Fizjoterapia w 

uszkodzeniu 

nerwów 

obwodowych.

Nerw twarzowy.

Opracowanie:
Paweł 
Wróblewski
Rafał 
Trzepałkowski
Emilia Zawadzka
Agata Zbieg

Przebieg nerwu twarzowego 

1/2:

•

Jądro  początkowe  nerwu  twarzowego  jest 
położone w moście,

•

Wychodzi  z  mózgowia  na  dolnym  brzegu 
mostu, 

•

Rozpoczyna  się  dwoma  korzeniami  – 
grubszy  korzeń  ruchowy  tworzy  właściwy 
nerw twarzowy, cieńszy korzeń czuciowy i 
wydzielniczy tworzy nerw pośredni,

2

• Wraz z n. przedsionkowo – ślimakowym 

wstępuje do przewodu słuchowego 
wewnętrznego, po czym zgina się i 
wchodzi do kanału n. twarzowego,

• Czaszkę opuszcza przez otwór rylcowo – 

sutkowy,

• Następnie oddaje gałęzie: skroniową, 

potyliczną, jarzmową, brzeżną żuchwy i 
szyi.

3

Przebieg nerwu twarzowego 

2/2:

Gałęzie końcowe n. 

twarzowego

4

Zakres unerwienia 1/2

• gałęzie ruchowe - zaopatrują mięśnie 

mimiczne twarzy; tylny brzusiec 
mięśnia dwubrzuścowego rylcowego i 
strzemiączka. 

• gałęzie ruchowe trzewne - 

przywspółczulne unerwienie ślinianek 
podżuchwowych i podjęzykowych jak 
również błon węchowych. 

5

Zakres unerwienia 2/2

• gałęzie czuciowe specjalne - 

odpowiedzialne za czucie smaku z 
przednich 2/3 języka oraz 
podniebienia twardego i miękkiego. 

• gałęzie czuciowe ogólne - ogólne 

czucie ze skóry małżowiny usznej i z 
niewielkiej powierzchni za uchem. 

6

Zakres unerwienia

7

Unerwiane mięśnie:

Gałęzie n. VII

Unerwiane 

mięśnie

Gałąź górna

Gałęzie 

skroniowe

m. uszny przedni

m. uszny górny

Gałęzie jarzmowe

m. okrężny oka

m. potyliczno - 

czołowy

Gałęzie 

policzkowe

m. policzkowy

m. wargi górnej i 

nosa

Gałąź dolna

Gałąź brzeżna 

żuchwy

m. wargi dolnej

m. bródki

Gałąź szyi

m. szeroki szyi

8

Przyczyny uszkodzenia

• W 70% przypadków przyczyna jest 

nieznana,

• Urazy czaszki,
• Stany zapalne nerwu,
• Zaburzenia jego ukrwienia,
• Zapalenia jamy bębenkowej i 

wyrostka sutkowego,

• Nerwiaki.

9

Porażenie obwodowe n. 

VII:

• Występuje niedowład wiotki mięśni 

twarzy (w części górnej i dolnej) po 
stronie przeciwnej do uszkodzenia,

• Zniesienie czucia smaku z 2/3 

przednich języka,

• Wzmożenie wrażliwości na dźwięk,
• Zespół „łez krokodylich”: łzawienie 

podczas jedzenia.

10

Porażenie Bella:

• Spowodowane 

uszkodzeniem nerwu w 
obrębie kanału nerwu 
twarzowego,

• Dochodzi do porażenia 

mm. wyrazowych twarzy,

• Porażenie może być 

jednostronne, rzadziej 
obustronne,

11

Objawy porażenia Bella:

• Asymetria twarzy, wygładzenie fałdu nosowo 

– wargowego, 

• Opadanie kącika ust i szpary powiekowej,
• Wylewanie łez nad powieką dolną, wysunięcie 

gałki ocznej do przodu, 

• Niemożność domknięcia powieki, 

marszczenia czoła, gwizdania, wyszczerzania 
zębów, utrudnione mówienie, 

• Objaw Bella (przy próbie zamykania powieki 

porażone oko patrzy ku górze i na zewnątrz).

12

13

Porażenie ośrodkowe:

• Objawia się przeciwstronnym do 

miejsca uszkodzenia 
niedowładem mięśni wyrazowych 
dolnej części twarzy.

14

Porażenie ośrodkowe n. 

VII

15

Cele terapii:

zapobieganie 

zanikom 

mięśniowym,

przyspieszenie 

regeneracji nerwu,

poprawa 

ukrwienia i trofiki 

tkanek, 

16

powrót funkcji 

utraconych mm. oraz 

utrzymanie symetrii,

Przed realizacją programu usprawniania 

terapeuta  przeprowadza badanie, 

które stanowi punkt odniesienia w 

badaniach porównawczych w trakcie 

prowadzonej terapii,

W zakres tego badania wchodzą: 

badanie objawu Bella, określenie 

symetrii i asymetrii obu stron twarzy, 

testy siły mięśniowej.

17

Leczenie:

• Miejscowe stosowanie zabiegów cieplnych, 
• Unikanie przeciągów i kurzu,
• Zabezpieczanie rogówki oka przed urazami 

mechanicznymi i wysychaniem,

• Delikatny masaż porażonych mięśni (kilka 

razy dziennie przez 5 – 10 minut),

• Systematyczne ćwiczenia mm. mimicznych  

najlepiej przed lustrem, kilkakrotnie w ciągu 
dnia. 

18

Ćwiczenia mm. 

mimicznych:

• Zaleca się wykonywanie podstawowych 

czynności ruchowych, jak: zamykanie 
oczu. marszczenie czoła, gwizdanie i 
dmuchanie, szczerzenie zębów, 

• Ćwiczenia należy połączyć z masażem, 

do którego można wykorzystać miękką 
szczotkę czy kostkę lodu.

19

• Elektrostymulacja może być 

stosowana w pierwszych tygodniach, 
ale z dużą ostrożnością, aby nie 
doprowadzić do wtórnego przykurczu i 
współruchów mięśni synergistycznych. 

• Leczenie fizykalne wspomaga się 

leczeniem farmakologicznym. 

• Brak poprawy uzasadnia w wybranych 

przypadkach podjęcie leczenia 
chirurgicznego.

20

Bibliografia:

1. Fix J. Neuroanatomia. Wrocław: Elsevier Urban & 

Partner; 1997.

2. Gołąb B. Anatomia czynnościowa obwodowego 

układu nerwowego. Warszawa: Wydawnictwo 
Lekarskie PZWL; 2004.

3. Grochmala S. Rehabilitacja w chorobach układu 

nerwowego. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie 
PZWL. 

4. Ignasiak Z., Janusz A., Jarosińska A. Anatomia 

człowieka, tom 2. Wrocław: Wydawnictwo AWF 
we Wrocławiu; 2000.

21