Język współczesnej
młodzieży
Język współczesnej
młodzieży
Język współczesnej
młodzieży
Funkcje języka – relacje języka do
szeroko rozumianego środowiska.
Przez środowisko rozumiemy świat,
rzeczywistość,
przyrodę,
społeczeństwo,
ludzi,
struktury
społeczne,
kulturę,
procesy
psychiczne,
emocje,
sytuacje
komunikacyjne.
Język współczesnej
młodzieży
Językowi przypisywane są 3 podstawowe funkcje:
Kognitywna – poznawcza, racjonalna. Polega ona na
wyrażaniu myśli, sądów, idei, pojęć, ale także na
realizowaniu ich. Funkcja ta polega na zdobywaniu
wiedzy o świecie. Badają ją: logika, psychologia, filozofia.
Społeczna – odzwierciedla miejsce i rolę języka w
relacjach społecznych. Język jest narzędziem tworzenia i
regulowania relacji społecznych. Jest też najważniejszym
narzędziem
podziału
kompetencji
i
układu
ról
społecznych w różnych sytuacjach. Badają ją: socjologia,
psychologia społeczna
Afektywna – emotywna, ekspresywna. Jest związana z
przekazywaniem
emocji.
Badają
ją:
poetyka,
literaturoznawstwo.
Język współczesnej
młodzieży
Wyróżniamy następujące funkcje języka (jeden z wielu
podziałów):
komunikatywna
poznawcza
prezentacyjna
ekspresywna
impresywna
reprezentatywna
poetycka
Język współczesnej
młodzieży
Język
służy
przede
wszystkim
komunikacji, ale także ma funkcje
socjalną/społeczną, tzn. język wyróżnia
daną grupę, identyfikuje jej członków,
spaja każdą posługującą się nim
społeczność.
Dla
wielu
grup
jest
elementem
identyfikacyjnym, bo wyraża grupowy
sposób widzenia rzeczywistości.
Język współczesnej
młodzieży
W lingwistyce ostatnich lat (zwłaszcza
a socjolingwistyce, teorii komunikacji)
analizuje się odmiany języka, którymi
posługują się członkowie rożnych
mniejszych
czy
większych
grup
społecznych. Mówi się zatem o języku
rożnych środowisk, grup wiekowych,
subkultur, o języku kobiet i mężczyzn.
Język współczesnej
młodzieży
Najwięcej miejsca poświęca się
językowi współczesnej młodzieży.
Nieoficjalna, używana w kontaktach
nieformalnych
odmiana
języka,
którą posługuje się młodzież, ma
cechy kodu organicznego i jest
typowym socjolektem (socjolekt to
język grupy społecznej).
Język współczesnej
młodzieży
Każdy socjolekt jest odpowiedzią
grupy na silną potrzebę wyrażenia
odrębności grupowej.
Kod ograniczony i rozwinięty,
Wyrazy modne i mody kulturowe,
Język e-generacji.
Język współczesnej
młodzieży
Język współczesnej młodzieży wyróżniany
jest na podstawie oczywistego kryterium
jakim jest wiek mówiących (piszących). W
najszerszym rozumieniu tego zjawiska
język młodzieży identyfikuje się odmianą
środowiskową,
tzn.
z
polszczyzną
nieoficjalną, używaną przez młodzież w
kontaktach między sobą (ale także między
młodzieżą
a
starszymi,
zwłaszcza
rodzicami)
Język współczesnej
młodzieży
Opisując
odmianę
oficjalną
i
nieoficjalną języka współczesnej
młodzieży przywołuje się opozycję
wydzieloną przez socjolingwistę
Basila Bernsteina:
kod ograniczony-kod rozwinięty
Język współczesnej
młodzieży
Angielski uczony wprowadził tę opozycję,
analizując na początku lat 60. język
młodzieży przedmieść wielkich miast
angielskich i język uczniów kończących
ekskluzywne szkoły.
W pierwszym przypadku (kod ograniczony)
wypowiedzi mają na celu przekazanie
informacji
i
są
wyrazem
struktury
społecznej, ubarwiają ją i wzmacniają, w
drugim (kod rozwinięty) służą rozróżnianiu i
łączeniu idei, gdzie system komunikacji
jest zorientowany na osobowość.
Język współczesnej
młodzieży
Ta opozycja dobrze pasuje do sytuacji
współczesnej polskiej młodzieży, a
obszar kodu ograniczonego bardzo się
poszerzył (za sprawą współczesnej
sytuacji politycznej, ekonomicznej: nie
tylko niedostatek materialny, istnienie
„przedmieść” czy różnice klasowe, ile
tendencja
współczesnej
kultury
masowej, a zwłaszcza postawa „mieć”.
Język współczesnej
młodzieży
Ogromna negatywną rolę odgrywają tutaj
współczesne komercyjne środki przekazu, które
ze
szczególną
mocą
i
skutecznością
rozpowszechniają kod ograniczony.
