SZTUKA
Prezentacje przygotowały: Ania Wituszyńska i Ola
Białek
SZTUKA
Prezentacje przygotowały: Ania Wituszyńska i Ola
Białek
Sztuka renesansu - XV i XVI
wiek
Sztuka renesansu rozwijała się początkowo we Włoszech( gł.
Ośrodki to Florencja i Rzym), a następnie rozprzestrzeniała się
w innych krajach europejskich. Jednym z najwybitniejszych dzieł
renesansu florenckiego były wykonane z brązu przez Lorenzo
Ghibertiego drzwi, zdobiące baptysterium katedry florenckiej.
Za najwybitniejsze i wszechstronnie uzdolnione osobowości
sztuki włoskiego renesansu uważa się Leonarda da Vinci,
Rafaela Santi i Michała Anioła. Na przełomie XV i XVI w. idee
sztuki renesansowej przedostają się do innych krajów
europejskich: Czech, Polski, Francji, Niemiec, Hiszpanii i Anglii.
Pojawienie się sztuki renesansowej w Polsce dokonało się za
sprawą króla Zygmunta I, który sprowadził do Polski włoskich
artystów i powierzył im rozbudowę Wawelu. Był wśród nich
m.in. Bartłomiej Berecci, twórca kaplicy Zygmuntowskiej.
W swoich założeniach sztuka renesansu odwoływała się do
idei starożytnych, hołdując zasadom harmonii, jasności,
proporcji, czystości formy. Wiele czerpała także ze sztuki
chrześcijańskiej.
Malarstwo renesansowe najwcześniej rozkwitło we
Włoszech – Florencji, Rzymie i innych włoskich miastach.
Artyści na nowo zaczęli odnajdywać piękno sztuki antyku.
Zaczęto znów malować postacie w akcie, nawet postacie
biblijne. Również tematyka mitologiczna stała się bardzo
popularna ( np. „Szkoła ateńska” Rafaela). Malarstwo
zostało wyzwolone ze sztywnych schematów,
wyswobodzone z ram architektonicznych, którym
wcześniej podlegało. Podstawowym tematem
podejmowanym przez malarstwo był człowiek i jego
otoczenie. Otoczenie oddawano z maksymalnie dużym
realizmem, dbając o szczegóły. Postaci malowane były
żywiołowo, dynamicznie.
Tematem niektórych kompozycji zaczął być pejzaż, już nie
tylko przedstawiany w postaci tła, ale jako temat główny.
W technice używano światłocienia, którym mistrzowsko
posługiwał się da Vinci.
Cechy
Cechy
charakterystyczne:
charakterystyczne:
•
perspektywa linearna
•
technika światłocienia
•
podobieństwo do rzeczywistości
•
malarstwo ścienne (fresk)
•
tempera, olejne
•
portret, pejzaż
•
tematyka mitologiczna
•
naśladownictwo natury - mimesis
•
prostota i przejrzystość
•
proporcjonalność (tzw. boskie proporcje) -
rozwiązania oparte na geometrii,
•
Zbieżna perspektywa geometryczna
•
Obrazy malowane na zamówienia,
przepych również w obrazach religijnych.
•
Malarstwo oparte na rysunku
•
Wyzwolone ze schematów i ram
architektonicznych.
•
Płótno zamiast deski
Najwybitniejsi malarze:
•
Leonardo da Vinci
•
Sandro Botticelli
•
Piero della Francesca
•
Paolo Uccello
•
Piero della Francesca
•
Rafael Santi
•
Albrecht Durer
•
Tycjan
•
Mesaccio
•
Michał Anioł
ciało ludzkie
pierwszy użył
perspektywy
perspektyw
a zbieżna
obrazy przyrody
freski
Leonardo Da Vinci
Ur. 14 kwietnia 1452 r. we Włoszech,
zm. 2 maja 1519r. we Francji.
Uzdolniony malarz, rzeźbiarz, architekt,
filozof, muzyk, poeta, odkrywca, matematyk,
mechanik, anatom, geolog.
