Zaburzenia gospodarki wodno elektrolitowej



Woda i elektrolity

pełnią w organizmie

czynnościową całość. Elektrolity mają

zasadniczy wpływ na ilość wody w

przestrzeni.



Osmoza

- wymiana wody z godnie z

gradientem stężeń



Woda

stanowi u człowieka

70% masy

ciała

z tego 60% to woda zawarta w

komórkach, a 10% to woda

wewnątrznaczyniowa.

Przestrzenie płynowe w

organizmie człowieka



Przestrzeń śródkomórkowa

(największa ilość wody 65% wody w

organizmie)



Przestrzeń pozakomórkowa (35%

wody w organizmie):

•

Śródnaczyniowa 10% najmniejsza ilość

ale zarazem najważniejsza

•

Śródmiąższowa 25%

Rodzaje zaburzeń wodno-

elektrolitowych:



Niedobór płynu pozakomórkowego

(odwodnienie)



Nadmiar płynu pozakomórkowego

(przewodnienie)

Badanie przedmiotowe



wilgotność śluzówek (język)



wilgotność skóry (pacha, pachwina)



wypełnienie żył szyjnych



częstotliwość tętna



ciśnienie



elastyczność skóry

Badanie podmiotowe



pragnienie



nieprawidłowe utraty płynów



przetoki



wymioty



biegunki



leki – moczopędne

Badanie laboratoryjne



morfologia krwi elektrolity



mocznik



kreatynina



poziom białka



gazometria krwi

Odwodnienie



Ubytek płynów widoczny jest przy

utracie ok. 3 litrów,



gdy utrata większa – 4 litry objawy

oliguri (zmniejszenie wydalania

moczu), zaburzenia świadomości,

spadek RR.

Mechanizm

•

utrata płynu z przewodu pokarmowego:

biegunki, wymioty, przetoki

•

gromadzenie wody w trzeciej przestrzeni

(wodobrzusze)

•

zapalenie otrzewnej, jelit, dowóz płynów i sodu

jest ograniczony

•

rozległe oparzenia

•

hiperwnetylacja

•

obfite poty przy wysokiej gorączce (utrata 1,5

litra wody)

•

urazy czaszkowo-mózgowe

Objawy odwodnienia



suchość w jamie ustnej



uczucie pragnienia



spadek ciśnienia



spadek ilości wydalanego moczu –

oliguria (ciężar właściwy moczu

wysoki)

Przewodnienia



Przyczyny:

•

zastój krążenia

•

marskość wątroby

•

nerczyca

•

niewydolność nerek

•

nadmierna ilość płynu u osób z

niesprawnymi nerkami

•

głodzenie się

Objawy przewodnienia



Przybytek wagi



Objawy przeciążenia układu

oddechowego i krążeniowego



Obrzęki (3-4 litry)

Postępowanie



zależy od rodzaju przewodnienia

•

Wstrzymanie podawania płynów

•

Leki moczopędne- mannitol

Bilans wodny człowieka

•

nerki 1,5 litra/24 godziny

•

stolec 50-200ml

•

parowanie i płuca 900ml

•

Straty dodatkowe

W wyniku przemian oksydacyjnych

powstaje woda 250-500 ml (woda

endogenna)

Odwodnienia



Odwodnienie izotoniczne

- powstaje w

następstwie utraty wody i elektrolitów w takiej

proporcji jaka istnieje w płynie

zewnątrzkomórkowym.



Odwodnienie hipertoniczne

(Hipernatremia) -

zmniejsza się zawartość wody i zwiększa się

ciśnienie osmotyczne, jest następstwem

zmniejszonego spożycia wody i zwiększonych jej

strat.



Odwodnienie hipotoniczne

(Hiponatremia)

spowodowane utratą płynu zewnątrzkomórkowego

i sodu, straty sodu są większe niż straty wody.

