Psychologia społeczna
Konformizm
WSB - NLU 2009/10
Dr Krzysztof Brocławik
Psychologia społeczna
Konformizm
WSB - NLU 2009/10
Dr Krzysztof Brocławik
Nonkonformizm jako
ideologia
Nonkonformizm, czy
antykonformizm ?
Kontekst i duch
czasu?
Jakie wartości?
Podkultura czy
dewiacja?
Trwałość czy tylko
efemeryda ?
Eksperyment
Eksperyment
Salomona Ascha
Racjonalizacja –
badanie procesów
spostrzegania
wzrokowego
Ocena porównawcza
długości trzech linii
Grupy pięcioosobowe
Cztery osoby
współpracowały z
eksperymentatorem
Konformizm
Eksperyment Ascha – wyniki
12 prób w klasycznej wersji
eksperymentu
37 % badanych (przeciętnie)
Ludzie poddawali się presji grupy i
powtarzali za nią twierdzenia niezgodne
z rzeczywistością
W wywiadach podawano różne powody,
ale kluczowy wynik był jednoznaczny
Konformizm
Eksperyment Ascha – warianty
Efekt znikał, gdy błędny wynik pochodził od
jednej osoby
Wystarczało trzy osoby…
8 osób ale z „odmieńcem” (nawet podającym
błędną odpowiedź – ilość nonkonformistów
wzrastała w statystycznie istotnej proporcji !)
Grupa wywierająca nacisk nie musi być
duża, ważne aby była jednomyślna!
Konformizm
Eksperyment Stanlya Schachtera (1951)
8 – 10 osobowe grupy – kluby dyskusyjne
Rola odszczepieńca
Rola całkowitego konformisty
Rola wdzięcznego konformisty
Paradygmat syna marnotrawnego ?
Konformizm – inna wersja
Eksperyment Scherifa (1936)
Złudzenie zwane efektem
autokinetycznym
Wielkość pozornego przesunięcia punktu
od 2,54 do 25,4 cm Ale nigdy więcej!
Zbieżny, „wynegocjowany” punkt
widzenia 10 – 13 cm
Konformizm – inna wersja
Eksperyment Scherifa (1936)
Wytworzona norma determinowała
zachowania ludzi, odpowiadali zgodnie z
nią
Efekt utrzymywał się nawet do roku
Zmiana sądu była autentyczna,
niewymuszona przez presję
Było to zaakceptowanie nowego poglądu
Konformizm
„longitudinalny”
Eksperyment Jacobsa i Campbella
(1961)
N generacji czteroosobowych zespołów
W kolejnych generacjach następowała
zmiana proporcji współpracowników
eksperymentatora (zmniejszała się aż do
zera)
Efekt zanikał dopiero w siódmej
generacji
Walka o prawdę
Wpływ informacyjny
Nawrócenia,
konwersje
Edukacja
Wojsko
Terroryści
Epidemie
samobójstw
Walka o akceptację
społeczną
Wpływ normatywny
Rytuały inicjacyjne
Stare
Ponad kulturowe
Podobny repertuar
Dobrowolność
Norm tych
przestrzegają
ambitni i awansujący
(Hollander 1958)
Posłuszeństwo wobec
autorytetu
Eksperyment
Syanleya Milgrama
Uczenie ludzi
Wykorzystania
elektro- wstrząsów
Autorytet instytucji
naukowej
Posłuszeństwo
Posłuszeństwo wobec
autorytetu
Posłuszeństwo wobec
autorytetu
Fizyczny i emocjonalny dystans wobec
ofiary
Bezpośrednia kontrola autorytetu i jego
prawomocność
Prestiż instytucji
Dylemat presji złego i dobrego
autorytetu
Posłuszeństwo jako podstawa
nazizmu ?
Posłuszeństwo jako podstawa
nazizmu ?
Nazizm – jest szereg ważnych
procesów….
Wzmacnianie autorytetu
Budowanie
dystansu
Zasłanianie się
rozkazem
Uczyniłem to dla
wielkiej sprawy
Konsekwencja w
złym
Wzmacnianie autorytetu
Autoryzacja „Ja
nikogo nie
zabiłem”
Rutynizacja
Podzielenie
procesu na
drobne
elementy
Koncepcja społecznej
przewagi
Przewaga oparta na nagrodach
Nagroda musi być cenna dla danego
podmiotu
Nagradzający musi być wiarygodny
Nagradzany musi pozostawać w
zależności od nagradzającego
Przewaga oparta na przymusie
Koncepcja społecznej
przewagi
Przewaga uprawomocniona
Przewaga charyzmatyczna
Przewaga eksperta
Przewaga informacyjna
Konformizm
Czy jest pozytywny ?
Czy jest negatywny ?
Czy się opłaca ?
Czy występuje
często?
Nonkonformizm
Czy jest pozytywny ?
Czy jest negatywny ?
Czy się opłaca ?
Czy występuje
często?
Optymizm ? Reaktancja
Efekt bumerangu albo przekora
Efekt Romea i Julji
Reaktancja w sądzie
Reaktancja konsumentów
Reaktancja polityczna
Reaktancja religijna