Prekursorzy i klasycy socjologii.

Auguste Comte

- urodzony

utego

1798 w Montpellier -

zmarł

wrześni

a 1857 w Paryżu) -

francuski

filozof

i pozytywista

twórca socjologii. Zainicjował, poprzez syntezę całej

dotychczasowej wiedzy, nową dyscyplinę nauki - socjologię.

Comte nakreślił podstawy filozofii pozytywistycznej

(był twórcą

pojęcia

pozytywizm

). Myślenie pozytywne było w jego ujęciu

ukoronowaniem ewolucji myśli ludzkiej przechodzącej trzy

stadia: teologiczne, metafizyczne i wreszcie pozytywne.

Inspiracje czerpał przede wszystkim od uczonych-przyrodników,

którzy dokonywali refleksji

metodologicznych oraz empiryzmu

brytyjskiego,

zwłaszcza Davida Hume'a.

Wiele idei pozytywistycznych zawdzięczał

także filozofowi francuskiego oświecenia

d'Alembertowi. Plany reformy społecznej

były w tym

czasie szeroko

rozpowszechnione;

Comte przyjaźnił

się przez pewien czas z najwybitniejszym

przedstawicielem tzw. socjalizmu

utopijnego- Claude-Henrim

de Saint-

Simonem.

Comte określił zakres filozofii pozytywnej, ograniczając ją do

realnie istniejących przedmiotów, o których można uzyskać

wiedzę pewną i ścisłą: czyli do faktów zewnętrznych

dotyczących przedmiotów fizycznych. O faktach psychicznych

takiej wiedzy, zdaniem Comte'a, nie można uzyskać - więc

psychologia nie jest przedmiotem rzetelnej wiedzy - podobnie

jak metafizyka. Filozofia miała być podstawą teoretyczną tak

pomyślanej nauki, zestawiając gromadzoną przez badaczy

wiedzę. Pozytywizm odrzucał dociekania co do istnienia

materii albo Boga jako niepewne, znajdujące się poza

rzetelnym doświadczeniem.

W systemie Comte'a nauka pozytywna była tylko częścią

doskonałego ustroju społecznego, który postulował. Idealnym

celem społeczeństwa miało być doskonalenie natury ludzkiej.

Jednak jego postulaty w tym zakresie okazały się dziwaczne:

postulował ustanowienie kultu Ludzkości, Postępu i Ładu,

której kapłani mieliby monopol na nauczanie i medycynę oraz

sprawowaliby cenzurę; ustrój miałby być dyktatorski, a urzędy

- dziedziczne. Dewizą tego ładu miałoby być hasło Comte'a:

L'amour pour principe; l'ordre pour base; le progrès pour but

("Miłość jako zasada, porządek jako podstawa, postęp jako

cel").

EMIL DURCHAIM

– (1858-1917)

– francuski uczony, zapoczątkował

on specjalizację socjologii. Mówił,

że socjologia nie jest nauką o

społeczeństwie, ale o faktach

społecznych, a to jest sposób

działania zdolny do wywierania na

jednostkę zewnętrznego

przymusu. Durchaim interesował

się przyczynami samobójstw.

Szczególnie interesowała go skala

wartości społeczeństwa oraz

problem porządku społecznego.

Badał znaczenie funkcji różnych

elementów życia społecznego, dla

zachowania spójności

społeczeństwa. Podkreślał

ważność wspólnoty przekonań i

wartości.

Uważał

, ze społeczeństwo zespolone jest to forma struktury

społecznej. W społeczeństwach pierwotnych ludzie łączyli się

ze względu na podobieństwa, robili podobne rzeczy ( byli

wszechstronni). Durchaim nazywał to solidarnością

mechaniczną. Współczesne społeczeństwa SA

wyspecjalizowane. Wykonują swoje zadania i stają się sobie

niezbędne. Jest to związek oparty na wzajemnym wsparciu i

współzawodnictwie. Durchaim przyczynił się do rozwoju

metodologii socjologicznej. Uważał, że socjologia musi badać

fakty społeczne tj. siły istniejące poza jednostką i

ograniczające je. Twierdził, że ludzi wtapiają wpływy społeczne

we własną tożsamość i przekształcają kontrolę społeczną w

samokontrolę.

Herbert Spencer

- (27 kwietnia 1820 –

8 grudnia 1903) był angielskim filozofem

oraz socjologiem. Był przedstawicielem

organicyzmu oraz ewolucjonizmu

w naukach społecznych .Spencer

spopularyzował i filozoficznie

analizował teorię ewolucji Karola

Darwina. Uważał, że prawo ewolucji

rządzi nie tylko w świecie przyrody

żywej, ale jest prawem powszechnym:

wyjaśnia kształtowanie się planet,

umysłów, społeczeństw. Ewolucja

jego zdaniem, polegała na

stopniowym, postępowym różnicowaniu

się części. Spencer wywodził

ewolucjonistyczną etykę z teorii

"walki o byt": dobre jest to co służy

przystosowaniu i rozwojowi. Należy

w tym celu wspierać silnych, a nie

słabych i upośledzonych przez naturę.

