PowerPoint Presentation

JAN LUDWIK VIVES

Anna

Figura

Katarzyna Grzyb

Anna

Kudłacz

Anna

Woźniak

Hiszpański humanista, pisarz, jeden z głównych

przedstawicieli renesansu.

Urodził się 6 marca 1492 roku w Walencji i tu

jako 12 latek rozpoczął studia uniwersyteckie,

które następnie uzupełnił w Paryżu.

W 1512 r. na stałe osiadł w Brugii, stolicy

państwa niderlandzkiego. Tu po raz pierwszy

zetknął się z Erazmem z Rotterdamu, dzięki

któremu w 1516r. uzyskał posadę nauczyciela

Wilhelma Croya. W roku 1523 został wezwany

przez króla Anglii Henryka VII na dwór, gdzie

powierzono mu pieczę nad wychowaniem

królewskiej córki Marii.

Jan Ludwik Vives niemal natychmiast przystąpił

do pracy, w wyniku czego powstało znamienite

dzieło.

"De institutione feminae christianae" ("O edukacji

kobiety chrześcijańskiej") stanowiło podstawę

edukacji księżniczki. Program z założenia miał być

nowoczesny, jednak ograniczał się jedynie do

sporządzenia dwóch list lektur: „dobrych” i „złych”.

Na drugą listę trafiły wszelkiego typu romanse w

językach narodowych (głównie w języku

hiszpańskim, francuskim i flamandzki, brak w

języku angielskim, ponieważ autor nie znał ani tego

języka, ani literatury kraju). Takie książki były dla

Vivesa libri pestiferi, księgami szkodliwymi bo

wpajały czytelnikom niewłaściwe wartości i

kierowały wyobraźnię kobiet ku żądzom cielesnym.

Lista "dobrych lektur" natomiast dzieliła

się na 3 grupy:

1) wyłącznie teksty biblijne: części

Starego Testamentu, Ewangelii,
Dziejów Apostolskich i Listów

2) dzieła trzech ojców Kościoła: Sw.

Cypriana, Hieronima i Augustyna

3) pisma najlepszych filozofów-moralistów

świata antycznego tj.Boecjusz, Platon,
Cycero i Seneka (do wyboru przez
nauczyciela)

Złe oprócz czytania romansów było także

granie w karty czy w kości, eleganckie

stroje i taniec; ponadto kobieta (będąca w

związku małżeńskim) miała przestrzegać

tradycyjnego, Pawłowego nauczania

Kościoła: "(...) mają na tych

zgromadzeniach milczeć; nie dozwala się

im bowiem mówić, lecz mają być poddane,

jak to Pismo nakazuje. A jeśli pragną się

czego nauczyć, niech zapytają w domu

swoich mężów! Nie wypada bowiem

kobiecie przemawiać na zgromadzeniu".

Królowa z entuzjazmem przyjęła ogólne

argumenty

"De institutione"

Vives sporządził kolejny, tym razem

dokładniejszy program: "De ratione studii

puerilis". Hiszpan podał w nim:

zasady wymowy łacińskiej i greckiej

radził, aby wymagać uczenia się każdego dnia

jakiejś partii materiału na pamięć i co najmniej

dwukrotnie czytać ją przed snem dla utrwalenia,

polecał słowniki łacińskie i angielskie oraz

omawiał najnowsze dostępne gramatyki,

przeredagował swoją wcześniejszą listę książek

"dobrych" i dodał kilka pozycji z poezji, dołączył

też kilka książek dotyczących nauk politycznych,

zalecał codzienne czytanie Pisma Świętego rano

i wieczorem,

sugerował, by nauczyła się na pamięć

najbardziej znanych antycznych przysłów.

Dydaktyk napisał następnie, znów z myślą o

Marii, "Satellitium vel symbola" (zbiór

zabawnych, pouczających opowiadań, które

stosowane były jako zachęta do cnotliwego

prowadzenia się).

Był nieugięty w poglądach na to, że kobiety nie

powinny używać perfum, kosmetyków, farbować

włosów, czy ubierać się pretensjonalnie.

