Prezentacja programu PowerPoint

Artykuł 67 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r. stwierdza,
że: „Obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do
pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego
[...]”.

Ubezpieczenie
społeczne:

-Powszechność

-Pełność

-Równość formalna

-Brak kodyfikacji

-Rola wniosku

Zakres ochrony ubezpieczeń społecznych:
Z tego punktu widzenia można wyróżnić świadczenia chroniące:
1) czasową niezdolność do pracy (zasiłek chorobowy i świadczenie
rehabilitacyjne),
2) zmniejszoną sprawność do pracy (zasiłek wyrównawczy),
3) trwałą niezdolność do pracy (renta z tytułu niezdolności do pracy),
4) utratę żywiciela (renta rodzinna),
5) zakończenie działalności zarobkowej w związku z wiekiem (emerytura),
6) niemożność wykonywania pracy w związku z rodzicielstwem (zasiłek
opiekuńczy,
zasiłek macierzyński),
7) niezdolność do samodzielnej egzystencji (dodatek pielęgnacyjny).

Ubezpieczeni

e emerytalne

Ubezpieczeni

e rentowe

Ubezpieczeni

e chorobowe

Ubezpieczenia

społeczne

Ubezpieczeni

e wypadkowe

Ubezpieczenia

powszechne

Ubezpieczenia

rolników

a) Ubezpieczenia społeczne a
gospodarcze

Podobieństwa:

- forma rozłożenia kosztów szkód majątkowych wynikająca z
pewnych zdarzeń losowych ( definicja ubezpieczenia)
– stanowią formę organizacji funduszu ubezpieczeniowego
tworzonego ze
składek osób narażonych na dane ryzyko,
– eliminują określone ujemne następstwa zdarzeń losowych,
– mają za zadanie zapewnić ubezpieczeniową ochronę
społeczeństwa oraz
osobistych interesów jego członków.

Różnice

Ubezpieczenia

społeczne

- zabezpieczenie bytu nowej

klasie społecznej, jaką od

połowy XIX wieku stali się

ludzie żyjący z pracy najemnej,

co przekładało się na spokój

społeczny

- wykreowane przez

ustawodawcę

Przedmiot

ubezpieczenia

Ubezpieczenia

gospodarcze

- mienie, zdrowie, życie

- środki utrzymania zapewniane

przez samodzielną pracę

Czas i cel

powstania oraz

ich

konsekwencje

starożytny

Rzym

–

partycypacja

ryzyku

gospodarczym

- Ukształtowane w drodze

eweolucji.

Zasady

ustalania

składki

- Jednolite zasady wymiaru

składki

- wysokość składki a nawet

powstanie stosunku

ubezpieczenia zależeć może od

płci, wieku, stanu rodzinnego czy

stanu zdrowa

Różnice cd.

Charakter prawny przepisów oraz

umiejscowienie w systemie prawnym

- ius cogens, brak w zasadzie
klauzul generalnych (zasady
współżycia społecznego itp.)
– normy administracyjno-prawne
– gwarancja konstytucyjna prawa
do zabezpieczenia społecznego
(art. 67 Konstytucji), gwarancja
wypłaty świadczeń przez Skarb
Państwa

Ius dispositivum – ramy

nakreślone w KC, oraz
szczegółowych ustawach, ale poza
tym działa zasada swobody umów
– normy cywilnoprawne
- - podmioty działają i odpowiadają
na podstawie prawa prywatnego
(Np. określanie ogólnych
warunków ubezpieczenia – art. 812
KC)

nie ma wpływu na zaistnienie

zdarzenia

ubezpieczeniowego,

może tylko w niewielkim stopniu
ograniczyć odpowiedzialność ZUS

Wina poszkodowanego

przesłanka

całkowitego

uwolnienia się od obowiązku
świadczenia

przez

zakład

ubezpieczeń

Zasady działania

Społeczne:
– przymusowe, wyjątkowo
dobrowolne

Gospodarcze

– dobrowolne, w wyjątkowych
przypadkach obowiązkowe

1. Fundusz Ubezpieczeń
Społecznych

Fundusz Ubezpieczeń Społecznych - jest państwowym
funduszem
celowym, powołanym w celu realizacji zadań z zakresu
ubezpieczeń
społecznych.

Składki w FUS

Fundusz

emerytalny

Fundusz

chorobowy

Fundusz

wypadkowy

Fundusze

rezerwowe

Fundusz

rentowy

Fundusz

Rezerwy

Demograficzn

Repartycyjna i kapitałowa metoda

finansowania świadczeń

METODA REPARTYCYJNA

W ciągu roku należy zgromadzić
tyle środków, aby pokryć
całoroczne wydatki. Źródłem
finansowania świadczeń jest
wówczas bieżąca składka, a tak
gromadzony fundusz ma charakter
konsumpcyjny.
Niepisana umowa społeczna oparta
jest na tym, że obecne pokolenie
pracujących musi ponieść
zobowiązania wobec aktualnych
świadczeniobiorców (emeryci,
renciści) w celu podtrzymania
obietnic umowy, z której oni się
wcześniej wywiązali.