Najbardziej zasłynął jako malarz, za sprawą
obrazów Mona Lisa i Ostatnia Wieczerza. W
Polsce znane jest także dzieło Dama z
gronostajem ze względu na to, iż jest jedyną
pracą artysty, jaka znajduje się w polskich
zbiorach.
Mona Lisa ("Giokonda")
Ostatnia wieczerza
Dama z gronostajem
Paolo Uccello
Studiował perspektywę i dokonał w tej
dziedzinie ważnej zmiany, przechodząc
ostatecznie od umownej perspektywy
charakterystycznej dla gotyku do
perspektywy naturalnej. Perspektywa
naturalna zdominowała malarstwo na
kilka wieków.
Przemianę widać dobrze, kiedy
porównuje się obrazy Bitwy pod San
Romano z obrazem Polowanie
.
Bitwa pod San Romano I, 1435-
1436; Tempera na drewnie. 182 x
320 cm. Narodowa Galeria, Londyn
Polowanie, 1470. Tempera na drewnie. 65 x
165 cm. Ashmolean Museum, Oxford
Rafael Santi
Ur. 6 kwietnia 1483, zm. 6 kwietnia 1520 w
Rzymie. Włoski malarz i architekt.
Był trzecim i najmłodszym z najsławniejszej
trójki genialnych artystów włoskiego
Renesansu - obok Michała Anioła i Leonarda
da Vinci.
W swoich wielkich dziełach starał się
pogodzić wartości chrześcijańskie z
optymizmem epoki Odrodzenia oraz z
pogańską filozofią antyczną, odkrywaną
przez ludzi Renesansu.
Szkoła Ateńska
autoportret
Madonna z Dzieciątkiem
i św. Janem
Michał Anioł
(Michelangelo Buonarotti, Michał
Anioł, Michelangelo di Lodovico
Buonarotti Simoni)
Urodzony 6 marca 1475 w
prowincji Toskanii we Włoszech,
zmarł 18 lutego 1564 r. W Rzymie
– malarz, rzeźbiarz poeta i
architekt. Jeden z
najgenialniejszych artystów
plastyków świata.
Stworzenie Adama
Sąd ostateczny
Najważniejszą zasadą renesansowej rzeźby było
dążenie do realizmu, w myśl którego chciano jak
najwierniej naśladować naturę, człowieka i jego
ciało, a także możliwie najwierniej ukazać
uczucia. Rzeźbiarze skłaniali się ku
monumentalizmowi i schematom
kompozycyjnym, opartym na prostych formach
geometrycznych. Zerwano z zasadą, która
podporządkowywała rzeźbę ramom
architektonicznym. Posągi i malowidła zaczęto
umieszczać na specjalnie do tego przeznaczonych
miejscach, najczęściej w niszach. Twórcy,
zajmując się sztuką, zajmowali się również
człowiekiem, był on bowiem – w myśl starożytnej
zasady – miarą wszystkich rzeczy. Donatello, jako
pierwszy od czasów starożytnych, przedstawił
nagie ludzkie ciało. Ciała często wyginane były w
kształt litery S.
Cechy
charakterystyczne:
•
perspektywa, układ przestrzenny
•
klasyczne kanony proporcji
•
anatomia człowieka (sekcja zwłok!)
-> u nagich postaci zaznaczone mięśnie i stawy
•
realizm
•
naturalizm
•
Krzywizny w przedstawianych ciałach
•
popiersie, posąg konny – nowe formy rzeźby
•
Marmur – nowy materiał używany do rzeźbienia
•
monumentalizm
Najwybitniejsi rzeźbiarze:
•
Michał Anioł
•
Rafael Santi
•
Donatello (Donato di Betto Bardi)
•
Mino da Fiesole
•
Wit Stwosz
•
Andrea Verrocchio
•
bracia Rossellino (pięcioro rzeźbiarzy i
kamieniarzy)
Wit
Stwosz
1447 lub 1448-
1533, niemiecki
rzeźbiarz, grafik i
malarz. Twórca
ołtarzu w Kościele
Mariackim w
Krakowie.
ołtarz w Kościele Mariackim w Krakowie (tryptyk)
Andrea del Verrocchio
Żyjący w latach ok. 1435-
1488 włoski rzeźbiarz i
malarz. Pochodził z
rodziny złotników, sam
słynie najbardziej z
twórczości w brązie.
