Przykładowy projekt opracowania charakterystyki laboratorium

Schemat ramowy do przygotowania
charakterystyki laboratorium



Nazwisko i imię……………………….. Biologia studia

stacjonarne

/niestacjonarne



Nazwa laboratorium usługowego: laboratorium fizyczne (podać nazwę

konkretnego laboratorium i adres )



Ogólny schemat działania laboratorium usługowego



Podstawowe wyposażenie laboratorium: sprzęt podstawowy, bezpieczeństwo i

higiena pracy.



Wyposażenie specjalistyczne laboratorium (np. w laboratorium chemicznym:

chromatografy gazowe, chromatografy cieczowe, chromatografy z przystawkami typ

spektrofotometrii masowej itp.).



Personel laboratorium: zadania poszczególnych pracowników i kierownictwa;

postanowienia ogólne odnośnie zarządzania i kierowania laboratorium ; szkolenia

pracowników; rejestr szkoleń; nadzór nad dokumentami;



Wykonanie zlecenia: pobieranie próbek; wybór metody (metod); zapewnienie jakości

wyników badań



Zasady działania i procedury stosowane w laboratorium: stosowane metody, ich

zakres; procedury stosowane w laboratorium.



Metodyka analityczna: standardowe procedury robocze; czynniki wpływające na

jakość wyników



Sprawozdanie z wykonania zlecenia: przedstawianie wyników; archiwizacja i

przechowywanie zapisów



Akredytacja laboratorium: procedura akredytacyjna; zakres akredytacji

laboratorium; walidacja; audyty okresowe; badania międzylaboratoryjne; wymagania

stawiane laboratoriom akredytowanym; metodyka badania fachowości laboratorium;

ogólne zasady oceny laboratoriów; normy zarządzające kontrolą i systemami

zapewnienia jakości.



Literatura i strony internetowe

Nazwa laboratorium usługowego: podać
nazwę konkretnego laboratorium i
adres.



LABORATORIUM

USŁUGOWO – BADAWCZE



„BIOCHEMIK” Sp.z.o.o



Tel. 12 32 54 45



Email: biochemik@wp.pl



ŚMIŁOWO



Ul. Pliska 34



64-810 Konin

Podstawowe wyposażenie
laboratorium



Inne wyposażenie



CZAPA GRZEJNA



ŁAŹNIA LABORATORYJNA



MANOMETR



MIESZADŁO MAGNETYCZNE



MIESZADŁO



MECHANICZNE



PALNIK

Wyposażenie
specjalistyczne
laboratorium



STOŁY

LABORATORYJNE



Stoły stanowią

podstawowe

wyposażenie każdego

laboratorium.

Prawidłowe ich

wykonanie i

dopasowanie decyduje o

funkcjonalności

pomieszczenia,

zapewniając prawidłowe

warunki do pracy, a

także odpowiedni

poziom bezpieczeństwa.

Personel laboratorium:



PRACOWNIA CHEMICZNA:



Prezes Zarządu



Kierownik Pracowni Chemicznej



Specjalista ds. Badań Chemicznych



PRACOWNIA MIKROBIOLOGICZNA:



Kierownik Pracowni Mikrobiologicznej



Specjalista ds. Badań Mikrobiologicznych



Kierownik Pracowni Pobierania Próbek i Pozyskiwania

Klientów



PRACOWNIA POBIERANIA PRÓBEK I

POZYSKIWANIA KLIENTÓW:



Kierownik Pracowni Poboru Próbek i Pozyskiwania

Klientów



Laborant

Personel laboratorium:



Klienci Laboratorium mogą

korzystać z dużego

doświadczenia grupy wysoko

wykwalifikowanych

pracowników w zakresie

doboru metod oraz

interpretacji wyników.

Kompetentny personel

podnosi swoje kwalifikacje

poprzez szkolenia dotyczące

systemu jakości, metod badań

oraz przez udział w

badaniach

międzylaboratoryjnych, w

których uzyskuje wysokie

noty.

Personel laboratorium:



Personel badawczy

zaangażowany w

przeprowadzenie badania

musi:



1) znać przepisy zasad Dobrej

Praktyki Laboratoryjnej, które

znajdują zastosowanie w badaniu

przez niego wykonywanym;



2) mieć dostęp do planu badania

i Standardowych Procedur

Roboczych związanych z

wykonywanym przez niego

badaniem, stosować się do

instrukcji zawartych w tych

dokumentach, dokumentować i

zgłaszać kierownikowi badania.



