background image

KLASYFIKACJA, PODSTAWOWE 

KLASYFIKACJA, PODSTAWOWE 

WŁAŚCIWOŚCI I METODY BADAŃ 

WŁAŚCIWOŚCI I METODY BADAŃ 

MATERIAŁÓW I WYROBÓW 

MATERIAŁÓW I WYROBÓW 

BUDOWLANYCH

BUDOWLANYCH

Opracował:
Rafał Korytowski
Grupa 512

background image

Klasyfikacja materiałów 

Klasyfikacja materiałów 

budowlanych

budowlanych

Wyróżniamy klasyfikację ze względu na:

Rodzaj

Przeznaczenie wynikające z właściwości

Pochodzenie

Charakter chemiczny

background image

Klasyfikacja ze względu na rodzaj

Klasyfikacja ze względu na rodzaj

 

Ceramika

 Drewno

 Betony

 Metale

 Szkło

 Tworzywa sztuczne

 Inne

background image

Klasyfikacja ze względu na 

Klasyfikacja ze względu na 

przeznaczenie wynikające z 

przeznaczenie wynikające z 

właściwości

właściwości

Materiały konstrukcyjne

 Materiały izolacyjne

 Materiały instalacyjne

background image

Klasyfikacja ze względu na 

Klasyfikacja ze względu na 

pochodzenie

pochodzenie

Naturalne (rodzime)

 Sztuczne

 produkowane w fabrykach
 wykonywane na placu budowy

background image

Klasyfikacja ze względu na 

Klasyfikacja ze względu na 

charakter chemiczny

charakter chemiczny

Organiczne

 Nieorganiczne

 Mieszane

background image

Właściwości materiałów 

Właściwości materiałów 

budowlanych

budowlanych

Właściwości fizyczne

Właściwości mechaniczne

Właściwości chemiczne

background image

Właściwości fizyczne materiałów 

Właściwości fizyczne materiałów 

budowlanych

budowlanych

 Gęstość

  rzeczywista - stosunek masy próbki do jej objętości 

absolutnej (bez porów)

  pozorna - stosunek masy próbki do jej objętości łącznie 

z porami

  nasypowa - dotyczy materiałów ziarnistych(kruszyw)- 

jest to stosunek masy próbki do jej objętości wraz z 

porami oraz z przestrzeniami międzyziarnowymi

Oznaczenie gęstości wykonuje się za pomocą piknometru 

(PN-EN 1097-7:2001) lub objętościomierzem Le Chateliera. 

Próbki należy przygotować odpowiednio dla badanego 

materiału (materiały stałe – bez rozdrobnienia, porowate – 

rozstarte na proszek), wysuszyć, wystudzić w eksykatorze i 

zważyć, następnie wsypać do objętościomierza ze 

spirytusem, benzenem lub eterem. Należy odczytać 

objetość sproszkowanej próbki i podtsawić wartośći do 

wzoru na 

background image

Właściwości fizyczne materiałów 

Właściwości fizyczne materiałów 

budowlanych

budowlanych

Szczelność - 

określa jaka część całej objętości materiału 

przypada w procencie na samą masę materiału, jest 

wyrażana jako stosunek gęstości rzeczywistej do gęstości 

pozornej

 Porowatość - 

określa jaka część całej objętości w 

procencie przypada na pory, jest wyrażana jako różnica 

p=(1-S)

Do określenia szczelności i porowatości 

wykorzystujemy badanie na gęstość.

 Wilgotność - 

jest to stan zawilgocenia materiału w 

chwili badania- jest to stosunek masy wody zawartej w 

próbce do masy materiału suchego.

Ważymy próbkę materiału, następnie umieszczamy ją w 

suszarce, dokonujemy kolejnego pomiaru masy suchej 

próbki, wyniki podstawiamy do wzoru i obliczamy 

wilgotność.

background image

Higroskopijność - 

zawilgocenie spowodowane pochłonięciem 

przez materiał z powietrza określonej ilości pary wodnej w 

warunkach określonej temp powietrza i wilgotności wzg.

Badanie przeprowadza się za pomocą urządzeń, które szybko 

mierzą przyrost lub utratę wilgoci w próbce za pomocą 

przepływającego nośnika gazowego, przy podanej względnej 

wilgotności (RH). Pomiar dokonywany jest na próbce zawieszonej 

na mechanizmie ważącym dokładnej i stabilnej mikrowagi 

elektronicznej, która wykrywa sorpcję/desorpcję pary wodnej 

poprzez pomiar wzrostu/spadku masy materiału. 

