Narażenie na zatrucie metalami ciężkimi w Polsce



Metale ciężkie to te, których gęstość

wynosi > 5 g/cm3.



Należą do nich m.in.: Fe, Cu, Zn, Pb,

Hg, Cd, Cr, Se i inne.

Źródła metali ciężkich



garbarstwo, farbiarstwo



preparaty ochrony roślin



przemysł tworzyw sztucznych i wyrobów

gumowych



celulozowo-papierniczy, nawozów

sztucznych, elektrochemiczny,

ceramiczny, szklarski, cementowy



elektrociepłownie i koksownie



hutnictwo



metalurgia

Zagrożenie metalami ciężkimi (MC)

datuje się od początku

uprzemysłowienia, odkąd człowiek

zaczął dla własnej wygody

wykorzystywać do uzyskania energii

cieplnej i do napędu pojazdów

kopaliny, które spoczywały dotąd w

formacjach geologicznych.

Do czego prowadzi spalanie

kopalin?



zanieczyszczenia środowiska

atmosferycznego



nieodwracalnego skażenia gleby.

W glebie metale ciężkie - w

przeciwieństwie do substancji

organicznych - nie ulegają

mikrobiologicznemu

unieszkodliwianiu. Możliwe jest tylko

wiązanie niektórych toksycznych

związków MC przez korzystny układ

buforowy.

Twierdzenie Paracelsusa

1525 r.:



"Wszystko jest trucizną i nie jest

trucizną, tylko dawka decyduje o

tym, że jakaś substancja nie jest

trucizną."

metale ciężkie spełniające istotną rolę w

funkcjonowaniu ludzkiego organizmu



żelazo



cynk



miedź



selen

Metale ciężkie nie mające

żadnych funkcji życiowych



Ołów



Kadm



rtęć

Szkodliwość pierwiastków

zanieczyszczających środowisko

wynika w dużym stopniu z ich

biochemicznych i biologicznych

właściwości, od których zależą takie

zjawiska jak:



podatność na bioakumulację



koncentracja w biolitach w wyniku

procesów geologicznych



łatwa absorpcja z przewodu

pokarmowego



przenikanie przez łożysko do zarodka



przenikanie przez barierę krew-mózg



uszkadzanie budowy łańcuchów

kwasów nukleinowych



Pierwiastki podlegające akumulacji w

miąższowych narządach wykazują na ogół

większy stopień toksyczności od pierwiastków

nagromadzonych w tkankach twardych oraz

skórnych.

Definicja:

Zatrucie metalami ciężkimi to podwyższenie

stężenia tych metali w organizmie ponad

dopuszczalny poziom.

Dzielimy je na:



Przypadkowe



Przewlekłe



Poszczególnych narządów



Ogólnoustrojowe

Najczęstsze drogi wnikania

metali:



pokarmowa



oddechowa



przezskórna

Jak metale ciężkie działają na

organizm?



oddziałują na enzymy:

śladowe ilości- udział w reakcjach enzymatycznych

nadmiar- zaburzenie prawidłowych procesów przez

destabilizację i zakłócenie działania enzymów

Metale oddziałują głównie jako inhibitory i destruktory na

enzymy zawierające grupę tiolową, ponieważ tworzą z tymi

grupami trwałe związki zwane

merkaptydami.



Wiążą się z grupami sulfhydrylowymi i resztami

karboksylowymi aminokwasów

- szybkość i łatwość

wiązania się stanowi główną cechę toksydynamiczną

metali.



powodują zaburzenia równowagi elektrolitowej



wpływają na procesy anaboliczne

- biosyntezę

hemoglobiny, kwasów nukleinowych, białek, hormonów



miejscowo uszkadzają

skórę, błony śluzowe, drogi

oddechowe, przewód pokarmowy

Działanie toksyczne metali na

organizm zależy od tego czy:



jest to czysty metal - podrażnienie dróg

oddechowych i pokarmowej;

jedynym metalem, który wchłania się w

czystej postaci jest rtęć



najbardziej trujące są wszelkie sole z

kwasów nieorganicznych,

-łatwo rozpuszczalne w płynach

ustrojowych łatwo ulegają dysocjacji

-nierozpuszczalne mają działanie tylko

drażniące

Działanie poszczególnych

metali:



Zn, Co, Ni

powodują uszkodzenie wątroby



Ar, Sb, Bi, Fe, Mn

- działają na ściany

naczyń włosowatych



Pb, Cu, Cd, Zn, Hg, Tal

- działają na

mięsień sercowy



Cr, Co, Ar,

pierwiastki promieniotwórcze -

mają działanie kancerogenne



Ar, Cu, Zn, Fe

- duże zdolności alergenne

Pierwiastek

Akumulacja

Działanie

toksyczne

Kadm

nerki, wątroba,

nadnercze,

płuca



uszkodzenie

nerek



nadciśnienie



deformacja

kości



zmiany

nowotworowe



zaburzenia

nowotworowe



bezpłodność

Arsen

włosy, paznokcie,

skóra, kości,

wątroba



zmiany skórne



zmiany

nowotworowe



uszkodzenie

przewodu

pokarmowego

Ołów

nerki, wątroba,

kości, zęby



uszkodzenie

wątroby i nerek



uszkodzenie

komórek mózgu



uszkodzenie kości



uszkodzenie

układu nerwowego i

naczyniowego

Rtęć

włosy,

paznokcie,

nerki, wątroba



uszkodzenie

struktury DNA



zaburzenia

enzymatyczne



zaburzenia

psychiczne



porażenie

układu

nerwowego

Document Outline