
ą
ą
zane najcz
zane najcz
ęś
ęś
ciej z
ciej z
wtórnym niedoborem dwusacharydaz w
wtórnym niedoborem dwusacharydaz w
przebiegu zaka
przebiegu zaka
żeń
żeń
, zaostrze
, zaostrze
ń
ń
celiakii, w
celiakii, w
zespo
zespo
ł
ł
ach poantybiotykowych,
ach poantybiotykowych,
poresekcyjnych.
poresekcyjnych.
BIEGUNKA OSMOTYCZNA
BIEGUNKA OSMOTYCZNA
w badaniu stolca: pH<6, obecn
w badaniu stolca: pH<6, obecn
ość
ość
substancji redukuj
substancji redukuj
ą
ą
cych ponad 0.5%,
cych ponad 0.5%,
wysoka warto
wysoka warto
ść
ść
pu
pu
ł
ł
apki osmotycznej
apki osmotycznej
>140 mOsml/l
>140 mOsml/l
pu
pu
ł
ł
apka osmotyczna
apka osmotyczna
(PO)
(PO)
= ró
= ró
ż
ż
nica
nica
pomi
pomi
ę
ę
dzy warto
dzy warto
ścią
ścią
osmolarno
osmolarno
ś
ś
ci
ci
stolca a podwojon
stolca a podwojon
ą
ą
sum
sum
ą
ą
poziomu
poziomu
zawarto
zawarto
ś
ś
ci sodu i potasu w stolcu
ci sodu i potasu w stolcu
PO = osmolalno
PO = osmolalno
ść
ść
stolca – 2x[Na+K]
stolca – 2x[Na+K]
BIEGUNKA SEKRECYJNA
BIEGUNKA SEKRECYJNA
zwi
zwi
ę
ę
kszenie wydzielania do
kszenie wydzielania do
ś
ś
wiat
wiat
ł
ł
a jelita
a jelita
elektrolitów, dwuw
elektrolitów, dwuw
ę
ę
glanów i wody poprzez
glanów i wody poprzez
dzia
dzia
ł
ł
anie na uk
anie na uk
ł
ł
ad cyklazy adenylowej,
ad cyklazy adenylowej,
guaninowej lub kinazy C, zwi
guaninowej lub kinazy C, zwi
ą
ą
zane
zane
najcz
najcz
ęś
ęś
ciej z dzia
ciej z dzia
ł
ł
aniem toksyn E.coli,
aniem toksyn E.coli,
zdekoniugowanych kwasów
zdekoniugowanych kwasów
żół
żół
ciowych,
ciowych,
wrodzonymi defektami sekrecji i absorpcji
wrodzonymi defektami sekrecji i absorpcji
(biegunka chlorowa, sodowa),
(biegunka chlorowa, sodowa),
biegunkami
biegunkami
o charakterze
o charakterze
autoimmunologicznym
autoimmunologicznym
BIEGUNKA SEKRECYJNA
BIEGUNKA SEKRECYJNA
wysokie st
wysokie st
ęż
ęż
enie sodu w stolcu >70
enie sodu w stolcu >70
mmol/l, niska warto
mmol/l, niska warto
ść
ść
pu
pu
ł
ł
apki
apki
osmotycznej
osmotycznej
POST
POST
Ę
Ę
POWANIE
POWANIE
DIAGNOSTYCZNE
DIAGNOSTYCZNE
wywiad:
wywiad:
liczba, obj
liczba, obj
ętość
ętość
, konsystencja
, konsystencja
stolców, obecno
stolców, obecno
ść
ść
krwi,
krwi,
ś
ś
luzu, sposób
luzu, sposób
ż
ż
ywienia
ywienia
przed wyst
przed wyst
ą
ą
pieniem biegunki, wiek, w którym
pieniem biegunki, wiek, w którym
wyst
wyst
ą
ą
pi
pi
ł
ł
a biegunka, stosowanie antybiotyków
a biegunka, stosowanie antybiotyków