Cechy tego kodu to: ubóstwo środków
językowych,
ich
brutalizacja,
duża
emocjonalność,
prymitywizm
wyrażania,
nastawienie na rzeczy materialne, nieporadność
w wyrażaniu uczuć czy przeżyć, częste
używanie słownictwa erotycznego, trudności w
operowaniu słownictwem abstrakcyjnym
Język współczesnej
młodzieży
Nieporadności
w
nazywaniu
i
klasyfikowaniu zjawisk współczesnego
świata, w którego opisie wiele
waloryzujących przymiotników zostało
wyeliminowanych
przez
bardzo
pojemne
znaczeniowo
słowa
wytrychy, np.: spoko (kilkadziesiąt
znaczeń).
Język współczesnej
młodzieży
Groźne dla kultury narodowej jest to, że kod
ograniczony
nie
zawiera
słownictwa
związanego z tradycją, kulturą i historią Polski.
Niebezpieczne w szkole (kłopoty edukacyjne)
Upośledzone
myślenie
abstrakcyjne,
uproszczona składnia i zawężony zakres
słownictwa
nie
pozwalają
budować
odpowiednich komunikatów. Rekompensatą za
upośledzenie społeczne (eliminujące z powodu
języka) jest wzmocniona ekspresywność.
Język współczesnej
młodzieży
Z postawą „być” związany jest
ściśle kod rozwinięty. Głownie
cechy tej postawy są pochodną
nastawienia
na
głębokie
przeżywanie swojego istnienia,
wyjściem do drugiego człowieka.
Język współczesnej
młodzieży
Język
rozwinięty
charakteryzuje
się
obfitością słownictwa, w które może
ujmować zjawiska otaczającego świata na
różnych
poziomach
abstrakcji,
stosowaniem
subtelnych
rozróżnień
słownych, łatwością wyrażania głębszych
uczuć i nazywania różnych wartości,
zwłaszcza
estetycznych,
moralnych,
religijnych czy patriotycznych.
Język współczesnej
młodzieży
Analiza słownictwa daje wgląd w
mody
językowe
i
fascynacje
kulturowe współczesnej młodzieży.
Czyni
się
to
na
podstawie
wydzielenia
słów
częstych,
nadużywanych, słów kluczy.
Język współczesnej
młodzieży
Obecnie na ogół Polaków, a zwłaszcza na
ludzi młodych, działają cztery potężne
prądy
kulturowe,
które
radykalnie
zmieniają
nasz
sposób
myślenia
i
posługiwania się językiem:
Konsumpcjonizm
Postmodernizm
Medialność
Amerykanizacja
Język współczesnej
młodzieży
Moda na bylejakość mówienia
(pisania) i luz językowy. Przejawia
się to w warstwie fonetycznej
komunikatów. W jakościowej
zmianie tworzenia tekstów
pisanych (esemesy, fora
internetowe, gg, emaile)
Język współczesnej
młodzieży
Moda na luz językowy wywołuje inne
groźne dla kultury języka polskiego
zjawisko, jakim jest przełamywanie tabu,
maksymalne uproszczenie grzeczności i
postępująca wulgaryzacja. Współczesne
społeczeństwo
rozszerzyło
znacznie
margines tolerancji dla słów wulgarnych,
obscenicznych
czy
agresywnych,
wymawianych w sytuacjach publicznych.
Język współczesnej
młodzieży
Wulgaryzm – Grochowski M.,
Słownik polskich przekleństw i
wulgaryzmów, W-Wa 1995 – to
jednostka leksykalna, za pomocą
której mówiący ujawnia swoje
emocje względem czegoś lub
kogoś, łamiąc przy tym tabu
językowe.
Język współczesnej
młodzieży
Użycie wulgaryzmów nie jest już
traktowane jako sposób wyrażenia
emocji, lecz jako zwykła forma
komunikatu. Wyrazów wulgarnych
używa się coraz częściej, by oddać
nie
tylko
negatywne.
Ale
i
pozytywne emocje (ćwiczenie: „ o
kurwa…”).
Język współczesnej
młodzieży
Wśród młodzieży panuje swoista moda na
dosadność i wulgarność, na mocne
przeżywanie rzeczywistości, które wyrazić
można jedynie przez wyrazy dosadne,
przekleństwa i wulgaryzmy.
Dialogi młodzieżowe „obsługiwane” przez
klika wyrazów z rdzeniem jeb-, kurw-,
pierd-, ch… (przykład przypowiastki o
żołnierzu, Wojna i pióro, M. Wańkowicz)
Język współczesnej
młodzieży
Cześć wyrazów modnych we współczesnej
polszczyźnie
zawiera
znacznie
duże
natężenie cechy, maksimum czegoś: na
maksa, totalny wypas, odlot, totalny full,
totalnie, zajebiście, super, ekstra.
Świadczą one o skłonności współczesnej
kultury do impulsywnego przeżywania
chwili,
doraźnego
zadowolenia
i
manifestowania emocji.
Język współczesnej
młodzieży
Moda na amerykanizmy (przykłady
sztuki translatorskiej).
Język współczesnej
młodzieży
Rewolucja informatyczna, fascynacja dzieci
i młodzieży komputerem, Internetem,
korzystanie z telefonów komórkowych to
zjawiska,
które
obecnie
najbardziej
wpływają na młode pokolenie, a zwłaszcza
na jego język. E-generacja - to pokolenie
elektroniczne możemy poznawać także
przez analizę produkowanych tekstów
elektronicznych, ich organizacji formalnej,
zawartości treściowej, wyrażanych idei.