Prezentacja programu PowerPoint

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Plan wykładu

• Internet - organizacja sieci Internet
• Podstawowe protokoły sieci Internet
• Protokół HTTP

– Anatomia protokołu
– Przykładowa sesja
– Zasady wykorzystania

• Języki i technologie obecne w sieci Internet

– Prezentacja - HTML, CSS, JavaScript, Flash
– Logika – PHP, VBS, ASP, JSP, ActionScript

• Usługa WWW
• Podstawy HTML

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Organizacja sieci Internet

• Internet stał się przełomem technologicznym i

społecznym ostatniego ćwierćwiecza.

• Technologie opracowane dla potrzeb Internetu

rozprzestrzeniły się na inne rozwiązania m.in.
systemy klient-serwer, systemy rozproszone

• Według definicji sformułowanej w dokumencie

RFC 1463 (specyfikacji, standardu) system
nazywany Internetem złożony jest z
następujących elementów:

– połączone sieci oparte o protokoły TCP/IP;
– społeczność, która używa i rozwija tą sieć;
– zbiór zasobów znajdujących się w tej sieci.

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Organizacja sieci Internet

• Trójelementowa definicja wprowadza dobre

rozróżnienie pomiędzy technicznymi aspektem
Internetu,

– połączone sieci oparte o protokoły TCP/IP (aspekt

technologiczny);

– społeczność, która używa i rozwija tą sieć (aspekt

społeczny);

– zbiór zasobów znajdujących się w tej sieci (aspekt

informacyjny).

• Użytkowanie Internetu jest to nic innego jak

działanie członków społeczności przy pomocy
sieci, mające na celu odnalezienie i wykorzystanie
znajdujących się w niej zasobów informacyjnych.

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Organizacja sieci Internet

• Wraz z ewolucją Internetu, standardów opisu

zasobów, organizacji sieci:

– zwiększa się liczba zasobów informacyjnych,
– pojawiają się nowe ich kategorie zasobów,
– problemem staje się znalezienie trafnych

dostępnych informacji na dany temat.

• Rolę przewodnika pełnią w nim katalogi

zasobów internetowych i usługi wyszukiwarki.

• Rozwój informatyki oraz technologii związanej

z siecią Internet spowodował wiele

negatywnych skutków dotyczących

przeszukiwania ogromnych zasobów

informacyjnych.

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Problemy Internetu – Semantyczny Web

• Jednym z wielu problemów jest poprawna

klasyfikacja przeglądanych stron oraz interpretacja

meta danych zawartych w nagłówkach HTML, które

przez wielu twórców stron są nadużywane by

zwiększyć popularność strony.

• Wyszukiwarki internetowe korzystają z coraz

bardziej wyszukanych algorytmów przeszukiwania

pełnokontekstowego oraz oceny witryn

internetowych.

• Nowa technologia – semantyczny opis danych

– Wykorzystuje sie standardy opisu danych semantycznych

RDF, OWL, DAML służące jako nowe narzędzie

pozwalające na integrację wielu źródeł danych oraz

automatyzację procesu przeszukiwania sieci i

samoorganizacji sieci Internet.

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Budowa sieci Internet

• Technologia sieci Internet powstała w

bezpośredniej styczności z rozwojem
sieci telekomunikacyjnych.

• Z punktu widzenia złożoności, sieci

komputerowe można podzielić na
grupy:

– LAN (Local Area Network)
– CAN (Campus Area Network)
– MAN (Metropolitan Area Network)
– WAN (Wide Area Network )

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Local Area Network

• LAN (Local Area Network) -

najpowszechniej spotykany
rodzaj sieci, który składa się z
kilkudziesięciu do kilkuset
komputerów połączonych w
miarę możliwości jednolitym
nośnikiem.

– Sieci te zainstalowane są na

niewielkim obszarze (np. w
jednym budynku, w firmach).

– Sieci te składają się z kilku do

kilkudziesięciu komputerów
spiętych ze sobą w konfigurację
magistralową, opartą na kanale
przewodowym w postaci np.
kabla koncentrycznego, lub w
gwiazdę (jest to gwiazda
logiczna, jednakże fizycznie
widziana jest jako szyna-
magistrala).

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Metropolitan Area Network

• MAN - Metropolitan Area Network - sieć WAN

obejmująca niewielki obszar geograficzny:

– sieci tego rodzaju budowane są w dużych

miastach; charakteryzują się wysoką
przepustowością i są używane przede wszystkim
przez urządzenia badawcze i w zastosowaniach
komercyjnych o nasilonym przepływie danych
VoIP, telekonferencje, systemy CMS.

– Zasadniczo sieci takie obejmują jedno miasto lub

region.

– Dodatkowo ze względu na specyfikę tematyczną

wydziela się sieci uczelniane (CAN - Campus Area
Network) dedykowane społecznościom
akademickim.

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Wide Area Network

• WAN - Wide Area Network - większość sieci

rozległych to kombinacje sieci lokalnych i

dodatkowych połączeń między nimi.

– przykład: tego typu sieci mogą być sieci ISDN (Integrated Services

Digital Network) będące sieciami cyfrowymi z integracją usług.

– ISDN wykorzystuje łącza telefoniczne, istniejące okablowanie

sieciowe.