3) niezwłocznie i dokładnie

rejestrować dane źródłowe,

zgodnie z zasadami Dobrej

Praktyki Laboratoryjnej i

gwarantować jakość tych

danych;



4) przestrzegać zaleceń

bezpiecznej pracy w celu

zminimalizowania ryzyka dla

zdrowia i zapewnienia

prawidłowego przebiegu

badania; zawiadamiać

odpowiednią osobę o istotnych

zmianach swojego stanu

zdrowia lub o postępowaniu

leczniczym, co umożliwiłoby

jego odsunięcie od operacji, na

które mógłby mieć niekorzystny

wpływ.

Wykonanie zlecenia:



ZAKRES DZIAŁALNOŚCI

LABORATORIUM TO BADANIA W

DZIEDZINACH:



CHEMIA



MIKROBIOLOGIA



POBIERANIE PRÓBEK DO BADAŃ



ŚRODOWISKO OGÓLNE



WŁAŚCIWOŚCI

FIZYKOCHEMICZNE

Wykonanie zlecenia:



Laboratorium wykonuje:



POBIERANIE PRÓBEK:



wody do picia, wymazów i wycinków z tusz zwierząt

rzeźnych i tuszek drobiu, wymazy z powierzchni urządzeń

i rąk pracowników, ścieków i wód oraz osadów ściekowych

i gleby.



BADANIA CHEMICZNE:



tłuszczy technicznych, środki żywienia zwierząt mięsa i

przetworów mięsnych, wody do picia, ścieków i wód,

miodu, artykułów żywności , gleby i osadów ściekowych.



BADANIA MIKROBIOLOGICZNE:



mięsa i przetworów mięsnych, wyrobów garmażeryjnych,

żywności, środki żywienia zwierząt, wody do picia,

ścieków, osadów ściekowych, gleby, higieny uboju,

powierzchni półtusz zwierząt rzeźnych i tuszek drobiu,

środowisko produkcji i przechowywania żywności,

materiału biologicznego pochodzenia zwierzęcego.

Wykonanie zlecenia:

BADANE OBIEKTY:



Miód



Artykuły żywnościowe



Gleba



Gleba mineralna



Gleba organiczna



Tłuszcz techniczny



Środki żywienia zwierząt

(mączki, mieszanki

paszowe, dodatki paszowe,

premiksy, materiały

paszowe)



Mięso i przetwory mięsne,

wyroby garmażeryjne



Woda do picia



Ścieki i wody (opadowe,

przemysłowe, podziemne)



Opady ściekowe

Metodyka analityczna:



Metodyka analityczna:



toda miareczkowa:

służy do oznaczenia analitów w

roztworze.



- MOHRA: - VOLHARDA:



to sposób na oznaczanie chlorku służy do

oznaczania



w nieznanych roztworach wodnych. chlorków w



środowisku

kwaśnym.



Metoda po mineralizacji z selenem:

bada zawartość

azotu, zwana metodą Kjeldahla.

Metodyka analityczna:



Metoda destylacyjna:

to rozdzielanie ciekłej

mieszaniny związków chemicznych przez

odparowanie, a następnie skroplenie jej

składników.



Metoda wagowa:

ilościowa technika analityczna

polegająca na określeniu masy oznaczanej

substancji po jej przeprowadzeniu w trudno

rozpuszczalny związek chemiczny.



Metoda ekstrakcyjno – wagowa:

służy do

oznaczania tłuszczu wolnego.



Metoda spektrofotometryczna

Metodyka analityczna:



Metoda potencjometryczna:

pozwalają na wyznaczenie

pH badanego roztworu poprzez pomiar siły

elektromotorycznej ogniwa utworzonego z elektrody

wskaźnikowej i elektrody porównawczej, a więc różnicy

potencjału tych dwóch elektrod.



Metoda konduktometryczna:

Stosuje się ją do badania

rzek o przepływie turbulentnym.



Metoda organoleptyczna:

bazuje na zmysłach

wzrokowym, węchowym, smakowym, dotykowym i jest

dokonywana dzięki odbieranym wrażeniom.



Metoda nessleryzacji:

polega na reakcji amoniaku z

odczynnikiem Nesslera (K2HgI4).



Metoda wizualna:

polega na oglądaniu gołym okiem

badanej próby lub za pomocą mikroskopu.

Metodyka analityczna:



Metoda FAAS:

służy do analizy próbek

środowiskowych.



Metoda AAS z zastosowaniem
analizatora AMA 254:

służy do

oznaczenia rtęci w próbkach.



