ANALIZA
ODCHYLEŃ W
ANALIZIE
FINANSOWEJ
ANALIZA
ODCHYLEŃ W
ANALIZIE
FINANSOWEJ
Analiza finansowa
ma na celu prezentację i ocenę metod
pozwalających na badanie bieżącej
płynności finansowej
, czyli takich,
które charakteryzują zdolność
podmiotu gospodarczego do
regulowania jego krótkoterminowych
zobowiązań, płatnych w okresie nie
dłuższym niż jeden rok.
Analiza odchyleń
to ustalenie przyczyn odchyleń w celu
podjęcia działań naprawczych.
Przykład
Przedsiębiorstwo ALFA wytwarza jeden
typ wyrobów (tablice korkowe).
Produkt jest wytwarzany w jednym
procesie technologicznym, którego
standardowe koszty są następujące:
Standardowe koszty
procesu:
Przedsiębiorstwo ALFA planuje
wytworzyć 10 tysięcy sztuk wyrobów
w kwietniu. Budżet kosztów
opracowany na podstawie
powyższych danych standardowych
jest następujący:
Budżet kosztów:
Wyniki faktycznie
osiągnięte w kwietniu:
Odchylenia cen
materiałów
porównanie ceny standardowej
materiału z ceną aktualnie
realizowaną
W przykładzie 1 standardowa cena materiału A
została określona na 1 £ za kilogram, ale cena, jaką
płacono, wynosiła 1,1 £/kg. Różnica cen wynosiła,
więc 0,10 £ na kilogram. Miałoby to małe znaczenie,
jeżeli zakupiono by małą ilość materiałów. Jeżeli
jednak zakupiono znaczne ilości materiałów, to skutki
różnic cen będą istotne Różnica cenowa powinna być,
więc pomnożona przez ilość zakupionych materiałów.
Dla materiału A różnica cenowa wynosi 0,10 £ na
jednostkę a zakupiono 19 000 kg, stąd też odchylenie
cenowe zakupionych materiałowi wyniosło 900 £ i
jest niekorzystne.
Wzór odchylenia
(SP-AP)xQP
Odchylenie cenowe materiałów to
iloczyn różnicy między
standardową
ceną
, (SP) a
aktualną ceną
(AP)
jednostki materiałów przez ilość
zakupionych materiałów
(QP).
Dla materiału B standardowa cena wynosi 3 £,
natomiast faktyczna cena wyniosła 2,8 £, co
dało oszczędności 0,20 £ na każdym
kilogramie. zakupiono 10 100 kg, całkowite
odchylenie cenowe materiałów B wyniesie 2
020 £ (10 100 x 0,2). Odchylenie to jest
korzystne. Zazwyczaj wartość odchyleń jest
opisana przy użyciu liter K i N, wskazujących
na charakter odchylenia: K- korzystne, N-
niekorzystne.
Prawdopodobne
przyczyny
1.
Niekorzystne:
Zmiany warunków rynkowych
Słabości działu zaopatrzenia w
poszukiwaniu korzystnych źródeł dostaw
2.
Korzystne:
Materiały o słabej jakości
Zła polityka zapasów (zakupy
interwencyjne)
Odchylenie stawki płac
Odchylenie to obliczamy przez porównanie
standardowej godzinowej stawki płac ze
stawką faktycznie płaconą.
W przykładzie 1 standardowa godzinowa
stawka płac wynosi 3 £, stawka zaś
faktycznie płacona wynosiła 3,2 £, co daje
różnicę stawek płac w wysokości 0,2 £.
Ponieważ przepracowano 28 500 godzin, to
mnożymy 0,2 £ przez 28 500, dzięki czemu
otrzymujemy niekorzystne odchylenie
stawek płac w wysokości 5 700 £.
