Podstawy 

przedsiębiorczości

przedsiębiorczość bez tajemnic

Temat: Strategie 
przedsiębiorstw

Przedsiębiorstwo w gospodarce rynkowej

Celem każdego przedsiębiorstwa jest osiągnięcie maksymalnego 
zysku. Przedsiębiorstwa mają swobodę gospodarowania, 
samodzielnie podejmują decyzje na temat swojej działalności, 
muszą przy tym przestrzegać przepisów prawa i warunków uczciwej 
konkurencji.

przedsiębiorstwo

przedsiębiorstwo

podatki

podatki

banki

banki

budżet

budżet

kredyt

kredyt

p

ła

ce

p

ro

d

u

kt

y

pracowni

cy

pracowni

cy

rynek

rynek

Strategie przedsiębiorstwa

Strategia jest rozumiana jako pewien plan działania organizacji, 
związany z jej pozycją w otoczeniu.

Strategia zarządzania jednostkami gospodarczymi:

• przedstawia cele ogólne i cele cząstkowe szczególnego znaczenia, a 
więc te, które  rozstrzygają o tworzeniu, funkcjonowaniu i rozwoju 
przedsiębiorstwa jako całości,

• jest zdeterminowana przez otoczenie i przez czynniki wewnętrzne,

• uwzględnia poziom organizacyjno - techniczny i zasoby konkurencji,

• jest wyrażona w formie programów i planów dotyczących 
działalności globalnej lub jakiejś funkcji przedsiębiorstwa,

• jest określona w elastycznym horyzoncie planowania,

• podlega ocenie przez zastosowanie określonych kryteriów 
efektywności.

Strategie przedsiębiorstwa

Na strategię przedsiębiorstwa składają się cztery podstawowe 
elementy: domena działania, strategiczna przewaga (silna strona), 
cele do osiągnięcia oraz funkcjonalne programy  działania.

Strategie przedsiębiorstwa

Domena działania określa, gdzie i komu firma zamierza 
sprzedawać swoje wyroby lub usługi, to znaczy, że firma posiada 
„własny rynek”. 

Strategiczna przewaga polega na tym, aby w ramach wybranej 
domeny być bardziej atrakcyjnym partnerem niż inne firmy (np. 
patent, technologia, produkt).

Cele strategiczne są ważnym uzupełnieniem wyboru domeny 
działania i strategicznej przewagi nad konkurentami. Określa, co 
konkretnie firma chce osiągnąć w kolejnych okresach, i pozwalają 
kontrolować, czy firma osiąga sukces.

Funkcjonalne programy działania są przełożeniem koncepcji 
strategii na konkretne działania na każdym stanowisku pracy. 
Skuteczne programy działania mają trzy aspekty: 
1)określają, co, kto, kiedy będzie robił,
2)zakładają stałą konieczność poprawy, usprawnienia,
3)Programy w systemowy sposób obejmują całość funkcjonowania 
firmy.

Analiza strategiczna

Analiza strategiczna to zbiór metod i oceny otoczenia 
przedsiębiorstwa oraz jego mocnych i słabych stron 
umożliwiających wykorzystywanie pojawiających się szans 
i unikanie zagrożeń oraz efektywne wykorzystywanie zasobów.

Zalety planowania 

strategicznego

Wady planowania 

strategicznego

• wpływa na poprawę organizacji 

pracy i jej efektywność,

• planowanie strategiczne 

dostosowuje się do zmieniającego 

się otoczenia,

• planowanie strategiczne 

zmniejsza szansę popełniania 

błędów,

• ukierunkowanie działalności 

przedsiębiorstwa na wykonywanie 

zadań i sposobów ich realizacji, tj. 

na wyniki.

• ogranicza proces decyzyjny do 

problemów pozbawionych ryzyka, 

nie obejmuje obszarów i sfer 

działania wymagających 

kreatywności,

• niebezpieczeństwo powstania 

służb oderwanych od problemów 

funkcjonowania firmy,

• wymaga dużych nakładów: 

środków pieniężnych, kadrowych, 

rzeczowych.

Procedura planowania strategicznego

Planowanie strategiczne obejmuje pięć elementów. Są to:

analiza otoczenia

analiza otoczenia

analiza 

przedsiębiorstwa

analiza 

przedsiębiorstwa

opcje strategiczne

opcje strategiczne

wybór wariantu 

strategicznego

wybór wariantu 

strategicznego

program strategiczny

program strategiczny

Obejmuje makro – i  mikrootoczenie. Analiza 
otoczenia zewnętrznego pozwala ocenić 
szanse na odniesienie sukcesu.