Postępowanie



Pokryć podstawowe zapotrzebowanie

(utraty fizjologiczne) - 2 litry płynu o

składzie zbliżonym do płynu

pozakomórkowego

•

Hipernatremia - płyny bezelektrolitowe -

5% glukoza

•

Hiponatremia - płyny o większym

stężeniu elektrolitów

Przewodnienia



Przewodnienie izotoniczne

gromadzenie się płynów w przestrzeni

zewnątrzkomórkowej, powstawanie

obrzęków.



Przewodnienie hipertoniczne

powstaje z powodu podaży lub retencji

sodu w ustroju większej niż wody.



Przewodnienie hipotoniczne

spowodowane nadmierną

retencją wody

zarówno w przestrzeni

wewnątrzkomórkowej jak i

zewnątrzkomórkowej.

Leczenie



ograniczyć dowóz wody



zastosować środki moczopędne

U chorych chirurgicznych najczęściej

odwodnienia i przewodnienia

izotoniczne.

Elektrolity



Na+

135-145 mEq/l



K+

3,5 –

,5 mEq/l



Ca2+

2,1-2,5 mmol/l



Cl-

90-110 mEq/l

Poziom sodu, Na+



Hiponatremia

– zmniejszenie stężenia sodu w osoczu,

może być wynikiem jego wydalania z ustroju lub retencji

wody, względnie jest następstwem przemieszczania go do

przestrzeni międzykomórkowej lub do jam ciała.

•

Przyczyny

: obfite pocenie się i niewyczuwalne parowanie wody,

wymioty i biegunki, niedoczynność kory nadnerczy, zapalenie

nerek z utratą soli, krwotoki, ciężkie oparzenia.

•

Dla odprowadzenia nadmiaru wody podajemy Mannitol, nie

Furosemid.



Hipernatremia

– zwiększenie zawartości sodu w ustroju

lub utrata wody powodująca wzrost stężenia sodu w osoczu.

Przyczyną najczęściej jest jednak odwodnienie niż nadmiar

sodu. Stan ten rzadko spotykamy, jeśli występuje to pacjent

jest w stanie ciężkim. W leczeniu stosujemy podawanie

dużej ilości płynów nie elektrolitowych (glukoza).

Poziom potasu, K+



Stężenie zależy od pH krwi



W kwasicy potas przedostaje się z

komórek do płynu pozakomórkowego

Hiperkaliemia >5 mEq/l
ostra niewydolność nerek
po rozległych urazach (zmiażdżenie tkanek)
ciężkie zabiegi operacyjne
zaburzenia hormonalne (niedobór hormonów kory nadnerczy)
przedawkowanie (parenteralne najczęściej)
Objawy:
zaburzenia nerwowo-mięśniowe
osłabienie czucia
porażenie mięśni
bradykardia
zaburzenia rytmu serca migotanie komór
spadek RR
endozatory (serce zatrzymuje się w rozkurczu)
Zmiany w EKG- cechy hiperkaliemii:
podwyższony załamek T
wydłużenia czasu PR
poszerzenie fali QRS
obniżenie odcinka ST
Zaburzenia sercowe z nadmiarem potasu:
Podajemy wapno, bikarbonad, glukozę z insuliną,
dializa przy użyciu sztucznej nerki



Hipokaliemia

<3 mEq/l

•

zaburzenia mięśniowe

•

zaburzenia rytmu serca

•

zwiększona wrażliwość mięsni serca na naprstnicę



Kiedy dochodzi do hipokaliemii:

•

utrata z przewodu pokarmowego – obfite wymioty

•

niewydolność nerek w fazie wielomoczu

•

poliuria (największa ilość nie zagęszczonego moczu)

Uzupełnienie potasu drogą po lub

pozajelitowo

(w rozcieńczeniu 30-40 mEq na

500ml płynu, wolno!!!)