 Nasiąkliwość - 

zdolność wchłaniania przez materiał wody 

przy ciśnieniu atmosferycznym. Rozróżniamy trzy rodzaje 

nasiąkliwości: masowa, objętościowa i względna.

Wg starych polskich norm określenie nasiąkliwości określa się 

poprzez stopniowe nasączanie. Drugą metodą badania 

nasiąkliwości jest całkowite zalanie wodą i badanie próbki po 24 h.

Właściwości fizyczne materiałów 

Właściwości fizyczne materiałów 

budowlanych

budowlanych

background image

Stopień nasycenia - 

stosunek nasiąkliwości objętościowej 

do nasiąkliwości maksymalnej. 

Badamy zmianę nasiąkliwości materiału w określonym czasie, 

zanurzamy próbkę w wodzie, robimy odczyty w kilkuminutowych 

odstępach czasu i umieszczamy wyniki na wykresie. 

 

Przesiąkliwość

 - zdolność do przepuszczania wody, która 

przenikając przez materiał znajduje się pod  określonym 

ciśnieniem.

Stopień przesiąkliwości mierzy się ilością wody przechodzącej 

przez 1 cm

2

 próbki w ciągu 1 godziny przy stałym ciśnieniu.

Wartość tego ciśnienia zależy od warunków, w jakich dany 

materiał będzie pracował. 

Kapilarne podciąganie wody 

- zdolność wznoszenia się 

wody w kapilarach materiału w wyniku działania sił kapilarnych.

Wkładamy próbkę do wody, robimy pomiar wysokości 

podciągniętej wody w kilkuminutowych odstępach, wyniki 

zapisujemy w formie tabelki lub wykresu.

Właściwości fizyczne materiałów 

Właściwości fizyczne materiałów 

budowlanych

budowlanych

background image

Właściwości fizyczne materiałów 

Właściwości fizyczne materiałów 

budowlanych (c.d)

budowlanych (c.d)

Współczynnik rozmiękania 

– „k”- charakteryzuje przydatność 

materiału do stosowania go w warunkach zwiększonego zawilgocenia

 

Paroprzepuszczalność

 

- zdolność materiału do przepuszczania 

pary wodnej

 

Mrozoodporność 

- określa odporność materiału na niszczące 

działanie zamarzającej w porach materiału wody.

Badanie mrozoodporności wykonuje się, poddając próbkę materiału 
nasyconego wodą wielokrotnemu zamrażaniu w temp. -20C i 

kolejnemu odtajaniu w wodzie o temp. 20C.

 

Przewodnictwo cieplne - 

zdolność materiału do przewodzenia 

ciepła od jednej powierzchni do drugiej.

=(Q*g)/(A*T*t)

Wartość współczynnika  ustala się doświadczalnie, za pomocą komory 

klimatyzacyjnej, aparatów Bocka lub Poensgena.

background image

Pojemność cieplna - 

zdolność materiału do pochłaniania i 

kumulowania ciepła w czasie ogrzewania.

Jeżeli znamy ciepło właściwe danego materiału, to wystarczy 
wyznaczyć gęstość pozorną i podstawić wyniki do wzoru.

Ciepło właściwe - 

ilość ciepła w [J] potrzebna do ogrzania 1 kg 

mat. o 1.

Ogrzewamy próbkę o masie 1kg o 1K i sprawdzamy ile ciepła zostało 
zużyte. Następnie podstawiamy wartości do wzoru.

 

Rozszerzalność cieplna - 

cecha polegająca na zmianie 

wymiarów pod wpływem zmian temperatury.

Mierzymy długość (lub obliczamy objętość ) próbki przed ogrzaniem. 
Następnie ogrzewamy próbkę o 1K i ponownie wykonujemy pomiary. 
Wyniki podstawiamy do odpowiednich wzorów.

Właściwości fizyczne materiałów 

Właściwości fizyczne materiałów 

budowlanych (c.d)

budowlanych (c.d)

background image

Skurcz - 

zjawisko występujące albo przy wysychaniu wilgotnego 

materiału , albo przy twardnieniu betonu, gipsu, zapraw itp.