Vives prowadził równocześnie wykłady

poświęcone klasycznym autorom

łacińskim w Collegium Korpus Christii w

Oksfordzie.

Był autorem ogromnej liczby prac

naukowych,obejmujących tematykę
pedagogiczną, polityczną, gospodarczą,
historyczną, filozoficzną, moralną,
chrześcijańską.

Jan Ludwik Vives był teoretykiem

edukacyjnym. Krytykował wychowanie
średniowieczne i stworzył nowy system
wychowania i nauczania.

Uważał, że źródła mądrości należy szukać w

pracach wybitnych autorów starożytnych, a nie w

scholastycznych dyskusjach.

Według niego szkoła powinna znajdować się w

każdym mieście. Powinna być zlokalizowana na

obrzeżach miasta. „(...) niech nie będzie to miejsce

zbyt uczęszczane i niech leży z dala od warsztatów,

przy których jest dużo hałasu, (...). Ale nie powinno

to też być miejsce położone całkiem na odludziu,

aby, jeśli uczniowie coś zbroją, mieli świadków i

widzów swego postępku. Za pożądane też uważam,

by mieszkańcy najbliższych okolic szkoły byli

poważni, uczciwi, wzbudzający szacunek.” [S.

Wołoszyn Źródła do dziejów wychowania i myśli

pedagogicznej, t. 1, Dom Wydawniczy Strzelec,

Kielce 1995 r., str. 221]

W szkole powinna panować odpowiednia

atmosfera

wzajemnego poszanowania. Nauczyciele powinni

mieć wzorową postawę moralną i etyczną, być

dobrze wykształceni. „Toteż nauczyciele muszą

nie tylko być na tyle uczeni, by móc dobrze

kształcić, ale także mieć odpowiednią zręczność i

biegłość w nauczaniu. Charakter ich niech będzie

nieskazitelny: pierwszą ich troską winno być, by

nic takiego nie powiedzieli lub nie uczynili, z

czego by na słuchaczów mógł przejść zły przykład

(...)” [S. Wołoszyn Źródła do dziejów wychowania

i myśli pedagogicznej, t. 1, Dom Wydawniczy

Strzelec, Kielce 1995 r., str. 222]

Vives był też zdania, że nauczyciele powinni

dostawać godziwe wynagrodzenie od państwa,

jednak nie za duże, by nie kusiło osób do tej

roli niepowołanych. „Grono nauczające winno

otrzymywać pensję publiczną, i to taką, którą

by się zadowolił człowiek uczciwy, a na którą

by się nie złakomił zły. Chodzi o to, by – gdyby

była ona zbyt wysoka – nie zapragnęli jej z

chęci zysku nieucy i ludzie marni, nie byli zaś

wykluczeni dobrzy i wykształceni, którzy nie

umieją albo nie chcą przedsięwziąć

odpowiednich zabiegów. Niech nauczyciele nic

nie przyjmują od uczniów, ażeby nie stali się

wobec nich zbyt miękcy i pobłażliwi, wskutek

nadziei zysku.” [S. Wołoszyn Źródła do dziejów

wychowania i myśli pedagogicznej, t. 1, Dom

Wydawniczy Strzelec, Kielce 1995 r., str. 222]

Wg niego edukacją należało objąć dzieci między 7 a 15

rokiem życia, z tym, że wiek rozpoczęcia i okres trwania

nauki należało dostosować do indywidualnych

predyspozycji dziecka.

„ Pierwszy etap edukacji powinien obejmować naukę

czytania liter alfabetu. Kiedy dziecko opanowało

dobrze sylaby i słowa, należało zapoznać je z częściami

mowy i równocześnie uczyć czytania i pisania. Po

zdobyciu tych umiejętności można było dopiero

wprowadzić deklinację i koniugację czasowników oraz

składnię. Ważną umiejętnością zdobytą w szkole miała

też być biegłość w przekładach tekstów z języka

ojczystego na łacinę. Uważał, że każdy uczeń powinien

ponadto opanować umiejętność posługiwania się

słownikiem, by móc sprawdzić w nim każde nowe,

nieznane mu słowo.” [Encyklopedia pedagogiczna XXI

wieku, t. 7, Wydawnictwo Akademickie Żak, Warszawa

2008 r., str. 8-9]

Vives rozwinął program nauki indukcyjnej.