• WAN to sieć rozległa:

–

bazująca na połączeniach telefonicznych,

–

złożona z komputerów znajdujących się w dużych

odległościach od siebie,

–

łącząca ze sobą użytkowników na terenie całego kraju;

–

wymagane jest zaangażowanie publicznej sieci

telekomunikacyjnej;

–

sieć rozległa łączy sieci lokalne LAN i miejskie MAN.

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Wide Area Network

• Do realizacji połączeń dla sieci WAN zastosuje się

routery, których zadaniem jest realizowanie pomostu

pomiędzy oddalonymi sieciami oraz realizowanie

dostępu do Internetu.

• Bezpieczeństwo routera od strony sieci komputerowej

jest nadzorowane przez procedurę autoryzacyjną

kontrolującą logowanie użytkowników do urządzenia.

• WAN wykorzystuje łącza: kablowe, światłowodowe,

mikrofalowe oraz satelitarne.

– Nie można także zapomnieć o sieci NASK (Naukowa i

Akademicka Sieć Komputerowa) i najbardziej chyba znanej

sieci WAN, którą jest Internet.

– Sieci rozległe są aktualnie tworzone i bardzo szybko rozwijają

się. Na świecie powstaje wiele sieci rozległych, zarządzanych

i wykorzystywanych przez wielkie korporacje przemysłowe,

banki, uczelnie.

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Protokoły internetowe

• Protokoły internetowe to podzbiór

protokołów komunikacyjnych, mający
zastosowanie w środowisku sieci Internet.

• Protokoły internetowe to zbiór ścisłych

reguł i kroków postępowania, które są
automatycznie wykonywane przez
urządzenia w celu nawiązania łączności i
wymiany danych.

• Do najpopularniejszych należą

protokołów obecnych w sieci Internet
należą:

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

TCP/IP (ang.

Transmission Control Protocol /

Internet Protocol)

•

Pakiet najbardziej rozpowszechnionych protokołów

komunikacyjnych współczesnych sieci komputerowych.

– jest standardem komunikacji otwartej - otwartość oznacza tu

możliwości komunikacji między dowolnymi typami urządzeń, bez

względu na ich fizyczną różnorodność.

– zwany jest także stosem protokołów ze względu na strukturę

warstwową, w której ramka protokołu wyższej warstwy jest

zawarta jako dane w protokole warstwy niższej.

•

Termin bezpołączeniowy oznacza, że sesja nie jest

ustanawiana przed rozpoczęciem wymiany danych.

•

Termin zawodny oznacza, że dostarczenie pakietu nie jest

gwarantowane. Protokół IP zawsze próbuje dostarczyć

pakiet. Pakiet IP może zostać zagubiony, dostarczony nie

w kolejności, zdublowany lub opóźniony. Protokół IP nie

naprawia takich błędów.

• Rozpoznawanie dostarczonych i odzyskiwanie utraconych pakietów

wykonywane jest przez protokoły warstwy wyższej, np. protokół TCP.

• IPv4 Opracowany pod koniec lat 70-tych na zlecenie Departamentu

Obrony USA, miał za zadanie połączyć różne rodzaje wojskowych

sieci WAN w jedną zunifikowaną sieć ARPANet.

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

v4 - IPv6

• Rosnący w siłę elektroniczny biznes domaga się z kolei poprawy

bezpieczeństwa danych przesyłanych siecią.

• Aby nadążyć za stałą ekspansją Internetu, musiała nastąpić

nowelizacja ujawniające się obecnie w protokole IPv4 słabości a także

uzyskać pewien "zapas" na przyszłość.

• Do najważniejszych zmian IPv6 należą:

– Dłuższe adresy. Dotychczasowe adresy 32-bitowe zastąpione zostały 128-

bitowymi.

– Adres IPv6 składa się z ośmiu 16-bitowych części oddzielonych nie

pojedynczymi kropkami, ale dwukropkami. Przykładowy adres przybierze

więc formę: 1AA4:2C39:EFF4:877D: 12345:4G3E:5HBB:C47D.

– Większa elastyczność i nowe struktury adresowe. Trzy formaty adresów:

mające już swoje odpowiedniki w IPv4

– Unicast, multicast, anycast - (Wprowadzony w protokole IPv6 nowy tryb

adresowania pakietów. Anycast przewiduje możliwość transmisji danych

do najbliższych (bliżej nieokreślonych) hostów-bram spośród wielu

dostępnych z danej lokalizacji, z zamiarem powierzenia jednemu z nich

zadania dalszego przekierowania pakietu ).

– Uproszczony i bardziej elastyczny format nagłówków pakietów.

– Zwiększenie bezpieczeństwa pakietów. Wprowadzono elementy

zapobiegania najczęściej spotykanym atakom oraz wbudowane opcje

szyfrowania i identyfikacji hostów (za pomocą towarzyszącego protokołu

IPsec). Tym samym zapewnione zostało bezpieczeństwo na całej długości

połączenia.

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

UDP – (ang. User Datagram Protocol )

• jest standardem TCP/IP zdefiniowanym w specyfikacji RFC

768

• jest używany wymiennie zamiast TCP do szybkiego,

uproszczonego, mniej niezawodnego przesyłania danych

między hostami,

• jest usługą wymiany datagramów bez ustanowionego

połączenia, która nie zapewnia dostarczenia i sprawdzania

sekwencji datagramów,

• host źródłowy wymagający niezawodnych połączeń

powinien korzystać z protokołu TCP lub programu, który

posiada wbudowane własne usługi sprawdzania sekwencji i

potwierdzania,

• port UDP funkcjonuje jako pojedyncza kolejka komunikatów,

która służy do odbierania wszystkich datagramów przez

program określony za pomocą numeru portu protokołu,

• oznacza to, że programy UDP mogą jednocześnie odbierać

kilka komunikatów. Strona serwera każdego programu

wykorzystującego port UDP oczekuje na komunikaty

przychodzące do znanego numeru portu.