Metoda AAS z generacją wodoru:

wykorzystuje się ją w badaniach artykułów
spożywczych, do wykrywania
poszczególnych pierwiastków.

STANDARDOWE
PROCEDURY ROBOCZE



•Są to udokumentowane procedury określające sposób
przeprowadzenia badań



• Muszą zostać zatwierdzone przez zarządzającego
jednostką badawczą, w celu zapewnienia jakości i
prawidłowości podejmowanych działań.



• Dotyczą one wielu obszarów działalności
laboratorium: gospodarki materiałami i odczynnikami,
stosowania przyrządów pomiarowych, sporządzania
raportów i zapisów, przechowywania danych, systemów
badawczych itp.



• Każde badanie przeprowadzane jest w jednostce
badawczej na podstawie sporządzonego w formie
pisemnej planu, zweryfikowanego pod kątem zgodności
z zasadami Dobrej Praktyki Laboratoryjnej (GLP).

Standardowe procedury
robocze



Metodyka badań



Na podstawie szczegółowych instrukcji dotyczących
analizy wody, wykonać następujące wybrane
oznaczenia analityczne w próbce ocenianej wody:



- zapach – organoleptycznie,



- barwę, mętność, żelazo, mangan, siarczany - metodą
fotometryczną,



- temperaturę - pomiar termometrem,



- odczyn - pomiar w pH-metrze,



- twardość ogólną - metodą wersenianową,



- chlorki - metodą argentometryczną

Standardowe Procedury
Robocze



Charakterystyka cech organoleptycznych
wody



Temperatura wód powierzchniowych (rzeki,
strumienie, jeziora itp.) jest zmienna i waha się w
szerokich granicach od 0 - 35°C, zależnie od pory
roku, warunków meteorologicznych i innych np.
zrzut wód pochłodniczych.



Wody podziemne zwykle mają temperaturę dość
stałą w granicach 8 - 12°C, a wahnięcia są tym
mniejsze, im większa głębokość zalegania.
Większe wahania temperatury wody podziemnej,
zależnie od pory roku, świadczą o jej kontakcie z
wodami powierzchniowymi.

Standardowe Procedury
Robocze



Smak wody zależy od temperatury wody, ilości i rodzaju roz-puszczonych
gazów oraz składu chemicznego. Rozpuszczone w wodzie gazy - tlen i
dwutlenek węgla nadają wodzie świeżość. W wyższej temperaturze wody
posiadają z reguły mdły smak, gdyż są ubogie w rozpuszczony tlen i
dwutlenek węgla. Również mdły smak mają wody miękkie i bardzo
miękkie. Sole żelaza i manganu nadają wodzie specyficzny posmak
atramentowy, siarczan wapniowy - gorzkosłony, siarczan magnezowy -
gorzki, a chlorek sodowy - słony. Glony, szczególnie w okresie „zakwitów”
wód powierzchniowych, wydzielają substancje organiczne o
specyficznych posmakach.



Rozróżnia się



smaki: słony, gorzki, słodki, kwaśny. Wszystkie inne wrażenia smakowe to
posmaki. Zależnie od stężenia substancji rozpuszczonych smak wody
może być nieokreślony, ledwie wyczuwalny, wyraźnie odczuwalny lecz
niezupełnie określony i całkowicie określony, dobrze rozpoznawalny.

Smak i posmak określa się organooptycznie

Standardowe Procedury
Robocze



Zapach wody mogą powodować naturalne
składniki wody, np. bagienny - duża zawartość
związków humusowych, zgniły - obecność
siarkowodoru.



W wodach powierzchniowych masowy rozwój
planktonu i glonów - „zakwitanie” zbiorników,
powoduje wydzielanie związków organicznych o
specyficznych zapachach, np. zapach pelargonii
- Astrionella, ogórków - Synura, ryb - Dinobryon.



Zapach wody powoduje wiele związków
organicznych pochodzenia antropogennego, np.
fenol, nafta, benzyna, benzen, pirydyna, chlor.

Standardowe Procedury
Robocze



Rozróżniamy trzy zasadnicze grupy zapachów:



- Roślinny - R - zapach naturalny, nie nadający wodzie
cech odra-żających i przykrych. Do tejgrupy zalicza się
zapachy roślinne, trawy, ziemi, mchu, siana, torfu, kory
drzewnej, kwiatowy.



- Gnilny - G - pochodzenia naturalnego, będący skutkiem
rozładu beztlenowego substancji organicznych,
nadającego wodzie przykry, odrażający zapach, np.
stęchły, zbutwiały, pleśni, fekalny, siarkowodoru i inne.