Formuła odchylenia
stawek płac
(SR - AR} x AH
Odchylenie stawek płac to iloczyn
różnicy między
standardową
godzinową stawką płac
(SK) a
aktualną stawką płac
(AK) przez
faktyczną liczbę przepracowanych
godzin
(AH)
Możliwe przyczyny
Uzgodnione podwyżki płac
Wyznaczenie wysoko kwalifikowanych
pracowników
Nieuwzględnienie podniesienia się
najniższej krajowej płacy
Odchylenie zużycia
materiałów
Punktem wyjścia jest porównanie standardowej
ilości materiałów, która powinna być zużyta, z
faktyczną ilością zużytych materiałów.
W przykładzie 1 standardowe zużycie materiału
A dla wytworzenia wyrobu gotowego wynosi 2
kg. Ponieważ wytworzono 9 000 sztuk wyrobów
gotowych, to 18 000 kg materiału A powinno
być zużyte, jednakże zużyto 19 000 kg, co
oznacza, że zużycie materiałów było nadmierne
o l 000 kg.
Formuła odchylenia zużycia
materiałów
(SQ - AQ) x SP
Odchylenie zużycia materiałów jest
równe iloczynowi różnicy między
standardową ilością materiałów
(SQ)
wymaganą dla danej ilości produkcji a
faktyczną ilością zużytych materiałów
(AQ) przez
standardową cenę
materiałów
(SP)
Możliwe przyczyny
Brak zabezpieczenia w czasie
dostarczania materiałów
Zakupy materiałów o niewłaściwej
jakości
Drobne kradzieże
Warunki kontroli jakości
Zmiany metod produkcji
Całkowite odchylenie
zmiennych kosztów
pośrednich
Z zestawienia wynika, że liczba roboczogodzin
bezpośrednich w budże cie jest oparta na
budżetowej wielkości produkcji 10 000 sztuk
wyrobu, która powinna wymagać 3 godzin
pracy na sztukę, czyli ilości roboczogodzin
produkcji, ma wynieść 30 000 godzin.
Produkcja faktycznie wyniosła 9 000 sztuk
wyrobów gotowych, co daje 27 000
standardowych roboczogodzin, ponieważ
standardowy czas produkcji 1 sztuki wynosi 3
godziny.
Całkowite odchylenie
zmiennych kosztów
pośrednich
SC – AC
Całkowite odchylenie zmiennych
kosztów pośrednich jest równe różnicy
między
standardowymi zmiennymi
kosztami pośrednimi naliczonymi na
produkcję
(SC) a
faktycznie
poniesionymi kosztami
(AC)
Całkowite odchylenie
stałych kosztów pośrednich
Aktualna wielkość produ kcji wyraża się
wynikiem 27 000 standardowych
roboczogodzin. Dlatego też standardowe
stałe koszty pośrednie dla wyniku 27 000
standardowych godzin pracy wyniosą 108
000 £ (27 000 godzin x 4 £). Faktycznie
poniesione stałe koszty pośrednie
wyniosły 116 000 £, co daje nam
niekorzystne odchylenie w wysokości 8
000 £.
Całkowite odchylenie
stałych
kosztów pośrednich
SC - AC
Całkowite odchylenie stałych kosztów
pośrednich to różnica miedzy naliczonymi
na produkcję
standardowymi stałymi
kosztami pośrednimi
(SC) a faktyczną
kwotą
stałych kosztów pośrednich
(AC)
Bibliografia:
Colin Drury „Rachunek kosztów” Wydawnictwo
Naukowe PWN Warszawa 1996 rok
Richard Koch „Słownik zarządzania i finansów.
Narzędzia, terminy, techniki od A do Z”
Wydawnictwo Profesjonalnej Szkoły Biznesu.
Lech Bednarski „Analiza finansowa w
przedsiębiorstwie” Polskie Wydawnictwo
Ekonomiczne
Zygmunt Dowgiałło „ Słownik ekonomiczny
przedsiębiorcy” Wydawnictwo Znicz Szczecin
2000 rok