Wilgotną próbkę danego materiału mierzymy oraz obliczamy objętość. 
Następnie poddajemy ja wysychaniu i ponownie przeprowadzamy 
pomiary. Różnicę podajemy w %obj. lub w jednostkach długości.

Właściwości fizyczne materiałów 

Właściwości fizyczne materiałów 

budowlanych (c.d)

budowlanych (c.d)

background image

Właściwości chemiczne 

Właściwości chemiczne 

materiałów budowlanych

materiałów budowlanych

 

Odporność na korozję 

- odporność na proces niszczenia materiału 

i jego pierwotnych właściwości. Najwyższą odporność na środowisko 
agresywne wykazują: wyroby ceramiki spieczonej, tworzywa sztuczne, 
materiały bitumiczne

Próbkę danego materiału pozostawiamy w kontakcie z czynnikiem 
korozyjnym i przeprowadzamy obserwację zachodzących zmian w czasie. 
Możemy np. próbkę stali zbrojeniowej pozostawić w kontakcie z roztworem 
kwasu siarkowego i zbadać wpływ siarczanów na elementy zbrojenia.

 

Odporność na starzenie - 

odporność na utratę pierwotnych 

właściwości materiału. Starzenie związane jest z pojawieniem się 
samorzutnych zmian strukturalnych w materiale. Im wolniej te zmiany 
zachodzą , tym bardziej odporny jest materiał

background image

Właściwości chemiczne 

Właściwości chemiczne 

materiałów budowlanych

materiałów budowlanych

Odporność ogniowa w czasie pożaru - 

wpływają na nią takie 

cechy materiału jak: palność, zapalność, izolacyjność pożarowa, 
szczelność, powierzchniowe rozprzestrzenianie się ognia, toksyczność.

W laboratorium próbkę danego materiału próbujemy zapalić. Jeżeli 
materiał ulegnie zapaleniu, to sprawdzamy jak dobrze izoluje ogień, czy 
jest szczelny oraz sprawdzamy zawartość wydobywających się w procesie 
spalania gazów.

background image

Właściwości mechaniczne 

Właściwości mechaniczne 

materiałów budowlanych

materiałów budowlanych

 Wytrzymałość na ściskanie

 Wytrzymałość na rozciąganie

 Wytrzymałość na rozciąganie przy 
zginaniu

 Wytrzymałość na ścinanie

 Twardość

 Ścieralność

 Kruchość

background image

Wytrzymałość na ściskanie - 

Wytrzymałość na ściskanie - 

badanie

badanie

Badanie przeprowadza się przeważnie na próbkach 
sześciennych lub prostopadłościennych (ew. 
walcowych), przy czym dla różnych materiałów 
wymiary są różne:

Dla betonu:

 Walcowa o średnicy 15cm i wysokości 30cm
 Sześcienna 15x15x15cm

Dla kamienia: 5x5x5cm

Dla ceramiki: 120x65x250cm

Dla drewna 2x2cm
(drewno wykazuje różne
właściwości wzdłuż i
w poprzek włókien)

background image

Wytrzymałość na ściskanie 

Wytrzymałość na ściskanie 

betonu – badanie (c.d.)

betonu – badanie (c.d.)

Klasa betonu określana jest na 
podstawie wytrzymałości na ściskanie, 
np.:

C 30/37

 

Wytrzymałość 

charakterystyczna 

walca na ściskanie f

ck

 

(MPa) 

Wytrzymałość 

charakterystyczna 

kostki na 

ściskanie f

ck,cube

 

(MPa) 

background image

Wytrzymałość na ściskanie (c.d.)

Wytrzymałość na ściskanie (c.d.)

Wytrzymałość na ściskanie oblicza się ze 

wzoru:

K

c

=

P

/

F

  

[

N

/

m

2

]

P- 

siła zgniatająca próbkę 

[N]

F- 

powierzchnia próbki

[m

2

]

background image

Postaci zniszczenia próbek 

Postaci zniszczenia próbek 

ściskanych

ściskanych

DREWNO

background image

Wytrzymałość na rozciąganie-

Wytrzymałość na rozciąganie-

badanie

badanie

Badanie przeprowadza się na próbkach o 
kształtach zgodnych z zaleceniami w 
normach. Przykładem materiału o dobrej 
wytrzymałości na rozciąganie jest stal.

background image

Wykres 

Wykres 

s

s

=f

=f

(e)

(e)

background image

Fazy wykresu:

Fazy wykresu:

 0-R

sp

 – faza sprężysta

 Rsp-Rel

 – faza plastyczna (płynięcie 

materiału)

 Rel-Rm

 – faza wzmocnienia

 

Rm-Ru

 – faza zniszczenia 

background image

Wytrzymałość na rozciąganie 

Wytrzymałość na rozciąganie 

(c.d.)