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

HTTP (ang. Hypertext Transfer Protocol)

•

To protokół sieci WWW (ang. World Wide Web),

•

obecną definicję HTTP stanowi RFC 2616.

•

za pomocą protokołu HTTP przesyła się żądania

udostępnienia dokumentów WWW i informacje o

kliknięciu odnośnika oraz informacje z formularzy.

•

zadaniem stron WWW jest publikowanie dowolnej

ustandaryzowanej informacji,

•

HTTP udostępnia znormalizowany sposób

komunikowania się komputerów ze sobą, określa on

formę żądań klienta dotyczących danych oraz formę

odpowiedzi serwera na te żądania.

•

jest zaliczany do protokołów bezstanowych (ang.

stateless) z racji tego, że nie zachowuje żadnych

informacji o poprzednich transakcjach z klientem

(po zakończeniu transakcji wszystko "przepada").

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

HTTP (ang. Hypertext Transfer Protocol)

•

taka budowa pozwala to znacznie zmniejszyć
obciążenie serwera, jednak jest kłopotliwe w
sytuacji, gdy np. trzeba zapamiętać konkretny
stan dla użytkownika, który wcześniej łączył się
już z serwerem.

•

najczęstszym rozwiązaniem tego problemu jest
wprowadzenie mechanizmu cookies.

•

inne podejścia to m.in. sesje po stronie serwera,
ukryte parametry (gdy aktualna strona zawiera
formularz) oraz parametry umieszczone w URL-
u (jak np. /index.php?userid=3).

•

HTTP standardowo korzysta z portu nr 80 (TCP).

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

HTTPS (ang. HyperText Transfer Protocol Secure)

•

to szyfrowana wersja protokołu HTTP

•

zamiast używać w komunikacji klient-serwer

niezaszyfrowanego tekstu, szyfruje go za

pomocą technologii SSL.

•

zapobiega to przechwytywaniu i zmienianiu

przesyłanych danych

•

HTTPS działa domyślnie na porcie nr 443 w

protokole TCP

•

protokół HTTP jest warstwę wyżej (korzystającą

z warstwy SSL), najpierw następuje więc

wymiana kluczy SSL, a dopiero później żądanie

HTTP.

•

powoduje to, że jeden adres IP może serwować

tylko jedną domenę lub też tylko subdomeny

danej domeny (zależnie od certyfikatu).

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

FTP (ang. File Transfer Protocol)

• protokół typu klient-serwer, który umożliwia przesyłanie plików z i na

serwer poprzez sieć TCP/IP,

• protokół ten jest zdefiniowany przez IETF w RFC 959, jest protokołem

8-bitowym, dlatego nie wymaga specjalnego kodowania danych na

postać 7-bitową, tak jak ma to miejsce w przypadku poczty

elektronicznej (standardy MIME, base64, quoted-printable,

uuencode).

• do komunikacji wykorzystywane są dwa połączenia TCP, jedno z nich

jest połączeniem kontrolnym za pomocą którego przesyłane są np.

polecenia do serwera, drugie natomiast służy do transmisji danych

m.in. plików.

• FTP działa w dwóch trybach: aktywnym i pasywnym, w zależności od

tego, w jakim jest trybie, używa innych portów do komunikacji.

– jeżeli FTP pracuje w trybie aktywnym, korzysta z portów: 21 dla poleceń

(połączenie to jest zestawiane przez klienta) oraz 20 do przesyłu danych.

Połączenie nawiązywane jest wówczas przez serwer;

– jeżeli FTP pracuje w trybie pasywnym wykorzystuje port 21 do poleceń i

port o numerze > 1024 do transmisji danych, gdzie obydwa połączenia

zestawiane są przez klienta.

W sieciach ukrytych za firewallem komunikacja z aktywnymi serwerami FTP jest

możliwa, tylko pod warunkiem, jeżeli odpowiednie porty na firewallu

(routerze) są zwolnione.

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

SMTP (ang. Simple Mail Transfer Protocol)

• protokół komunikacyjny opisujący sposób przekazywania poczty

elektronicznej w Internecie,

• względnie prosty, tekstowy protokół, w którym określa się co najmniej

jednego odbiorcę wiadomości (w większości przypadków weryfikowane

jest jego istnienie), a następnie przekazuje treść wiadomości,

• demon SMTP działa najczęściej na porcie 25,

• protokół ten nie radził sobie dobrze z plikami binarnymi, ponieważ

stworzony był w oparciu o czysty tekst ASCII. W celu kodowania plików

binarnych do przesyłu przez SMTP stworzono standardy takie jak MIME.