- Specyficzny - S - pochodzenia nienaturalnego,
wywołany związkami specyficznymi, nie spotykanymi w
czystych wodach.



Zapach określa się organoleptycznie, na zimno (temp. 18-
20°C) lub na gorąco, w temp. 60°C.



Natężenie zapachu podaje się w 6 - stopniowej skali,

Standardowe Procedury
Robocze



Mętność wody jest spowodowana nie rozpuszczonymi sub-
stancjami nieorganicznymi i organicznymi pochodzenia
naturalnego i antropogennego. Wody podziemne zwykle mają
niska mętność, ale po napowietrzeniu może ona wzrosnąć
wskutek wytrącania się trudno rozpuszczalnych związków
żelaza, manganu i wapnia.



Wody powierzchniowe, zwłaszcza płynące, są zwykle mętne.
Ich mętność najczęściej powodują rozdrobnione substancje
organiczne pochodzenia roślinnego, zwierzęcego i ze ścieków,
substancje humusowe, plankton, wyższe drobnoustroje,
drobne cząstki gliny, piasku, iłu. Mętność oznacza się poprzez
porównanie ze skalą wzorców lub metodą fotometryczną.



Miarą mętności jest jednostka umowna - mg SiO2/dm3.

Standardowe Procedury
Robocze



Barwa wody. Wody naturalne całkowicie bezbarwne są rzadkością, zwykle
zawierają wyługowane z gleby barwne (rozpuszczalne i koloidalne) substancje
humusowe, powodujące zielonkawo-żółtą barwę wody. Odcień i intensywność
barwy zależą od rodzaju i ilości substancji humusowych zawartych w wodzie.
Bogate w substancje humusowe są wody z terenów leśnych, błotnistych,
przepływających przez torfowiska lub pokłady węgla brunatnego. Mogą one
mieć barwę od lekko żółtej do brązowej. Wody powierzchniowe mogą być
zabarwione związkami organicznymi pochodzącymi ze ścieków. Niektóre
związki organiczne mogą powodować barwę specyficzną, odmienną od
naturalnej. Barwę pozorną, odmienną od rzeczywistej, mogą powodować
barwne zawiesiny.



Barwę oznacza się w próbie klarownej, poprzez porównanie ze skala wzorców
lub metodą fotometryczną. Miarą intensywności barwy jest jednostka umowna
- mg Pt/dm3 *.



* Za jednostkę barwy przyjmuje się zabarwienie jakie powstaje po dodaniu do
1 dm3 wody destylowanej 1 mg platyny (Pl) w postaci chloroplatynianu potasu
(K2PlCl6) i 0.5 mg kobaltu w postaci chlorku kobaltowego (CoCl2×6H2O)

Zasady działania i
procedury stosowane w
laboratorium:



Personel badawczy zaangażowany w

przeprowadzenie badania musi:



1) znać przepisy zasad Dobrej Praktyki

Laboratoryjnej, które znajdują zastosowanie w

badaniu przez niego wykonywanym;



2) mieć dostęp do planu badania i

Standardowych Procedur Roboczych

związanych z wykonywanym przez niego

badaniem, stosować się do instrukcji zawartych

w tych dokumentach, dokumentować i zgłaszać

kierownikowi badania.

Zasady działania i
procedury stosowane w
laboratorium:



Personel badawczy zaangażowany w

przeprowadzenie badania musi:



3) niezwłocznie i dokładnie rejestrować dane

źródłowe, zgodnie z zasadami Dobrej Praktyki

Laboratoryjnej i gwarantować jakość tych

danych;



4) przestrzegać zaleceń bezpiecznej pracy w

celu zminimalizowania ryzyka dla zdrowia i

zapewnienia prawidłowego przebiegu badania;

zawiadamiać odpowiednią osobę o istotnych

zmianach swojego stanu zdrowia lub o

postępowaniu leczniczym, co umożliwiłoby jego

odsunięcie od operacji, na które mógłby mieć

niekorzystny wpływ.

Zasady działania i
procedury stosowane w
laboratorium:



Cele jakościowe:



Laboratorium realizuje następujące cele

jakościowe:



wykonywanie badań na wysokim poziomie

jakościowym spełniając oczekiwania Klienta poprzez

dostarczenie miarodajnych wyników badań, które są:



rzetelne



wiarygodne



użyteczne



zbudowanie i utrzymanie opinii rzetelnego, życzliwego

i godnego zaufania partnera dla Klientów i wszystkich

zainteresowanych współpracą z Laboratorium.



ciągłe doskonalenie skuteczności systemu

zarządzania.

