Finansowanie opieki zdrowotnej
Izabela Rydlewska – Liszkowska
Finansowanie opieki zdrowotnej
Izabela Rydlewska – Liszkowska
Finansowanie opieki zdrowotnej
Obszary problemowe:
• Koncepcje i metody finansowania
opieki zdrowotnej (jakie źródła
finansowania, kto finansuje, w
jakim stopniu)
• Sposoby opłacania opieki
zdrowotnej a ustalanie priorytetów
w opiece zdrowotnej
• Racjonowanie opieki zdrowotnej
Finansowanie opieki zdrowotnej
Problemy związane z finansowaniem
opieki zdrowotne, w tym z wnoszeniem
opłat za opiekę:
•
W jaki sposób gromadzone są zasoby
finansowe?
•
W jaki sposób zasoby są zarządzane?
•
Zagadnienia planistyczne i polityczne
(ograniczanie wzrostu kosztów, alokacja)
•
Tworzenie trwałych podstaw
finansowania opieki zdrowotnej
Finansowanie opieki zdrowotnej
Transfery świadczeń i środków
finansowych
Pacjent Dostawca
Finansowanie
Alokacja
„Third-party”
(instytucja ubezp., nabywca)
Źródło: Funding health care:options for Europe. European
Observatory on Health Care Systems 2002
Finansowanie opieki zdrowotnej
Przykład I (klasyfikacja zgodna z NHA,
OECD,EUROSTAT)
• Organizacje rządowe i samorządowe (podatki)
• Instytucje ubezpieczeniowe (obowiązkowe,
dobrowolne; społeczne, prywatne)
• Przedsiębiorstwa
• Gospodarstwa domowe (out-of-pocket,
współpłacenie)
• Instytucje non-profit
• Reszta świata (międzynarodowe i narodowe
fundusze)
Finansowanie opieki zdrowotnej
Przykład II
• Podatki
• Składki obowiązkowego lub
społecznego ubezpieczenia
• Out-of-pocket , współpłacenie
• Składki na dobrowolne lub prywatne
ubezpieczenie zdrowotne
• Źródła zewnętrzne: dotacje od
instytucji pozarządowych, darowizny,
pożyczki bankowe
Finansowanie opieki zdrowotnej
Podatki:
• bezpośrednie (indywidualne,
gospodarstwa domowe, firmy)
• pośrednie (od transakcji, towarów; ogólne
- VAT lub specyficzne jako podatki
akcyzowe)
• Podatki mogą być gromadzone na
szczeblu narodowym,
regionalnym,lokalnym
• Podatki mogą być gromadzone przez
instytucje rządowe lub ubezpieczeniowe
Finansowanie opieki zdrowotnej
Składki ubezpieczeniowe mogą być
gromadzone od :
• Pracowników (składki ubezpieczenia
publicznego lub prywatnego)
• Pracodawców (składki ubezpieczenia
publicznego lub prywatnego)
• Samozatrudniających się
• Emerytów
• Bezrobotnych lub funduszy chorobowych
• Jako podatki
Finansowanie opieki zdrowotnej
Formy opłat pacjentów:
• współpłacenie
• Co-insurance (partycypacja w składce
ubezpieczeniowej)
• Ryczałtowe, procentowe
Source: Kubik K.C.: Amerykański system opieki
zdrowotnej. Chicago, 1999
Finansowanie opieki zdrowotnej
„Third party payers”(Trzecia strona)
• Publiczni, prywatni
• Podział ryzyka (sharing the risk)
• Gromadzenie dochodów bezpośrednio lub
pośrednio od podopiecznych (zwrot
kosztów pacjentom i dostawcom)
Finansowanie opieki zdrowotnej
Jakie mechanizmy oddziaływania na pacjentów:
• Zmiany zachowań i konsumpcji opieki
zdrowotnej – moral hazard
• Instytucje ubezpieczeniowe mogą wpływać na
innych aktorów
• Instytucje ubezpieczeniowe mogą wpływać na
dostęp do nowych technologii medycznych
• Instytucje ubezpieczeniowe mogą
oddziaływać na korzystanie z bardziej
efektywnych świadczeń (cost-effective )
Finansowanie opieki zdrowotnej
POLSKA – zmiany NFZ
• Ustawa o ubezpieczeniu w NFZ
• Fundusz zarządza środkami ZUS i KRUS,
zawiera umowy z dostawcami usług
• Centrala, oddziały wojewódzkie
• Fundusz nie prowadzi zoz
• Plany zdrowotne województwa
• Gospodarka finansowa:fundusz podstawowy
i fundusz zapasowy, może osiągać zysk
Finansowanie opieki zdrowotnej
Wydatki na opiekę zdrowotną, w tym
publiczne jako % PKB (dane aktualne w
Zielonej Księdze lub World Health Report
2003 )
Finansowanie opieki zdrowotnej
Wnioski
Czynniki wpływające na finansowanie:
• Wydarzenia polityczne
• Czynniki ekonomiczne (gospodarka
narodowa, rynek pracy)
• Struktura demograficzna ( wiek – struktura,
struktura gospodarstw domowych oddziałuje
na popyt i gromadzenie funduszy)
• Czynniki kulturowe (np. Wiara w nieformalne
płatności, w solidarność)
Finansowanie opieki zdrowotnej
Wnioski
• Podatki
- mogą być przyczyną nierówności jeśli podatki
bezpośrednie są zróżnicowane geograficznie,
jeśli niektóre przychody wyłączone są z
opodatkowania, jeśli niektóre wydatki są
odliczone od podstawy opodatkowania
- mogą powodować nierówność jeśli pośrednie
opodatkowanie nie obejmuje wszystkich
przychodów (zwolnienia) levied on lower
incomes (taxes on goods)
+ podatki indywidualne mogą promować
zdrowie poprzez ograniczanie konsumpcji
Finansowanie opieki zdrowotnej
Podatki
+ lokalne opodatkowanie pozostaje w
bliższej relacji do wydatków na
opiekę zdrowotną
+ władze lokalne wiedzą lepiej
(potrzeby społeczne)
+ łatwiej oddzielić wydatki na zdrowie
od innych
Finansowanie opieki zdrowotnej
Społeczne ubezpieczenie
zdrowotne
+ bardziej akceptowane przez
społeczeństwo
- może działać pod presją
polityczną
- wyższe koszty pracy
- zależy od liczby zatrudnionych
Finansowanie opieki zdrowotnej
Podział kosztów (cost sharing)
Opłaty pacjentów ograniczają popyt
Zwiększają zasoby powodujące
zwiększenie podaży
Mogą kreować nierówność zwłaszcza
wśród ludzi biednych
Mogą ograniczać solidarność zwłaszcza
wśród ludzi chorych
Mogą być wykorzystane w procesie
ustalania priorytetów