badanie przedmiotowe:
badanie przedmiotowe:
ocena odwodnienia
ocena odwodnienia
i stanu od
i stanu od
ż
ż
ywienia, wykluczenie
ywienia, wykluczenie
obecno
obecno
ś
ś
ci zaka
ci zaka
ż
ż
enia zlokalizowanego poza
enia zlokalizowanego poza
przewodem pokarmowym (zapalenie p
przewodem pokarmowym (zapalenie p
ł
ł
uc,
uc,
zaka
zaka
ż
ż
enie dróg moczowych)
enie dróg moczowych)
POST
POST
Ę
Ę
POWANIE
POWANIE
DIAGNOSTYCZNE
DIAGNOSTYCZNE
badania dodatkowe:
badania dodatkowe:
st
st
ęż
ęż
enie Na,
enie Na,
K, Cl, glukozy w stolcu, pH i
K, Cl, glukozy w stolcu, pH i
osmolalno
osmolalno
ść
ść
stolca, posiewy stolca,
stolca, posiewy stolca,
ka
ka
ł
ł
na stopie
na stopie
ń
ń
strawienia, biopsja
strawienia, biopsja
jelita cienkiego, posiewy tre
jelita cienkiego, posiewy tre
ś
ś
ci
ci
dwunastniczej, wodorowy test
dwunastniczej, wodorowy test
oddechowy
oddechowy
ZASADY POST
ZASADY POST
Ę
Ę
POWANIA
POWANIA
LECZNICZEGO
LECZNICZEGO
Wyrównanie zaburze
Wyrównanie zaburze
ń
ń
wodno-
wodno-
elektrolitowych i równowagi kwasowo-
elektrolitowych i równowagi kwasowo-
zasadowej.
zasadowej.
Stosowanie probiotyków, które
Stosowanie probiotyków, które
przywracają fizjologiczną florę w
przywracają fizjologiczną florę w
przewodzie pokarmowym.
przewodzie pokarmowym.
ZASADY POST
ZASADY POST
Ę
Ę
POWANIA
POWANIA
LECZNICZEGO
LECZNICZEGO
L
L
eczenie
eczenie
ż
ż
ywieniowe w oparciu o
ywieniowe w oparciu o
diet
diet
ę
ę
eliminacyjn
eliminacyjn
ą
ą
Dieta eliminacyjna
Dieta eliminacyjna
polega na czasowym
polega na czasowym
lub sta
lub sta
ł
ł
ym usuni
ym usuni
ę
ę
ciu z diety chorego
ciu z diety chorego
szkodliwego lub
szkodliwego lub
ź
ź
le tolerowanego
le tolerowanego
sk
sk
ł
ł
adnika pokarmowego z jednoczesnym
adnika pokarmowego z jednoczesnym
wprowadzeniem w jego miejsce
wprowadzeniem w jego miejsce
sk
sk
ł
ł
adników zast
adników zast
ę
ę
pczych o równowa
pczych o równowa
ż
ż
nych
nych
warto
warto
ś
ś
ciach od
ciach od
ż
ż
ywczych
ywczych
ZASADY POST
ZASADY POST
Ę
Ę
POWANIA
POWANIA
LECZNICZEGO
LECZNICZEGO
Dieta eliminacyjna
Dieta eliminacyjna
- przykłady
- przykłady
preparaty mlekozast
preparaty mlekozast
ę
ę
pcze
pcze
bezglutenowe
bezglutenowe
bezlaktozowe
bezlaktozowe
bezsacharozowe
bezsacharozowe
hypoalergiczne
hypoalergiczne
ZASADY POST
ZASADY POST
Ę
Ę
POWANIA
POWANIA
LECZNICZEGO
LECZNICZEGO
Dieta eliminacyjna
Dieta eliminacyjna
ź
ź
ród
ród
ł
ł