Dotyczy sytuacji wewnętrznej, tj. zasobów 
oraz kompetencji jakimi dysponuje względem 
konkurentów.

Wynikają z porównania otoczenia i zasobów 
firmy.

Uzależniony jest od przyjętej koncepcji. 
Kryterium wyboru mogą być np. wielkość 
obrotu czy rentowność.

Ma na celu planistyczne przygotowanie 
praktycznego wdrożenia wybranego kierunku 
działalności, tj. ustalenia biznes planu.

Rodzaje strategii

Najczęściej wykorzystywaną metodą analizy strategicznej jest 
analiza SWOT. Jest to metoda polegająca na ocenie mocnych i 
słabych stron przedsiębiorstwa oraz szans i zagrożeń płynących z 
jego otoczenia.

Dzięki analizie SWOT możliwe jest przewidywanie zdarzeń, które 
mogą mieć miejsce w przyszłości.

S

W

O

T

S

W

O

T

Strengths 

Weaknesses

Opportunities

Threats 

Strengths 

Weaknesses

Opportunities

Threats 

Mocne strony

Słabe strony

Szanse 

Zagrożenia  

Mocne strony

Słabe strony

Szanse 

Zagrożenia  

Czynniki 

wewnętrzne

(charakterystyk

a firmy)

Czynniki 

wewnętrzne

(charakterystyk

a firmy)

Czynniki 

zewnętrzne

(rynek)

Czynniki 

zewnętrzne

(rynek)

Rodzaje strategii

Ważne dla przyszłości przedsiębiorstwa jest prawidłowe wytyczenie 
strategii rozwoju, czyli wybór branży, obszaru geograficznego, 
asortymentu i technologii produkcji wyrobów.

Wybór strategii rozwoju określa sektory, w których będzie działać 
firma. Dla każdego z sektorów należy wybrać strategię konkurencji.

Rodzaje strategii

Firma, która wybrała strategię kosztową, stara się mieć koszty 
niższe od innych przedsiębiorstw w branży. Osiąga, to m.in. Przez 
dużą skalę produkcji, stosowanie oszczędnych technologii, 
utrzymywanie standardowej jakości i ograniczonego asortymentu 
wyrobów.

Rodzaje strategii

Strategia wysokiej jakości zwana strategią zróżnicowania polega na 
takim zorganizowaniu firmy, która wytworzy produkty o bardzo 
wysokiej jakości. Wysoką jakość osiąga się przez inwestowanie w 
nowoczesne technologie i promocję marek.

Rodzaje strategii

Rodzaje strategii – strategia lidera

• utrzymać dominującą pozycję na rynku

• utrzymać dominującą pozycję na rynku

• znaleźć sposoby zwiększenia łącznego popytu 
rynkowego,

• utrzymać swój dotychczasowy udział w rynku,

• zwiększyć udział w rynku poprzez 
zagospodarowanie rosnącego popytu, zaś w 
przypadku braku jego wzrostu poprzez złamanie 
lojalności nabywców produktów konkurencyjnych lub 
wykup konkurentów.

• znaleźć sposoby zwiększenia łącznego popytu 
rynkowego,

• utrzymać swój dotychczasowy udział w rynku,

• zwiększyć udział w rynku poprzez 
zagospodarowanie rosnącego popytu, zaś w 
przypadku braku jego wzrostu poprzez złamanie 
lojalności nabywców produktów konkurencyjnych lub 
wykup konkurentów.

Rodzaje strategii – strategia pretendenta

• zwiększyć udział w rynku i poprawić swoją pozycję 
względem lidera

• zwiększyć udział w rynku i poprawić swoją pozycję 
względem lidera

• atak na lidera (inwestycje, marketing, nowe 
produkty … itp.),

• przejęcie rynku firm o podobnej skali lub mniejszych 
i rozproszonych poprzez fuzje, wykup, alianse 
(zintegrowany atak na lidera poprzez porozumienie 
się mniejszych konkurentów),

• integracja z zagranicznym konkurentem o dużym 
potencjale (obniżenie jego kosztów wejścia).

• atak na lidera (inwestycje, marketing, nowe 
produkty … itp.),

• przejęcie rynku firm o podobnej skali lub mniejszych 
i rozproszonych poprzez fuzje, wykup, alianse 
(zintegrowany atak na lidera poprzez porozumienie 
się mniejszych konkurentów),

• integracja z zagranicznym konkurentem o dużym 
potencjale (obniżenie jego kosztów wejścia).