W dzisiejszych czasach większość serwerów SMTP obsługuje

rozszerzenie 8BITMIME pozwalające przesyłać pliki binarne równie łatwo

jak tekst,

• SMTP nie pozwala na pobieranie wiadomości ze zdalnego serwera. Do

tego celu służą protokoły POP3 lub IMAP,

• Jednym z ograniczeń pierwotnego SMTP jest brak mechanizmu

weryfikacji nadawcy, co ułatwia rozpowszechnianie niepożądanych

treści poprzez pocztę elektroniczną (wirusy, spam),

Żeby temu zaradzić stworzono rozszerzenie SMTP-AUTH, które jednak jest tylko

częściowym rozwiązaniem problemu - ogranicza wykorzystanie serwera

wymagającego autoryzacji do zwielokrotniania poczty. Nadal nie istnieje metoda,

dzięki której odbiorca autoryzowałby nadawcę – nadawca może "udawać" serwer

i wysłać dowolny komunikat do dowolnego odbiorcy.

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

POP3 (ang. Post Office Protocol version 3)

• to protokół internetowy z warstwy aplikacji pozwalający na

odbiór poczty elektronicznej ze zdalnego serwera do lokalnego

komputera poprzez połączenie TCP/IP.

• ogromna większość klientów korzysta z POP3 do odbioru

poczty,

• w przypadku krótkotrwałego połączenia z siecią, poczta nie

jest w stanie poprawnie dotrzeć protokołem SMTP. W takiej

sytuacji w sieci istnieje specjalny serwer, który przez SMTP

odbiera przychodzącą pocztę i ustawia ją w kolejce. Kiedy

użytkownik połączy się z siecią, to korzystając z POP3 może

pobrać czekające na niego listy do lokalnego komputera,

• komunikacja POP3 może zostać zaszyfrowana z

wykorzystaniem protokołu SSL. Jest to o tyle istotne, że w

POP3 hasło przesyłane jest otwartym tekstem, o ile nie

korzysta się z opcjonalnej komendy protokołu POP3, APOP.

• protokół POP3, podobnie, jak inne protokoły internetowe (np.

SMTP, HTTP) jest protokołem tekstowym, czyli w odróżnieniu

od protokołu binarnego, czytelnym dla człowieka.

• komunikacja między klientem pocztowym, a serwerem

odbywa się za pomocą czteroliterowych poleceń

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

POP3 (ang. Post Office Protocol version 3)

• Jednak protokół ten ma wiele ograniczeń:

– połączenie trwa tylko, jeżeli użytkownik pobiera

pocztę i nie może pozostać uśpione,

– do jednej skrzynki może podłączyć się tylko

jeden klient równocześnie,

– każdy list musi być pobierany razem z

załącznikami i żadnej jego części nie można w

łatwy sposób pominąć - istnieje co prawda

komenda top, ale pozwala ona jedynie określić

przesyłaną liczbę linii od początku wiadomości,

– wszystkie odbierane listy trafiają do jednej

skrzynki, nie da się utworzyć ich kilku,

– serwer POP3 nie potrafi sam przeszukiwać

czekających w kolejce listów.

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

IMAP (ang. Internet Message Access Protocol)

• to internetowy protokół pocztowy

zaprojektowany jako następca POP3,

• w przeciwieństwie do POP3, który umożliwia

jedynie pobieranie i kasowanie poczty, IMAP

pozwala na zarządzanie wieloma folderami

pocztowymi oraz pobieranie i operowanie na

listach znajdujących się na zdalnym

serwerze,

• IMAP pozwala na ściągnięcie nagłówków

wiadomości i wybranie, które z wiadomości

chcemy ściągnąć na komputer lokalny,

• pozwala na wykonywanie wielu operacji,

zarządzanie folderami i wiadomościami.

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

XMPP (ang. Extensible Messaging and Presence

Protocol)

• protokół bazujący na języku XML

umożliwiający przesyłanie w czasie

rzeczywistym wiadomości oraz statusu,

• XMPP to próba ustalenia standardu w oparciu

o istniejące rozwiązania Jabbera,

• Protokół ma zastosowanie nie tylko w

komunikatorach, ale również w innych

systemach błyskawicznej wymiany informacji,

• IETF opublikowało RFC dotyczące XMPP w

statusie Proposed Standard,

• protokół ma zastosowanie nie tylko w

komunikatorach, ale również w innych

systemach błyskawicznej wymiany informacji,

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

IRC (ang. Internet Relay Chat)

• to jedna ze starszych usług sieciowych umożliwiająca

rozmowę na tematycznych lub towarzyskich kanałach

komunikacyjnych, jak również prywatną z inną podłączoną

aktualnie osobą,

• usługa ta funkcjonuje w architekturze klient-serwer, tj.

fizycznie składa się z grupy połączonych ze sobą na stałe

serwerów oraz programów-klientów,

• programy klienckie uruchamiane są przez końcowych

użytkowników lokalnie – na ich własnych komputerach, lub

zdalnie, za pośrednictwem usługi SSH lub telnet,

• rozmowy w sieci IRC odbywają się na tzw. kanałach,

• na ekranie użytkownika przewijają się od dołu do góry

ekranu komunikaty wysyłane przez osoby piszące na

danym kanale. Komunikaty te pojawiają się zaraz po ich

wysłaniu, a ich kolejność jest identyczna z kolejnością

napływania do serwera,

• uczestnicy nie używają zwykle w IRC swoich prawdziwych

imion i nazwisk, lecz posługują się krótkimi pseudonimami,

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Anatomia połączenia HTTP

• HTTP zaliczany do protokołów bezstanowych (ang. stateless) z racji

tego, że nie zachowuje żadnych informacji o poprzednich transakcjach
z klientem (po zakończeniu transakcji wszystko "przepada")

• Metody HTTP:

– GET - pobranie zasobu wskazanego przez URI, może mieć postać

warunkową jeśli w nagłówku występują pola warunkowe takie jak "If-
Modified-Since"

– HEAD - pobiera informacje o zasobie, stosowane do sprawdzania

dostępności zasobu

– PUT - przyjęcie danych w postaci pliku przesyłanych od klienta do serwera
– POST - przyjęcie danych przesyłanych od klienta do serwera (np.

wysyłanie zawartości formularzy)

– DELETE - żądanie usunięcia zasobu, włączone dla uprawnionych

użytkowników

– OPTIONS - informacje o opcjach i wymaganiach istniejących w kanale

komunikacyjnym

– TRACE - diagnostyka, analiza kanału komunikacyjnego
– CONNECT - żądanie przeznaczone dla serwerów proxy pełniących funkcje

tunelowania

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Anatomia połączenia HTTP - Typowe zapytanie

HTTP

GET / HTTP/1.1

Host: host.com

User-Agent: Mozilla/5.0 (X11; U; Linux i686; pl; rv:1.8.1.7) Gecko/20070914

Firefox/2.0.0.7

Accept:

text/xml,application/xml,application/xhtml+xml,text/html;q=0.9,text/plain;q=

0.8

Accept-Language: pl,en-us;q=0.7,en;q=0.3

Accept-Charset: ISO-8859-2,utf-8;q=0.7,*;q=0.7

Keep-Alive: 300

Connection: keep-alive

CRLF

(prośba o zwrócenie dokumentu o URI / zgodnie z protokołem HTTP 1.1)

(wymagany w HTTP 1.1 nagłówek Host służący do rozpoznania hosta, jeśli

serwer na jednym IP obsługuje kilka VirtualHostów)

(nazwa aplikacji klienckiej)

(akceptowane (bądź nieakceptowane dla q=0) przez klienta typy plików)

(preferowany język strony - nagłówek przydatny przy Language negotiation)

(preferowane kodowanie znaków, patrz strona kodowa)

(czas, jaki klient chce zarezerwować do następnego zapytania w przypadku

połączenia Keep-Alive)

(chęć nawiązania połączenia stałego Keep-Alive z serwerem HTTP/1.0)

znak powrotu karetki i nowej linii

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Anatomia połączenia HTTP - Typowe zapytanie

HTTP

1. HTTP/1.1 200 OK
2. Date: Sun, 11 Jul 2004 12:04:30 GMT
3. Server: Apache/2.0.50 (Unix) DAV/2
4. Set-Cookie: PSID=d6dd02e9957fb162d2385ca6f2829a73; path=/
5. Expires: Thu, 19 Nov 1981 08:52:00 GMT
6. Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate
7. Pragma: no-cache
8. Keep-Alive: timeout=15, max=100
9. Connection: Keep-Alive
10. Transfer-Encoding: chunked
11. Content-Type: text/html; charset=iso-8859-2
12. CRLF
13. zawartość dokumentu

1. (kod odpowiedzi HTTP, w tym wypadku zakceptowanie i zwrócenie zawartości)
2. (czas serwera)
3. (opis aplikacji serwera)
4. (nakazanie klientowi zapisania Cookie)
5. (czas wygaśnięcia zawartości zwróconego dokumentu. Data w przeszłości zabrania

umieszczenie dokumentu w cache. Jest to stara metoda zastąpiona przez Cache-Control)

6. (no-store zabrania przechowywania dokumentu na dysku, nawet gdy nie jest to cache. must-

revalidate nakazuje bezwzględnie stosować się do wytycznych i sprawdzić swieżość

dokumentu za każdym razem)

7. (informacje dotyczące Cache'owania zawartości. Stara, niestandardowa metoda.)
8. (ustawienia wariantu Keep-Alive )
9. (akceptacja połączenia Keep-Alive dla klientów HTTP/1.0)
10. (typ kodowania zawartości stosowanej przez serwer)
11. (typ MIME i strona kodowa zwróconego dokumetu)
12. znak powrotu karetki i nowej linii

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Anatomia połączenia HTTP – kody informacyjne

kod

opis słowny

znaczenie/zwrócony zasób

100

Continue

Kontynuuj - prośba o dalsze
wysyłanie zapytania

101

Switching Protocols

Zmiana protokołu

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Anatomia połączenia HTTP – Kody powodzenia

kod

opis słowny

znaczenie/zwrócony zasób

200

Zawartość żądanego dokumentu
(najczęściej zwracany nagłówek
odpowiedzi w komunikacji

WWW

Internetu

)

201

Created

Utworzono - wysłany dokument został
zapisany na serwerze

202

Accepted

Przyjęto - zapytanie zostało przyjęte do
obsłużenia, lecz jego zrealizowanie jeszcze
się nie skończyło

203

Non-Authoritative Information

Informacja nieautorytatywna - zwrócona
informacja nie odpowiada dokładnie
odpowiedzi pierwotnego serwera, lecz
została utworzona z lokalnych bądź
zewnętrznych kopii

204

No content

Brak zawartości - serwer zrealizował
zapytanie klienta i nie potrzebuje zwracać
żadnej treści

205

Reset Content

Przywróć zawartość - serwer zrealizował
zapytanie i klient powinien przywrócić
pierwotny wygląd dokumentu

206

Partial Content

Część zawartości - serwer zrealizował tylko
część zapytania typu GET, odpowiedź musi
zawierać nagłówek