METODA KAPITAŁOWA

Fundusz tworzony jest w długich
przedziałach czasu na zasadach tzw.
kapitalizacji składki
i gromadzenia rezerw finansowych. Tak
tworzony fundusz ma charakter
inwestycyjny (kapitałowy), ponieważ
wymaga lokowania
środków w inwestycjach przynoszących
określony dochód. Działalność
finansowa
ubezpieczeń emerytalnych opiera się
wówczas nie tylko na składkach, lecz
także na dochodach od kapitału. Na
wysokość świadczeń ogromny wpływ
mają wtedy dochody z nagromadzonych
kapitałów
i trafność ich kalkulacji w perspektywie
kilkudziesięcioletniej.

W związku z nierozstrzygnięciem sporu o efektywność obu metod w
procesach reformowania systemów emerytalnych zaczynają być
stosowane rozwiązania
pragmatyczne, uwzględniające kombinację obu sposobów finansowania,
które
w krótkich okresach są z wielu punktów widzenia komplementarne.
Metoda repartycyjna przeważa więc w bazowych (podstawowych)
systemach emerytalnych, metoda kapitałowa stosowana jest natomiast
przede wszystkim
w systemach dodatkowych – zarówno obowiązkowych, jak i
dobrowolnych.

Metoda mieszana

Polski system emerytalny jest finansowany także obiema tymi
metodami.
Głównym zresztą założeniem reformy emerytalnej z 1999 r. było
uzupełnienie
systemu repartycyjnego systemem kapitałowym. W efekcie metodą
repartycyjną, tzn. z bieżącej składki, są finansowane emerytury
pochodzące ze składki płaconej do ZUS.
Emerytury pochodzące ze składki wpłacanej do otwartych funduszy
emerytalnych są natomiast finansowane ze zgromadzonego
kapitału.

b) Dotacja budżetowa (w mln zł)

Dotacja z budżetu państwa jest drugim co do wielkości źródłem
dochodów FUS.
W 2011 roku wyniosła 37 513,4 mln zł i stanowiła 23,2% dochodów
Funduszu.
Na dotację z budżetu państwa składa się:
- dotacja uzupełniająca – służy pokryciu deficytu wpływów ze składek w
stosunku do wydatków na świadczenia finansowane z FUS; w 2011 roku
wyniosła
37 263,6 mln zł,
- dotacja celowa – przeznaczona jest na wydatki i świadczenia pieniężne
pozaubezpieczeniowe zlecone ZUS do wypłaty, np. na wypłatę świadczeń
dla inwalidów wojennych i wojskowych oraz kombatantów; w 2011 roku
wyniosła
249,8 mln zł.

Od kilku lat FUS oprócz dotacji dostaje z budżetu państwa
pożyczkę. Tej nie wlicza się do deficytu i w ten sposób
poprawia się kondycję budżetu państwa. Manewr ten
zastosowano także w zeszłym roku i to dwa razy. Najpierw
FUS miał dostać z budżetu 6 mld zł pożyczki (oprócz 37 mld
dotacji i poprzednich prawie 19 mld pożyczki z
wcześniejszych lat), ale w ramach nowelizacji zwiększono
pożyczkę
o kolejnych 6 mld zł. Gdyby nie ten zabieg, konieczne byłoby
jeszcze większe zwiększenie dopuszczalnego deficytu
państwa. W ten sposób wszystkie zaciągnięte w budżecie
państwa pożyczki wynoszą już prawie 31 mld zł.

c)
Pożyczki:

Dług z tytułu pożyczek jest rolowany (pierwszy raz ten
mechanizm rząd zastosował w 2009 roku) i zapewne kiedyś
zostanie umorzony. Zanim jednak to nastąpi ten rok FUS
rozpoczął z prawie 31 mld zadłużeniem z tytułu pożyczek z
budżetu i dostanie kolejną pożyczkę budżetową – 6,8 mld zł.

d) Inne dochody
FUS

Wpływy z tytułu refundacji przekazanych składek do OFE
(prowizja za przekazane składki do OFE w rzeczywistości jest
należnością stanowiącą zwrot (refundację) kosztów poniesionych
przez zakład w związku z poborem i dochodzeniem składek na OFE
) są kolejną pozycją dochodów FUS.
W 2012 roku wyniosły 8 180,9 mln zł, tj. 4,8 % dochodów
Funduszu.

Wpływy środków z Funduszu Rezerwy Demograficznej
wyniosły
w 2012r. 2 887,0 mln zł, tj. ok 1,7% dochodów Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych. Przekazanie pieniędzy z FRD do FUS
odbyło się na podstawie rozporządzenia w sprawie wykorzystania
w 2011 roku środków Funduszu Rezerwy Demograficznej na
uzupełnienie niedoboru funduszu emerytalnego wynikającego z
przyczyn demograficznych, przedłożonego przez ministra pracy i
polityki społecznej.
Pozostałymi dochodami Funduszu Ubezpieczeń Społecznych są
m.in.: zwroty nienależnie pobranych świadczeń oraz odsetki od
należności z tytułu zaległych składek.

Document Outline