(c.d.)

Wytrzymałość na rozciąganie 
oblicza się ze wzoru:

K

r

=

P

/

F

  

[

N

/

m

2

]

P- siła rozciągająca próbkę

[N]

F- powierzchnia próbki

[m

2

]

background image

Wytrzymałość na rozciąganie przy 

Wytrzymałość na rozciąganie przy 

zginaniu - badanie

zginaniu - badanie

Badanie 
przeprowadza się na 
znormalizowanych 
beleczkach

background image

Wytrzymałość na rozciąganie 

Wytrzymałość na rozciąganie 

przy zginaniu – badanie (c.d.)

przy zginaniu – badanie (c.d.)

Wytrzymałość na rozciąganie 

przy zginaniu oblicza się ze 

wzoru:

R

g

=

M

/

W

  

[

N

/

m

2

]

M- moment zginający

[Nm]

W- wskaźnik wytrzymałościowy

[m

3

]

background image

Wytrzymałość na rozciąganie 

Wytrzymałość na rozciąganie 

przy zginaniu – badanie (c.d.)

przy zginaniu – badanie (c.d.)

U większości materiałów 
budowlanych, jak kamień, beton, 
itp., pierwsze rysy pokazują się w 
dolnych partiach beleczek, gdyż 
materiały te mają wielokrotnie 
mniejszą wytrzymałość na 
rozciąganie niż na ściskanie.

background image

Wytrzymałość na ścinanie - 

Wytrzymałość na ścinanie - 

badanie

badanie

P

P

P

P

background image

Wytrzymałość na ścinanie – 

Wytrzymałość na ścinanie – 

badanie (c.d.)

badanie (c.d.)

Wytrzymałość na ścinanie 

obliczamy ze wzoru:

t=

P

/

[

N

/

m

2

]

t

 - naprężenie ścinające

P – siła ścinająca [N]
F – powierzchnia ścinana [m

2

]

background image

Próbki po badaniu wytrzymałości 

Próbki po badaniu wytrzymałości 

na ścinanie

na ścinanie

background image

Badanie twardości

Badanie twardości

Pomiar twardości wykonujemy metodą 
Brinella lub Janki. Polegają one na wciskaniu 
w badaną próbkę, przyłożonej prostopadle 
do jej powierzchni, twardej kulki.

background image

Twardość Brinella

Twardość Brinella

Twardość Brinella oblicza się ze 
wzoru:

HB=k*(

P

/

F

)

k - współczynnik, wynikający z przejścia z układu 

ciężarowego na układ SI (k=1/g)

P – siła docisku [N]
F - pole powierzchni odcisku [m

2

]

background image

Ścieralność - badanie

Ścieralność - badanie

Badanie ścieralności 
materiałów budowlanych 
wykonujemy na tarczy 
Boehmego (dla betonu i 
kamienia) oraz na 
aparacie Ralpha (dla 
drewna)

background image

Ścieralność – badanie (c.d.)

Ścieralność – badanie (c.d.)

Badanie przeprowadza się na 
próbkach sześciennych, a 
odporność na ścieranie 
wyznaczamy poprzez utratę 
masy, objętości lub wysokości 
badanej próbki.

background image

Ścieralność – badanie (c.d.)

Ścieralność – badanie (c.d.)

Ścieralność określaną poprzez 

stratę wysokości obliczamy ze 

wzoru:

s=

G

u

/

(F*g

0

)

  [cm]

s – strata wysokości
G

u

 – ubytek ciężaru próbki

[kg]

F – przekrój próbki

[cm

2

]

g

0

 – ciężar objętościowy próbki

[kg/m

3

]

background image

Kruchość - wyznaczanie

Kruchość - wyznaczanie

Kruchość charakteryzuje się nagłym 
zniszczeniem materiału bez wyraźnych 
odkształceń.
Określa się ją stosunkiem wytrzymałości na 
rozerwanie do wytrzymałości na ściskanie.

background image

Dziękuję za uwagę.

Dziękuję za uwagę.


Document Outline