Opracował: Rafał Mazur

Dach  -      jest  to  górna  i  najwyższa  część  budynku, 

mająca  za  zadanie  przykrycie  i  osłanianie  go  przed  wpływami 
atmosferycznymi.  Składa  się  z  konstrukcji  nośnej,  pokrycia  i 
elewacji izolacji cieplnej. 

Rodzaje dachów:

Dach  jest  uważany  za  jedną  z  najważniejszych 

konstrukcji  budynku.  Każdy  raczej  co  do  tej  kwestii  będzie 
zgodny. Jednak wątpliwości pojawiają się jeśli musimy określić 
kształt  dachu.  To  wszystko  dlatego  że  mamy  bardzo  duży 
wybór  jeżeli  chodzi  o  dachy  wykonane  na  konstrukcji 
drewnianej. 

  Wybierając  rodzaj  dachu  przeważnie  zastanawiamy 

się  nad  dwiema  kwestiami  natury  subiektywnej:  po  pierwsze 
jaki  będzie  koszt  wykonania  wybranego  dachu,  po  drugie 
walory  eksploatacyjne  użytych  materiałów  i  jej  późniejsza 
ekaploatacjia.  

Dach jednospadowy (jednopołaciowy, pulpitowy)

Prosta konstrukcja, najłatwiejszy do wykonania. Zazwyczaj ten 
rodzaj dachu jest stosowany na budynkach, gdzie poddasze jest 
nie użytkowe a rozpiętość ścian nie przekracza 6 m. 

Dach dwuspadowy (dwupołaciowy)

Można  go  wykonać  z  każdego  rodzaju  konstrukcji.  Jaki  system 
więźby dachowej zastosować decyduje głównie rozpiętość ścian 
zewnętrznych,  obecność  ścian  wewnętrznych  nośnych,  kąt 
pochylenia  połaci  dachowej.  Połacie  dachu  tworzą  poddaszę 
które można adaptować na użytkowe.

Dach czterospadowy (brogowy, kopertowy)

Wykonuje  się  go  najczęściej  z  konstrukcji  płatwiowo-
kleszczowej.  Konstrukcję  takiego  dachu  tworzą  najczęściej 
cztery  skośne  połacie  (najczęściej  o  tym  samym  kącie 
pochylenia).  Ten  model  dachu  charakteryzuje  się  dużą 
sztywnością.

Dach wielospadowy (wielopołaciowy)

Niewątpliwie  jeden  z  droższych  i  trudniejszych  do  wykonania 
dachów,  składa  się  z  wiązarów  kratowych.  Połacie  dachowe  są 
ukształtowane 

w 

kształcie 

trapezów, 

trójkątów 

lub 

równoległoboków.  Wszystkie  połacie  powinny  mieć  ten  sam  kąt 
nachylenia. Tego typu dachy występują najczęściej w budynkach 
o  większej  powierzchni,  gdzie  poddasze  jest  użytkowe.  Połacie 
powinny  opierać  się  na  ścianach  kolankowych  o  wysokości 
minimalnej 

115cm, 

uzyskujemy 

dzięki 

temu 

lepszą 

funkcjonalność.

Dach namiotowy

 
Ma  cztery  skosy  w  kształcie  trójkątów,  w  układzie 
przypominającą  formę  piramidy.  Zalicza  się  do 
prostszych  w  budowie.  Występuję  w  konstrukcji 
płatwiowo  –  kleszczowej.  Dachem  tym  przykrywa  się 
budynek  o  rzucie  pionowym  –  kwadratowym,  lub 
wielobocznym, w związku czym wszystkie połacie dachu 
są równe. 

Dach naczółkowy

Podobny  do  dwuspadowego,  różni  się  jedynie  ściętymi 
narożami  połaci,  nazywane  naczółkami.  Naczółki  można 
wykonać  w  wybranej  konstrukcji  więźby  dachowej  w 
zależności od kąta nachylenia połaci konstrukcja może być 
prosta  lub  bardziej  skomplikowana.  Dach  naczółkowy 
może mieć poddasze użytkowe lub nie.  

Dach mansardowy

To jeden z  trudniejszych  dachów do wykonania,  podlega 
niezwykle 

ważnym 

kryteriom, 

które 

obejmują 

wytrzymałość  dachu.  Może  być  dwie  lub  cztery  połacie 
dachowe,  a  każde  połaci  jest  „załamana”  pod  innym 
kątem  nachylenia,  górna  jest  bardziej  płaska,  dolna 
bardziej  stroma.  Stosowany  jest  głownie  w  przypadku 
użytkowego.  Takie  rozwiązanie  pozwala  na  maksymalne 
wykorzystanie jego poddasza.   

Dach półszczytowy (przyczółkowy)

Odmiana  dachu  dwuspadowego  z  okapem  na  ścianie 
szczytowej.  Widoczny  nad  okapem  fragment  ściany 
związany 

jest 

półszczytem 

górnym. 

Dach 

charakterystyczny  dla  architektury  Podhala,  oraz  Magurze 
Spiskiej.

Dach uskokowy (polski) 

Dach który dawniej często występował na budynkach 
dworków, karczmach, zajazdach spichrzach. Jedynym 
rozwiązaniem przy tym kształcie połaci jest więźba płatwiowo 
kleszczowa z dzielonymi krokwiami. 

Więźba dachowa.

Drewniana  konstrukcja  dachu,  drewniany  szkielet  dachu,  który 
przenosi  obciążenia  z  pokrycia  dachowego.  Więźby  należą  do 
konstrukcji  ciesielskich.  Przekazuje  siły  od  obciążenia  ciężarem 
własnym,  wiatrem  i  śniegiem  pomiędzy  poszczególnymi 
elementami odbywa się poprzez złącza ciesielskie. 

Wiązar krokwiowy

Najprostszy wiązar o rozpiętości do 6,0 m. Składa się z dwóch 
krokwi opartych na belce wiązarowej (jak na rysunku), lub 
ścianach budynku (na murłatach lub belkach oczepowych). 
Krokwie przenoszą siły (naprężenia) ściskane i rozciągane.

Elementy wiązara: 

1. belka wiązarowa ( w niektórych wiązarach belka 

stropowa)

2. krokiew;

Wiązar jętkowy

Wiązar  drewniany  o  rozpiętościach  do  9,0  m.  Składa  się  z 
krokwi,  które  przenoszą  naprężenia  zginające  i  ściskające 
poziomej  poprzeczki  „jętki”,  która  przenosi  naprężenia 
ściskające.  Może  być  oparty  na  belkach  wiązarowych  lub 
ścianie za pośrednictwem murłaty lub belki oczepowej.

Elementy wiązara:

1. belka wiązarowa (belka stropowa)
2. krokiew
3. jętka

Wiązar płatwiowo – kleszczowy 

Stosowany najczęściej przy większych rozpiętościach dachu. 
Stosuje się przeważnie konstrukcje jedno stolcowe do 
rozpiętości 8,0m, dwu stolcowe  do  szerokości 12,0m , trój 
stolcowe o rozstawie do 16,0m.

Elementy wiązara:

1. belka wiązarowa (w niektórych rozwiązaniach belka 

stopowa 

2. krokiew
3. kleszcze
4. miecze
5. słupek (stolec)
6. płatew pośrednia

Wiązar kratowy

  Rama  zazwyczaj  przyjmująca  kształt  trójkąta,  zbudowana  z 
krzyżulców, pasa dolnego i górnego. Najlepiej sprawiają się w 
domach  z  nieużytkowym  poddaszem.  Stosowane  na  stropach 
o maksymalnej rozpiętości o18m.