Uczniowie mieli sami dochodzić do wiedzy, czyli na

przykład zasady poetyki wyciągano po przeczytaniu

dzieł najlepszych poetów. Zalecał obserwację i naukę

z rzeczywistości, a nie z książek. „W celu lepszego

przyswojenia podawanego w szkole materiału Vives

zalecał stosowanie różnorodnych metod nauczania;

przede wszystkim indukcji ( a nie tylko wywiadu),

różnorodnych systematycznych ćwiczeń, nauki

pewnych treści na pamięć, notowania, obserwacji,

częstych powtórzeń, przerw w nauce ( należało je

wypełniać zabawami i ruchem na powietrzu.”

[Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku, t. 7, Wydawnictwo

Akademickie Żak, Warszawa 2008 r., str. 8-9]

Rolą nauczycieli było zachęcenie uczniów

swoim przykładem do pilności i

pracowitości.

Vives bezwzględnie potępiał obelgi i

wyzwiska, uważał, że kary cielesne należy

ograniczyć do przypadków wyjątkowych,

że wystarczą pouczenia, upomnienia i

nagany. Wg niego niezbędnym warunkiem

powodzenia miało być przywiązanie

uczniów do nauczyciela; na to musi on

zapracować przez okazywanie młodzieży

życzliwości i dobrego przykładu, przez

staranne przygotowanie się do szkoły i

interesujący sposób wykładu.

Vives zalecał, by kształcić chłopców i

dziewczęta.

Ich wychowanie i nauczanie było jednak

odmienne. Od najmłodszych lat podstawą do

nauki była zabawa, jednak dziewczynkom

przedmioty w niej wykorzystywane powinny

przypominać te wykorzystywane w pracach

domowych przez dorosłych. Od 7 roku życia

dziewczęta powinny uczyć się czytania i

pisania oraz prac ręcznych. Potem

kształcenie powinno opierać się na

książkach pobożnych i tych zawierających

treści o dobrym prowadzeniu się.

O Janie Ludwiku Vivesie mówi się też jako

o prekursorze pedagogiki opiekuńczej.

Stworzył koncepcję systemu opieki nad

biednymi i kalekami. „Uważał, że stan

ubóstwa wynika z upadku moralnego ludzi, z

braku miłości do będących w potrzebie.

Domagał się państwowych szkół dla biednych

dzieci, zagwarantowania każdemu

człowiekowi miejsca pracy, udzielenia stałej

pomocy osobom niesamodzielnym i

niezdolnym do pracy.” [A. Gąsiorowski (red.)

Historia wychowania: Słownik biograficzny,

Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-

Mazurskiego, Olsztyn 2002 r., str. 171]

Praktyczne i postępowe poglądy Vivesa

nie znalazły poparcia w okresie

odrodzenia.

Zostały jednak docenione i

wykorzystane w późniejszym czasie

przez Komeńskiego i Bacona. „Wiele z

nich ma charakter ponadczasowy,

m.in.. znaczenie wartości moralnych w

życiu, propagowanie pokoju,

pokonywanie narodowych konfliktów i

entocentryzmu”.

[Encyklopedia

pedagogiczna XXI wieku, t. 7, Wydawnictwo

Akademickie Żak, Warszawa 2008 r., str. 10]

Źródło:

Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku, t. 7,

Wydawnictwo Akademickie Żak,

Warszawa 2008 r. (Małgorzata Stawiak-

Ososińska)

A. Gąsiorowski (red.) Historia wychowania:

Słownik biograficzny, Wydawnictwo Uniwersytetu
Warmińsko-Mazurskiego, Olsztyn 2002 r.

S. Wołoszyn Źródła do dziejów wychowania i

myśli pedagogicznej, t. 1, Dom Wydawniczy
Strzelec, Kielce 1995 r.,

Document Outline