Range

informujący o

zakresie bajtowym zwróconego elementu

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Anatomia połączenia HTTP – Kody

przekierowania

kod

opis słowny

znaczenie/zwrócony zasób

300

Multiple Choices

Wiele możliwości - istnieje więcej niż jeden sposób
obsłużenia danego zapytania, serwer może podać adres
zasobu, który pozwala na wybór jednoznacznego
zapytania spośród możliwych

301

Moved Permanently

Trwale przeniesiony - żądany zasób zmienił swój

URI

w przyszłości zasób powinien być szukany pod
wskazanym nowym adresem

302

Found

Znaleziono - żądany zasób jest chwilowo dostępny pod
innym adresem a przyszłe odwołania do zasobu
powinny być kierowane pod adres pierwotny

303

See Other

Zobacz inne - odpowiedź na żądanie znajduje się pod
innym URI i tam klient powinien się skierować. To jest
właściwy sposób przekierowywania w odpowiedzi na
żądanie metodą POST.

304

Not Modified

Nie zmieniono - zawartość zasobu nie podległa zmianie
według warunku przekazanego przez klienta (np. data
ostatniej wersji zasobu pobranej przez klienta -

cache

przeglądarki)

305

Use Proxy

Użyj serwera proxy - do żądanego zasobu trzeba
odwołać się przez serwer

proxy

podany w nagłówku

Location

odpowiedzi

306

Kod nieużywany, aczkolwiek zastrzeżony dla starszych
wersji protokołu

307

Temporary Redirect

Tymczasowe przekierowanie - żądany zasób znajduje
się chwilowo pod innym adresem URI, odpowiedź
powinna zawierać zmieniony adres zasobu, na który
klient zobowiązany jest się przenieść

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Anatomia połączenia HTTP – Kody błędu aplikacji

klienta

kod

opis słowny

znaczenie/zwrócony zasób

400

Bad Request

Nieprawidłowe zapytanie - żądanie nie może być
obsłużone przez serwer z powodu błędnej składni
zapytania

401

Unauthorized

Nieautoryzowany dostęp - żądanie zasobu, który wymaga
uwierzytelnienia

402

Payment Required

Wymagana opłata - odpowiedź zarezerwowana na
przyszłość

403

Forbidden

Zabroniony - serwer zrozumiał zapytanie lecz
konfiguracja bezpieczeństwa zabrania mu zwrócić
żądany zasób

404

Not Found

Nie znaleziono - serwer nie odnalazł zasobu według
podanego URI ani niczego co by wskazywało na istnienie
takiego zasobu w przeszłości

405

Method Not Allowed

Niedozwolona metoda - metoda zawarta w żądaniu nie
jest dozwolona dla wskazanego zasobu, odpowiedź
zawiera też listę dozwolonych metod

406

Not Acceptable

Niedozwolone - zażądany zasób nie jest w stanie zwrócić
odpowiedzi mogącej być obsłużonej przez klienta według
informacji podanych w zapytaniu

407

Proxy Authentication
Required

Wymagane uwierzytelnienie do serwera proxy -
analogicznie do kodu 401, dotyczy dostępu do serwera
proxy

408

Request Timeout

Koniec czasu oczekiwania na żądanie - klient nie przesłał
zapytania do serwera w określonym czasie

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Anatomia połączenia HTTP – Kody błędu aplikacji

klienta

kod

opis słowny

znaczenie/zwrócony zasób

409

Conflict

Konflikt - żądanie nie może być zrealizowane, ponieważ
występuje konflikt z obecnym statusem zasobu, ten kod
odpowiedzi jest zwracany tylko w przypadku
podejrzewania przez serwer, że klient może nie znaleźć
przyczyny błędu i przesłać prawidłowego zapytania

410

Gone

Zniknął (usunięto) - zażądany zasób nie jest dłużej
dostępny i nie znany jest jego ewentualny nowy adres
URI; klient powinien już więcej nie odwoływać się do
tego zasobu

411

Length required

Wymagana długość - serwer odmawia zrealizowania
zapytania ze względu na brak nagłówka

Content-Length

zapytaniu; klient może powtórzyć zapytanie dodając doń
poprawny nagłówek długości

412

Precondition Failed

Warunek wstępny nie może być spełniony - serwer nie
może spełnić przynajmniej jednego z warunków
zawartych w zapytaniu

413

Request Entity Too Large

Encja zapytania zbyt długa - całkowita długość zapytania
jest zbyt długa dla serwera

414

Request-URI Too Long

Adres URI zapytania zbyt długi - długość zażądanego
URI jest większa niż maksymalna oczekiwana przez
serwer

415

Unsupported Media Type

Nieznany sposób żądania - serwer odmawia przyjęcia
zapytania, ponieważ jego składnia jest niezrozumiała dla
serwera

416

Requested Range Not
Satisfiable

Zakres bajtowy podany w zapytaniu nie do obsłużenia -
klient podał w zapytaniu zakres, który nie może być
zastosowany do wskazanego zasobu

417

Expectation Failed

Oczekiwana wartość nie do zwrócenia - oczekiwanie
podane w nagłówku

Expect

żądania nie może być

spełnione przez serwer lub - jeśli zapytanie realizuje
serwer proxy - serwer ma dowód, że oczekiwanie nie
będzie spełnione przez następny w łańcuchu serwer
realizujący zapytanie

