Leki przeczyszczające

Środki przeczyszczające

Mechanizm fizyczny
1.Osmotyczne
2.Masowe
3.Poślizgowe
4.Rozluźniające/zmie

kczające

Mechanizm 

chemiczny

1.Środki drażniące 

miejscowo błonę 
śluzową j. 
cienkiego lub j. 
grubego

Wskazania:

• Zaparcia czynnościowe (gdy 

zawiedzie stosowanie diety)

• Po zabiegach operacyjnych
• W celu ograniczenia tłoczni brzusznej
• Zatrucia i przeciwpasożytnicze
• Diagnostyka
• Przy długotrwałym stosowaniu 

opiatów

Działania niepożądane:

• Podrażnienia, stany zapalne błony 

śluzowej jelit

• Wzdęcia
• Zaburzenia wchłaniania
• Zanik naturalnych odruchów 

defekacyjnych

Przeciwwskazania:

• Porażenie perystaltyki
• Niedrożność jelit
• Stany zapalne jamy brzusznej lub 

miednicy mniejszej

• Ciąża, karmienie piersią

Środki masowe. 

Zwiększające objętość mas kałowych

• Błonnik, lignina, gumy, pektyny, hemicelulozy
• MD: pobudzenie odruchów perystaltycznych 
• Przyjmować z dużą ilością płynów
• Po 12-72godz 
• Leki pierwszego rzutu przy przewlekłych 

zaparciach.

• Adsorbcja substancji
• Stosowane u kobiet w ciąży

Środki osmotyczne:

• Zatrzymywanie wody w świetle jelita
• Siarczan magnezu (sól gorzka) 
• siarczan sodu (sól glauberska) 

(stosowany w NN)

• fosforan sodu
• Laktuloza:

• Zwiększa wchłanianie jonów amonowych (encefalopatia 

wątrobowa)

• p/wsk: Odwodnienie, galaktozemia
• DN: hamowanie łaknienia, odbijanie , bóle w nadbrzuszu, 

hipernatremia, hipokaliemia i wzrost stężenia kwasu mlekowego.

Środki zmiękczające kał:

• Parafina ciekła –

 

gromadząc się w bańce 

odbytniczej zmniejsza wrażliwość powodując zaparcia. 
Świąd odbytu. Złe wchłanianie zw. Rozpuszczalnych w 
tłuszczach. Deponowane w węzłach

• Dokusat – 

Obniża napięcie powierzchniowe fazy 

tłuszczowo-wodnej ułatwiając przenikanie wody i tłuszczów 
w głąb mas kałowych ułatwiając w ten sposób pasaż 
jelitowy. Nie pobudza perystaltyki.

Środki drażniące:

Jelito cienkie

• Olej rycynowy
• Tworzy mydła w świetle jelita.
• Przekrwienie narządów jamy 

brzusznej i miednicy mniejszej

Środki drażniące:

Jelito grube:

• Glikozydy antrachinonowe: 

pobudzenie 

splotu Auerbacha, nasilenie skruczów podłużnych z 
ograniczeniem segmentowych.

• Kłącze rzewienia dłoniastego (Rhizoma 

Rei) Szakłak pospolity (Rhamni caharticae) 
starzec szerokolistny (Folia sennae) Aloes.

• Bisakodyl

Aloes

Rzewień

Koniec