Był nauczycielem
Leonarda da Vinci.
Tworzył wspaniałe obrazy i
rzeźby religijne, pełne
harmonii, odznaczające
się wytwornością,
wirtuozerią techniczną i
silnym realizmem.
Pomnik Bartolomeo Colleoniego w Wenecji
stojący na placu św. Jana i Pawła
Michał
Anioł
Główny temat rzeźb Michała
Anioła stanowiła postać ludzka, w
której artysta upatrywał głęboki
sens. Pracował wyłącznie w
marmurze. Zafascynowany
kontrastem powierzchni surowej i
wygładzonej dłutem, pozostawiał
szereg prac niedokończonych.
Dawid
Pietà, Bazylika Św. Piotra, wys.
174cm
U podstaw renesansowej architektury legło przekonanie, że
należy wrócić do wzorów antycznych, głównie rzymskich.
Włosi czuli się spadkobiercami dorobku antycznego Rzymu i
jego tradycji.
Można powiedzieć, iż architekturę Renesansu cechowało
uproszczenie konstrukcyjne. Całkowicie zrezygnowano
wtedy z eksperymentów w budownictwie jeśli chodzi o
strukturę budowli. Wszystkie elementy konstrukcyjne
cechowała niezwykła prostota. Stosowano sklepienia
kolebkowe, żaglaste, rzadko krzyżowe. W dekoracjach
odwoływano się do porządków klasycznych. W XV wieku
stosowano styl koryncki oraz kompozytowy, z liśćmi akantu.
W XVI wieku natomiast starano się idealizować formy. Do
dwóch klasycznych elementów – czyli kolumny i belkowania
– dodano wówczas bazę, podzieloną na trzy części.
Pomiędzy tymi elementami musiała istnieć idealna
proporcja – wysokość belkowania miała się równać jednej
czwartej wysokości kolumny,baza zaś – jednej trzeciej.
Podstawowymi budowlami epoki był kościół i pałac.
Cechy charakterystyczne:
•
elementy antyczne (kolumny, łukowe sklepienia,
kopuły), półkolista arkada, krużganki, loggie oraz
portyki
•
świecka – pałace, wille, kamienice, ratusze
•
sakralna – kościoły
•
miasta na planie geometrycznym
•
prostota kompozycji, podziały poziome (gzymsy i
fryzy)
•
symetria
•
wewnętrzne dziedzińce otoczone krużgankami
PAŁACE
•
cztery skrzydła
•
w środku pusty
sześcian
•
fasady
Pałac Vecchio
Pałac we Wrocławiu
Kościoły
•
na planie krzyża
•
płaski strop
•
zwykłe ściany (nie mury)
oparte na kolumnach
połączonych pełnymi łukami
•
kopuła (czasami)
Katedra Santa Maria del Fiore
Bazylika św. Piotra w Rzymie
katedra na Wawelu
Najwybitniejsi architekci:
•
Michał Anioł
•
Leonardo da Vinci
•
Rafael Santi
•
Donato Bramante
•
Filippo Brunelleschi
•
Andrea Palladio
Cechy charakterystyczne
muzyka – sztuką
polifonia wokalna, a capella, polichóralność
System „dur” i „mol”
nowe gatunki muzyczne (madrygał,
kanon, chanson)
Nowe instrumenty:
organy,
klawesyn,
flet podłużny,
flet poprzeczny,
piszczałki,
fagot,
puzon,
trąbka.
Najwybitniejsi muzycy:
Mikołaj Gomółka
Wacław z Szamotuł
Mikołaj Zieleński
Giovanni Pierluigi da Palestrina
Orlando di Lasso
Mikołaj Gomółka
Ur. ok. 1535 w Sandomierzu, zm.
najprawdopodobniej 1609 na
Ukrainie. Polski kompozytor
renesansowy.
Śpiewał i grał na dworze króla
Zygmunta Augusta, między
innymi był nadwornym flecistą i
trębaczem króla.
Jego najsławniejsze,
wydrukowane za życia i jedyne
zachowane do dziś dzieło to
„Melodie na psałterz polski”.