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Anatomia połączenia HTTP – Kody błędu

wewnętrznego

kod

opis słowny

znaczenie/zwrócony zasób

500

Internal Server Error

Wewnętrzny błąd serwera - serwer napotkał
niespodziewane trudności, które uniemożliwiły
zrealizowanie żądania

501

Not Implemented

Nie zaimplementowano - serwer nie dysponuje
funkcjonalnością wymaganą w zapytaniu; ten kod jest
zwracany gdy serwer otrzymał nieznany typ zapytania

502

Bad Gateway

Błąd bramy - serwer - spełniający rolę bramy lub
proxy - otrzymał niepoprawną odpowiedź od serwera
nadrzędnego i nie jest w stanie zrealizować żądania
klienta

503

Service Unavailable

Usługa niedostępna - serwer nie jest w stanie w danej
chwili zrealizować zapytania klienta ze względu na
przeciążenie

504

Gateway Timeout

Przekroczony czas bramy - serwer - spełniający rolę
bramy lub proxy - nie otrzymał w ustalonym czasie
odpowiedzi od wskazanego serwera HTTP, FTP, LDAP
itp. lub serwer DNS jest potrzebny do obsłużenia
zapytania

505

HTTP Version Not
Supported

Wersja HTTP nie obsługiwana - serwer nie obsługuje
bądź odmawia obsługi wskazanej przez klienta wersji
HTTP

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Architektury klient-serwer

• W

tym

podejściu

system

jest

postrzegany

jako

zbiór

usług

oferowanych klientom, którzy z nich

korzystają.

takich

systemach

odmiennie traktuje się serwery i klientów

– W takiej architekturze program użytkowy jest

modelowany jako zbiór usług oferowanych przez

serwery i zbiór klientów, którzy z tych usług

korzystają.

– Klienci muszą znać dostępne serwery, ale zwykle

nie muszą wiedzieć o istnieniu innych klientów.

– Klienci i serwery są oddzielnymi procesami.
– Procesy i procesory systemu nie muszą być

wzajemnie jednoznacznie przyporządkowane.

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Architektury klient-serwer

• Projektowanie systemu klient-serwer za

pomocą architektury warstwowej:

–

Warstwa

prezentacji

dotyczy

przedstawiania

informacji użytkownikowi i całego kontaktu z
użytkownikiem.

–

W warstwie przetwarzania implementuje się logikę
programu użytkowego.

–

Warstwa zarządzania danymi jest odpowiedzialna za
wszystkie operacje na bazie danych

Warstwa przetwarzania

Warstwa zarządzania danymi

Warstwa prezentacji

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Architektury klient-serwer

• Model klienta cienkiego

– W tym modelu całość przetwarzania i zarządzania

danymi ma miejsce na serwerze. Jedynym zadaniem

klienta

jest

uruchomienie

oprogramowania

prezentacyjnego. Cechą szczególną cienkiego klienta

jest

niezależność

obsługiwanej

aplikacji

serwerowej (jej zmiana nie pociąga za sobą

konieczności wymiany oprogramowania klienta).

Dodatkowym atutem jest niewielkie zapotrzebowanie

na moc przetwarzania.

• Model klienta grubego

– W tym modelu serwer odpowiada jedynie za

zarządzanie danymi. Oprogramowanie u klienta

implementuje logikę programu użytkowego i kontakt

z serwerem. Oprogramowanie użytkowe wykonywane

są bezpośrednio i autonomicznie na stacji, dokonując

przetwarzania danych oraz wymiany danych z

użytkownikiem i innymi komputerami w sieci.

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Architektury klient-serwer

Klient

Prezentacja

Prezentacja
Przetwarzanie

Model
cienkiego

klienta

Model
klienta
grubego

Serwer

Zarządzanie
danymi
Przetwarzanie

Serwer

Zarządzanie
danymi

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Model cienkiego klienta

• Architektura dwuwarstwowa z cienkim klientem

jest najprostszym rozwiązaniem, które można

wykorzystać w scentralizowanych systemach

odziedziczonych

ewoluujących

kierunku

architektur klient-serwer.

– Interfejs użytkowy działa jako serwer i obsługuje

przetwarzanie użytkowe oraz zarządzanie danymi.

– Model klienta cienkiego może być również

zaimplementowany tam, gdzie klienci są raczej

prostymi

urządzeniami

sieciowymi,

nie

komputerami osobistymi albo stacjami roboczymi.

– Na takim urządzeniu sieciowym działa przeglądarka Sieci

oraz interfejs użytkownika realizowany przez ten system.

– Najważniejsza wadą modelu klienta cienkiego jest

duże obciążenie przetwarzaniem zarówno sieci, jak

i serwera.

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Model klienta cienkiego

• Zalety

– centralne zarządzanie oprogramowaniem
– niewielkie wymagania dla urządzeń klienckich
– brak konieczności modyfikacji (rozbudowy)

urządzeń klienckich mimo wzrostu wymagań
funkcjonalnych aplikacji

• Wady

– ograniczona funkcjonalność, limitowana

stosowanym protokołem

– opóźniona interakcja z użytkownikiem związana z

opóźnieniami sieci

– duże obciążenia komunikacyjne, możliwe zwyżki

kosztów komunikacji

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Model grubego klienta

• Wykorzystuje się dostępną moc obliczeniową klienta

przekazując mu zarówno przetwarzanie związane z

logiką programu użytkowego, jak i prezentację.

– Serwer pełni rolę serwera transakcji, który zarządza

transakcjami w bazie danych.