Georg Simmel

- (ur. 1 marca

1858r., zm. 28 września

1918r.) był jednym z

pierwszych niemieckich

socjologów. Był też filozofem,

eseistą oraz teoretykiem

kultury.

Był twórcą najważniejszych

założeń formalizmu w

socjologii, które pozwoliły na

wyodrębnienie jej spośród

innych nauk. Za przedmiot

socjologii Simmel uznał trwałe

formy społeczne, badane

niezależnie od kontekstu

historyczno-psychologicznego,

w jakim występują. Simmel był

też jednym z twórców

mikrosocjologii. Jego

najważniejsze prace to

Filozofia pieniądza

(1900) oraz

Socjologia

(1908).

Max Weber

(ur. 21 kwietnia 1864 w Erfurcie – zm. 14 czerwca

1920 r. w Monachium) był niemieckim socjologiem,

historykiem, ekonomistą, prawnikiem, religioznawcą i

teoretykiem polityki.

Jedną z podstawowych zasług Webera jest umocowanie

metodologii nauk społecznych. Weber odrzucał

pozytywistyczną koncepcję nauk społecznych

jako nauk przyrodniczych (której przedstawicielem

był np. Auguste Comte).Weber postulował aby

nadać naukom społecznym ścisły i obiektywny

charakter, poprzez opracowywanie specyficznej

dlań metodologii i filozofii nauki (np. koncepcja

typów idealnych),

opisywanie

ich jak najbardziej

precyzyjnym językiem (wprowadził wiele do dziś

użytecznych pojęć) oraz prowadzenie zakrojonych

na szeroką skalę badań historyczno

porównawczych.

Swoją teorię socjologiczną Weber buduje na pojęciu działania

społecznego. Od innych zachowań ludzkich odróżnia je to, że

działający podmiot wiąże z nim subiektywny sens. Operacja

rozumienia (Verstehen) jest możliwa, ponieważ większość

działań ludzkich to działania racjonalne. Wystarczy wtedy

odtworzyć subiektywną kalkulację środków i celów, kosztów i

zysków, jaka leży u podłoża działań. W odniesieniu do działań

afektywnych, opierających się na stanach uczuciowych,

pomocna jest empatia, do tradycjonalnych zaś - pamięć

historyczna.

Pojęcie działania racjonalnego jest kluczem do zrozumienia

procesu racjonalizacji zachodzącego w świecie zachodnim.

Nastawienie na racjonalność jest tym, co wyróżnia etykę

protestacką rozwijaną przez kalwinizm. Weber stawia tezę, że

kierunkiem rozwoju społeczeństw jest odchodzenie od tradycji

i rozszerzenie obszarów, w których dominuje myślenie i

działanie o charakterze racjonalnym. Proces ten Weber

określał jako odczarowywanie świata - niszczenie świata

opartego na magii. Wyrazem tych przekonań są zwłaszcza

analizy Webera dotyczące biurokracji.

Karol Marks

(niem.

Karl Heinrich

Marx

) (ur. 5 maja 1818 r. w Trewirze, w

Prusach - zm. 14 marca 1883 r. w

Londynie) - filozof i ekonomista

niemiecki. Pochodził z zeświecczonej

rodziny żydowskiej, która wydała w

przeszłości wielu wybitnych rabinów.

Jego ojciec, by uniknąć ograniczeń

ustawy uniemożliwiającej Żydom

dostęp do stanowisk prawniczych i

lekarskich przeszedł z całą rodziną na

luteranizm.

Myśl Marksa rozwijała się pod

wpływem dwóch sprzecznych

tendencji - determinizmu i aktywizmu.

Z jednej strony Marks wierzył, że

historią i rozwojem społeczeństw

rządzą prawa deterministyczne, a

studiowanie historii pozwoli poznać je i

przewidywać przyszłe zmiany, z

drugiej zaś uważał, że mimo wszystko

można tę historię zmieniać -

filozofowie dotąd tylko objaśniali świat,

chodzi jednak o to, by go zmieniać

Jednym z fundamentalnych pojęć koncepcji Marksa jest

praca

. Marks twierdził, że w naturze ludzkiej leży

przekształcanie przyrody i nazwał ów proces transformacji

pracą

, a zdolność do przekształcania przyrody określił

mianem

mianem siły

roboczej

. Siła robocza jest nierozerwalnie

związana z ludzką wyobraźnią i inteligencją. Choć dla Marksa

siła

robocza

jest ludzką naturą, Marks uważał, że jest ona

czynnikiem indywidualnym - praca jest aktywnością

społeczną i jest zdeterminowana przez zmieniające się w

czasie warunki społeczne

Mianem twórców polskiej socjologii określa się: Józefa

Supińskiego, Władysława Piłata, Ludwika Krzywickiego,

Edwarda Abramowskiego, Józefa Chałasińskiego, Floriana

Znanieckiego, Leszka Gumplowicza, współcześnie: Jana

Szczepańskiego ( twórcę metody biograficznej w socjologii),

Antoninę Kłoskowską i Zygmunta Baumanna.

Document Outline