Sprawozdanie z wykonania
zlecenia:



SPRAWOZDANIE Z WYKONANIA ZLECENIA:



przechowywanie kopii wszystkich zatwierdzonych planów badań .



weryfikowanie planu badania pod kątem zgodności z zasadami Dobrej

Praktyki Laboratoryjnej i dokumentowanie takiej weryfikacji;



przeprowadzanie inspekcji w celu ustalenia, czy wszystkie badania są

przeprowadzane zgodnie z zasadami Dobrej Praktyki Laboratoryjnej,



przechowywanie zapisów z każdej inspekcji;



sprawdzenie końcowego sprawozdania w celu stwierdzenia, czy

stosowane metody, procedury i obserwacje są właściwie i kompletnie

opisane, a sprawozdawane wyniki odpowiadają danym źródłowym

uzyskanym w badaniach;



przekazywanie pisemnych raportów z inspekcji zarządzającemu

jednostką badawczą, kierownikowi badania.



przygotowanie i podpisanie oświadczenia dołączonego do końcowego

sprawozdania, zawierającego: daty i rodzaje dokonanych inspekcji,

daty przekazania wyników inspekcji zarządzającemu jednostką

badawczą, kierownikowi badań i głównym wykonawcom, jeżeli to

właściwe,



potwierdzenie zgodności końcowego sprawozdania z danymi

źródłowymi.

Katalogowanie i
Archiwizacja próbek



Katalogowanie próbek najlepiej prowadzić
elektronicznie, niezależnie od tego czy
mamy dodatkowo system tagowania i
odczytywania kodów, czy nie.



Poczciwy MS Excel lub OpenCalc spełnią
swoje zadanie, bardziej biegli w sztukach
informatycznych mogą spróbować z MS
Access czy też bazami opartymi o MySQL.
Takie bazy można zamówić u dobrego
programisty i wcale nie jest to kosmicznie
drogie, zważywszy na przyszłą wygodę i
wydajniejszą organizację pracy.

Katalogowanie próbek



Teraz pozostaje już tylko wybór formatu etykiet samoprzylepnych,
rodzaju drukarki, skanera i można kupować nowoczesny system
archiwizacji!



Co wchodzi w skład systemu nowoczesnego do katalogowania
próbek?



Podstawowe wyposażenie takiego systemu to:



czytnik kodów kreskowych (1D lub 2D, polecam te drugie), drukarka
zdolna do wydruku etykiet o odpowiadającym nam formacie i na
odpowiednim typie folii (np. folia wytrzymująca niskie lub wysokie
temperatury lub rozpuszczalniki organiczne) . Do tego zamawiamy
odpowiednią ilość taśmy termosublimacyjnej do druku etykiet w
pożądanym rozmiarze. Potrzebne nam też będzie oprogramowanie,
które rozpozna kody i przyporządkuje je naszym próbkom. Takie
zestawy urządzeń+oprogramowanie są oferowane przez firmy wraz z
serwisem i pomocą techniczną

Katalogowanie próbek



Co wchodzi w skład systemu nowoczesnego do
katalogowania próbek?



Podstawowe wyposażenie takiego systemu to:



czytnik kodów kreskowych (1D lub 2D, polecam te drugie),



drukarka zdolna do wydruku etykiet o odpowiadającym nam
formacie i na odpowiednim typie folii (np. folia wytrzymująca
niskie lub wysokie temperatury lub rozpuszczalniki organiczne)
.



Do tego zamawiamy odpowiednią ilość taśmy
termosublimacyjnej do druku etykiet w pożądanym rozmiarze.



Potrzebne nam też będzie oprogramowanie, które rozpozna
kody i przyporządkuje je naszym próbkom. Takie zestawy
urządzeń+oprogramowanie są oferowane przez firmy wraz z
serwisem i pomocą techniczną

Akredytacja



Akredytacja (z fr. accréditer, „upełnomocnić”) –
udzielenie pełnomocnictwa.



Ogólnie termin akredytacja oznacza postępowanie, w
którym upoważniona jednostka wydaje formalne
oświadczenie, że organizacja lub osoba są kompetentne
do wykonywania określonych zadań. Wiąże się to z
inspekcją dotyczącą jakości usług wykonywanych przez
akredytowaną osobę lub organizację. W Polsce
upoważnioną jednostką akredytującą laboratoria oraz
różne podmioty gospodarcze i instytucje inspekcyjne
jest Polskie Centrum Akredytacji.



Document Outline