– Znanym przykładem architektury tego typu są systemy

bankomatów. Bankomat jest tam klientem, a serwerem jest

komputer główny obsługujący bazę danych kont klientów.

– Wszelkiego rodzaju gry sieciowe World of Warcraft,

CounterStrike itp. Są również oparte na idei grubego klienta

ze względu na konieczność wykorzystania skomplikowanych

modeli oraz algorytmów 3D

– W modelu klienta grubego przetwarzanie jest

bardziej efektywne niż w wypadku modelu klienta

cienkiego, zarządzanie systemem jest natomiast

trudniejsze w tym pierwszym modelu.

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Architektura wielowarstwowa

• W tej architekturze prezentacja, przetwarzanie

użytkowe i zarządzanie danymi są logicznie
oddzielonymi procesami.

–

W przypadku architektury wielowarstwowej nie jest
konieczne fizyczne wyodrębnianie oddzielnych maszyn
obsługujących logiczne warstwy aplikacji.

–

Pojedynczy  komputer  serwera  może  obsługiwać
zarówno  przetwarzanie  użytkowe,  jak  i  zarządzanie
danymi  programu  użytkowego  jako  dwa  oddzielne
logicznie serwery.

• Elastyczność takiej budowy zapewnia również

możliwość

budowy

farmy

serwerów

obsługujących load-balancing w ramach jednej
logicznej warstwy.

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Zastosowania różnych architektur

Architektura

Zastosowania

Architektura

Systemy odziedziczone, w których oddzielenie

przetwarzania użytkowego od zarządzania
dwuwarstwowa

danymi jest niepraktyczne

klient-serwer

Programy użytkowe wykonujące dużo obliczeń, ale w małym

stopniu (albo wcale)
z klientami cienkimi

zarządzające danymi, np. kompilatory
Programy użytkowe dużo korzystające z danych (przeglądanie i

zapytywanie), ale

wykonujące mało (albo wcale) obliczeń użytkowych

Architektura

Programy użytkowe, w których obliczenia są wykonywane u

klienta przez COTS (kompo-
dwuwarstwowa

nenty z półki), np. Microsoft Exel

klient-serwer

Programy użytkowe wymagające złożonego obliczeniowo

przetwarzania danych,
z klientami grubymi

np. przedstawiania graficznego danych
Programy użytkowe ze względnie stabilną funkcjonalnością oferowaną

użytkownikowi,

stosowane w środowisku ze starannie ustalonym zarządzaniem

systemem

Architektura

Ogromne programy użytkowe z setkami lub tysiącami

użytkowników
trójwarstwowa

Programu użytkowe, w których zarówno dane, jak i

programy są płynne
lub wielowarstwowa Programy użytkowe, w których integruje się dane z wielu źródeł
klient-serwer

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Języki programowania

• Języki kompilowane:

Przetwarzanie wykonywane przez kompilator dzielone na

kilka faz:

• Analiza leksykalna – tokenisation - wybranie sekwencji znaków

i wytworzenie z niej sekwencji żetonów odpowiadających

elementom języka -liczby, słowa kluczowe, identyfikatory, itd..

• Analiza składniowa – parsing – wybranie sekwencji tokenów i

budowanie z nich drzewa przetwarzania odpowiadającego

strukturze gramatycznej programu (drzewa rozbioru)

• Optymalizacja drzewa – wykonywana opcjonalnie
• Generowanie kodu maszynowego – wybranie drzewa

przetwarzania

wyprodukowanie

kodu

maszynowego

odpowiadającego instrukcjom (w grę wchodzą również kod

asembassembly language, or some intermediate code, or …)

• Optymalizacja kodu – wykonywana opcjonalnie
• Linkowanie, ładowanie, uruchamianie – dołączenie bibliotek

składowych, realokacja w pamięci

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Działanie interpretera

• Interpreter w przeciwieństwie do kompilatora,

tłumaczy kod do wykonywalnego kodu

maszynowego lub kodu pośredniego, który jest

następnie zapisywany do pliku w celu

późniejszego wykonania.

• Wykonanie programu za pomocą interpretera jest

wolniejsze, a do tego zajmuje więcej zasobów

systemowych niż wykonanie kodu skompilowanego,

lecz może zająć relatywnie mniej czasu niż kompilacja

i uruchomienie.

• Jest to zwłaszcza ważne przy tworzeniu i testowaniu

kodu kiedy cykl edycja-interpretacja-debugowanie

może często być znacznie krótszy niż cykl edycja-

kompilacja-uruchomienie-debugowanie.

• Interpretacja kodu jest wolniejsza niż

uruchamianie skompilowanego kodu ponieważ

interpreter musi analizować każde wyrażenie i

następnie wykonać akcję, a kod skompilowany

jedynie wykonuje akcję.

Mariusz Chmielewski - ISI WAT

Działanie interpretera

• W implementacjach będących w pełni interpreterami

wykonanie wielokrotne tego samego fragmentu kodu

wymaga wielokrotnej interpretacji tekstu.

• Ta analiza nazywana jest "kosztem interpretacji".

Dostęp do zmiennych jest także wolniejszy w

interpreterze ze względu na odwzorowanie

identyfikatorów na miejsca pamięci musi zostać

dokonane podczas uruchomienia lub pracy a nie

podczas kompilacji.

• Języki interpretowalne:

– Bash

– Maxima

– Perl

– PHP

– Python

– Ruby

– Java?

Document Outline