o bia
o bia
ł
ł
ka w preparatach
ka w preparatach
bezmlecznych:
bezmlecznych:
- hydrolizaty kazeiny (Nutramigen)
- hydrolizaty kazeiny (Nutramigen)
- hydrolizaty bia
- hydrolizaty bia
ł
ł
ek serwatkowych
ek serwatkowych
(Bebilon pepti)
(Bebilon pepti)
-
-
izolaty soi (Prosobee, Isomil, Humana
izolaty soi (Prosobee, Isomil, Humana
SL)
SL)
-homogenaty mi
-homogenaty mi
ę
ę
sne
sne
ZASADY POST
ZASADY POST
Ę
Ę
POWANIA
POWANIA
LECZNICZEGO
LECZNICZEGO
Pokrycie zwi
Pokrycie zwi
ę
ę
kszonego
kszonego
zapotrzebowania na energi
zapotrzebowania na energi
ę
ę
(
(
niedobory energii przed
niedobory energii przed
łużają
łużają
stan
stan
niedo
niedo
ż
ż
ywienia
ywienia
)
)
u niemowl
u niemowl
ą
ą
t 130-150 kcal/kg/d
t 130-150 kcal/kg/d
rozpoczyna si
rozpoczyna si
ę
ę
od 75 kcal/kg/d
od 75 kcal/kg/d
codziennie zwi
codziennie zwi
ę
ę
kszenie o 25 kcal/kg
kszenie o 25 kcal/kg
do 150 kcal/kg/d
do 150 kcal/kg/d
(10-15% bia
(10-15% bia
ł
ł
ka 1,5-
ka 1,5-
2g/kg/d)
2g/kg/d)
ZASADY POST
ZASADY POST
Ę
Ę
POWANIA
POWANIA
LECZNICZEGO
LECZNICZEGO
Stymulacja regeneracji jelita
Stymulacja regeneracji jelita
niedo
niedo
ż
ż
ywienie doprowadza do zaniku
ywienie doprowadza do zaniku
b
b
ł
ł
ony
ony
ś
ś
luzowej, uszkodzenia bariery
luzowej, uszkodzenia bariery
jelitowej
jelitowej
i translokacji
i translokacji
bakteryjnej
bakteryjnej
ż
ż
ywienie doustne, pokarm kobiecy
ywienie doustne, pokarm kobiecy
ZASADY POST
ZASADY POST
Ę
Ę
POWANIA
POWANIA
LECZNICZEGO
LECZNICZEGO
Zastosowanie chemioterapeutyków,
Zastosowanie chemioterapeutyków,
leków antysekrecyjnych lub
leków antysekrecyjnych lub
immunosupresyjnych
immunosupresyjnych
-
-
cholestyramina i Smecta
cholestyramina i Smecta
- wykazuje zdolno
- wykazuje zdolno
ś
ś
ci
ci
absorbowania toksyn bakteryjnych i
absorbowania toksyn bakteryjnych i
zdekoniugowanych kwasów
zdekoniugowanych kwasów
ż
ż
ó
ó
ł
ł
ciowych
ciowych
-
-
kolistyna, metronidazol, furazolidon, Biseptol
kolistyna, metronidazol, furazolidon, Biseptol
w stanach dysbakteriozy jelitowej
w stanach dysbakteriozy jelitowej
-
-
loperamid
loperamid
– hamuje perystaltyk
– hamuje perystaltyk
ę
ę
przewodu
przewodu
pokarmowego dzia
pokarmowego dzia
ł
ł
aj
aj
ą
ą
c bezpo
c bezpo
ś
ś
rednio na
rednio na
ś
ś
cian
cian
ę
ę
jelita, zmniejsza sekrecj
jelita, zmniejsza sekrecj
ę
ę
poprzez blokowanie
poprzez blokowanie
kana
kana
ł
ł
u wapniowego
u wapniowego