Rodzaje strategii
 – strategia naśladowcy rynkowego

• zdobyć atrakcyjną pozycję rynkową naśladując firmy 
innowacyjne osiągające sukcesy mniejszym kosztem i 
w krótkim czasie

• zdobyć atrakcyjną pozycję rynkową naśladując firmy 
innowacyjne osiągające sukcesy mniejszym kosztem i 
w krótkim czasie

• analiza źródeł sukcesu wiodących firm lub 
innowacyjnych firm nie umiejących wykorzystać 
swego potencjału technologicznego wprowadzając 
innowacje na rynek,

• imitacja wraz z racjonalizacją kosztów, ulepszeniem 
oferty i unikaniem błędów popełnionych przez 
innowatora.

• analiza źródeł sukcesu wiodących firm lub 
innowacyjnych firm nie umiejących wykorzystać 
swego potencjału technologicznego wprowadzając 
innowacje na rynek,

• imitacja wraz z racjonalizacją kosztów, ulepszeniem 
oferty i unikaniem błędów popełnionych przez 
innowatora.

Rodzaje strategii
 – strategie specjalistów rynkowych

• osiągnięcie pozycji lidera w segmencie lub 
zbudowanie unikalności w wybranej dziedzinie

• osiągnięcie pozycji lidera w segmencie lub 
zbudowanie unikalności w wybranej dziedzinie

• sposoby wyróżniania się poprzez mistrzostwo w 
opanowaniu wybranej dziedziny:

-wg typu klienta,

- w obsłudze wybranego rynku geograficznego,

- w wybranej grupie produktów,

- ... Itp. 

• sposoby wyróżniania się poprzez mistrzostwo w 
opanowaniu wybranej dziedziny:

-wg typu klienta,

- w obsłudze wybranego rynku geograficznego,

- w wybranej grupie produktów,

- ... Itp. 

Strategia dywersyfikacji

Realokacja zasobów wewnątrz przedsiębiorstwa 
polegająca na zaangażowaniu się w nowe branże, 
rynki, technologie poprzez inwestycje w portfele 
produktów, rynków, technologii, z których każdy 
wymaga dostosowania do innego zestawu czynników 
sukcesu.

Realokacja zasobów wewnątrz przedsiębiorstwa 
polegająca na zaangażowaniu się w nowe branże, 
rynki, technologie poprzez inwestycje w portfele 
produktów, rynków, technologii, z których każdy 
wymaga dostosowania do innego zestawu czynników 
sukcesu.

Cel: redukcja ryzyka, zwiększenie bazy przychodów, 
lepsze wykorzystanie potencjału firmy, zdobywanie 
nowych umiejętności i podstaw budowy przewag 
rynkowych, redukcja kosztów dzięki transakcjom 
wewnętrznym, większa siła rynkowa

Cel: redukcja ryzyka, zwiększenie bazy przychodów, 
lepsze wykorzystanie potencjału firmy, zdobywanie 
nowych umiejętności i podstaw budowy przewag 
rynkowych, redukcja kosztów dzięki transakcjom 
wewnętrznym, większa siła rynkowa

Kryteria wyboru sektora, czyli trzy testy poprawnej 
dywersyfikacji wg. Portera:

- test atrakcyjności,

- test kosztów wejścia,

- test przewagi konkurencyjnej (synergii).

Kryteria wyboru sektora, czyli trzy testy poprawnej 
dywersyfikacji wg. Portera:

- test atrakcyjności,

- test kosztów wejścia,

- test przewagi konkurencyjnej (synergii).

Uczestnicy rynku

Lider rynkowy - przedsiębiorstwo, mające czołową pozycję na 
rynku. Liderzy poszczególnych branży mają największy obrót i 
najłatwiej jest im negocjować ceny 
z poszczególnymi dostawcami, więc mogą obniżyć ceny swoich 
wyrobów i skutecznie walczyć z konkurencją, ale muszą tworzyć 
bariery wejścia i chronić rynek przed substytutami, na czym 
korzystają wszystkie firmy sektora.

Pretendent - przedsiębiorstwo, mające drugi po liderze udział w 
rynku danej branży i szansę zostania liderem, przy intensywnych 
działaniach marketingowych 
i agresywnej polityce cenowej. Pretendenci ponoszą wysokie 
koszty walki z liderem.
Naśladowca - przedsiębiorstwo, które nie ściga się z liderem 
branży, a odnosi korzyści małym kosztem kopiując jego produkty i 
metody działania, oraz korzystając z jego posunięć mających na 
celu chronić rynek. Naśladowcy mają zazwyczaj podobny 
asortyment produktów, co lider.