Hiperkaliemia

•

drętwienie ust, drętwienie palców

•

po operacjach tarczycy

•

tężyczka (nadmierne skurcze)

•

wzmożone odruchy

•

zaburzenia psychiczne, trawienne,

zwiększony poziom wapnia, gruczolak

przytarczyc

Czynność nerek



na dobę organizm wydala 1,5 litra moczu

to jest około 50-60 ml/h

•

zmniejszenie ilość moczu–

oliguria

<15 ml/h

•

brak moczu -

anuria

•

ciężar właściwy moczu 1003-1030, pH 6

•

w moczu oceniamy kreatyninę i mocznik



Kreatyninę bada się w moczu i w krwi by

określić jakiego typu jest to niewydolność

Równowaga kwasowo-

zasadowa



Kwasowość oznaczamy

stężeniem:

•

Kwasy

- oddają jony wodorowe

•

Zasady

- przyjmują jony wodorowe

•

Bufory

- związki, które zmniejszają ilość

jonów wodoru w danym środowisku są to

albo słabe kwasy, albo słabe zasady lub

ich sole, białka, białczany



Kwas węglowy - wydalany przez

płuca



Kwas pirogronowy, mlekowy -

buforowane i wydalane przez nerki.



Podstawowe narządy

utrzymujące równowagę

kwasowo-zasadową to płuca i

nerki

(wydalanie CO2,

zatrzymywanie jonów wodorowych)

Podstawowe zaburzenia

kwasowo-zasadowe



kwasica metaboliczna



kwasica oddechowa



zasadowica metaboliczna



zasadowica oddechowa



Gazometria - wartości z krwi tętniczej:

•

pCO2

35-45 mHg

•

[HCO3-]

24-29 mEq/l

•

7,38-7,43



Gazometria z krwi włośniczkowej

•

7,35- 7,45

•

pCO2

40-50 mHg

•

[HCO3-]

26-32 mEq/l

Kwasica metaboliczna



zatrzymanie kwasów lub nadmierna

utrata zasad, występuje spadek pH.

Organizm próbuje wyrównać to przez

hiperwentylację, jeśli przekracza

zdolności wyrównawcze dochodzi do

kwasicy metabolicznej

Występowanie



obfita utrata płynów (przewód

pokarmowy)



ostra niewydolność nerek (wstrząs

septyczny)



cukrzyca



ketoza- niewyrównana cukrzyca



zaburzenia krążenia obwodowego

(wstrząs krwotoczny, kardiogenny)



niedotlenienie tkanek

Gazometria w kwasicy



poniżej 7,35



[HCO3-]

poniżej >15



pCO2

poniżej >30



Kwasica oddechowa

– zaburzenia

oddychania z towarzyszącą sinicą

(zatrzymanie CO2)



Nerki wyrównawczo zatrzymują

wydalanie dwuwęglanów.

Zasadowica



Zasadowica metaboliczna

- utrata nielotnych

kwasów lub podanie nadmiernej ilości zasad.

Wywołana utratą dużej ilości chloru i potasu.

Organizm wyrównuje hipowentylacją.



Zasadowi ca oddechowa

- łączy się z

hiperwentylacją, spada poziom pCO2 -

nadmiernie wydalany. Nerki próbują wyrównać

przez zatrzymanie zasobów kwasów - mniejsze

wydalanie kwasów przez nerki. Kiedy dochodzi-

nadmierna wentylacja- przy wysokiej gorączce,

przełom tarczycowy, w stanach histerii.

pCO2

[HCO3-]



Kwasica

metaboliczna







Kwasica

oddechowa









Zasadowica

Metaboliczna







Zasadowica

oddechowa









Kwasica metaboliczna

- leczenie

przyczynowe, bicarbonat.



Kwasica oddechowa

- sinica,

poprawa wentylacji, podanie tlenu.



Zasadowica metaboliczna

leczenie przyczynowe, uzupełnienie

elektrolitów, nawodnienie.



Zasadowica oddechowa

–

uspokojenie.

Document Outline