MENOPAUZA
MENOPAUZA
MENOPAUZA
MENOPAUZA
MENOPAUZA – to ostatnie krwawienie
MENOPAUZA – to ostatnie krwawienie
miesiączkowe po którym przez 12 miesięcy
miesiączkowe po którym przez 12 miesięcy
miesiączka nie występuje
miesiączka nie występuje
PREMENOPAUZA – okres kilku lat
PREMENOPAUZA – okres kilku lat
poprzedzających ostatnią miesiączkę, w
poprzedzających ostatnią miesiączkę, w
którym zaznaczają się objawy wygasania
którym zaznaczają się objawy wygasania
czynności jajników
czynności jajników
POSTMENOPAUZA – okres zycia po
POSTMENOPAUZA – okres zycia po
menopauzie
menopauzie
menopauza występuje średnio w wieku 50 lat
menopauza występuje średnio w wieku 50 lat
Sytuacja hormonalna po
Sytuacja hormonalna po
menopauzie
menopauzie
spadek stężenia estrogenów
spadek stężenia estrogenów
wzrost stężenia FSH
wzrost stężenia FSH
głównym estrogenem po menopauzie jest
głównym estrogenem po menopauzie jest
ESTRON (pochodzący z tkanki tłuszczowej,
ESTRON (pochodzący z tkanki tłuszczowej,
mięśni i wątroby)
mięśni i wątroby)
ZESPÓŁ KLIMAKTERYCZNY
ZESPÓŁ KLIMAKTERYCZNY
objawy naczynioruchowe (uderzenia
objawy naczynioruchowe (uderzenia
gorąca, nocne poty)
gorąca, nocne poty)
objawy somatyczne (zawroty i bóle głowy)
objawy somatyczne (zawroty i bóle głowy)
objawy psychiczne (nadpobudliwość,
objawy psychiczne (nadpobudliwość,
obniżenie nastroju, bezsenność)
obniżenie nastroju, bezsenność)
Choroby związane z
Choroby związane z
wygasaniem czynności
wygasaniem czynności
jajników
jajników
Zmiany w układzie moczowo-płciowym
Zmiany w układzie moczowo-płciowym
Osteoporoza pomenopauzalna
Osteoporoza pomenopauzalna
Choroba Alzheimera
Choroba Alzheimera
Zagrożenia nowotworowe okresu
Zagrożenia nowotworowe okresu
pomenopauzalnego
pomenopauzalnego
Seksuologia okresu przekwitania
Seksuologia okresu przekwitania
Układ moczowo - płciowy
Układ moczowo - płciowy
W tkance łącznej degradacja wiązań
W tkance łącznej degradacja wiązań
włókien kolagenowych
włókien kolagenowych
zmiany regresyjne w skórze sromu i jej
zmiany regresyjne w skórze sromu i jej
przydatkach
przydatkach
w pochwie
w pochwie
w szyjce macicy
w szyjce macicy
Nietrzymanie moczu po
Nietrzymanie moczu po
menopauzie
menopauzie
Wysiłkowe nietrzymanie moczu
Wysiłkowe nietrzymanie moczu
(niewydolność zwieracz wewn. cewki)
(niewydolność zwieracz wewn. cewki)
Naglące nietrzymanie moczu (zaburzenie
Naglące nietrzymanie moczu (zaburzenie
m. wypieracza pęcherza moczowego)
m. wypieracza pęcherza moczowego)
Nietrzymanie moczu z przepełnienia
Nietrzymanie moczu z przepełnienia
(upośledzenie kurczliwości m. wypieracza)
(upośledzenie kurczliwości m. wypieracza)
Obniżenie ścian pochwy
Obniżenie ścian pochwy
Osteoporoza
Osteoporoza
Zmniejszenie masy kostnej
Zmniejszenie masy kostnej
Destrukcja mikroarchitektury kości
Destrukcja mikroarchitektury kości
> ryzyko złamań:
> ryzyko złamań:
kompresyjne kręgów
kompresyjne kręgów
szyjki kości udowej
szyjki kości udowej
typu Collesa
typu Collesa
Maksymalna masa kostna
Maksymalna masa kostna
zależy od:
zależy od:
predyspozycji genetycznych (rasa
predyspozycji genetycznych (rasa
kaukaska, drobna budowa ciała)
kaukaska, drobna budowa ciała)
odżywiania (mało Ca, dużo białka,
odżywiania (mało Ca, dużo białka,
alkoholizm, kofeina, nikotyna)
alkoholizm, kofeina, nikotyna)
aktywności fizycznej
aktywności fizycznej
hormonów (sterydów nadnerczowych,
hormonów (sterydów nadnerczowych,
kalcytoniny, estrogenów, androgenów)
kalcytoniny, estrogenów, androgenów)
Osteoporoza
Osteoporoza
Pomiar masy kostnej BMD:
Pomiar masy kostnej BMD:
kość prawidłowa T-score: -1 SD
kość prawidłowa T-score: -1 SD
osteopenia T-score: -1 a -2,5
osteopenia T-score: -1 a -2,5
SD
SD
osteoporoza T-score: > -2,5 SD
osteoporoza T-score: > -2,5 SD
(normy wg Światowej Organizacji
(normy wg Światowej Organizacji
Zdrowia)
Zdrowia)
Choroba Alzheimera
Choroba Alzheimera
E redukują tworzenie beta-amyloidu
E redukują tworzenie beta-amyloidu
E zmniejszają tworzenie płytek nerwowych
E zmniejszają tworzenie płytek nerwowych
E poprawia przepływ krwi i utylizację
E poprawia przepływ krwi i utylizację
glukozy w mózgu
glukozy w mózgu
E zmniejszają ryzyko wystąpienia choroby
E zmniejszają ryzyko wystąpienia choroby
Alzheimera
Alzheimera
Układ krążenia
Układ krążenia
niedobór estrogenów nasila niekorzystne
niedobór estrogenów nasila niekorzystne
zmiany w profilu lipidowym (miażdżyca)
zmiany w profilu lipidowym (miażdżyca)
niedobór estrogenów nasila
niedobór estrogenów nasila
insulinooporność tkanek
insulinooporność tkanek
kobiety po menopauzie mają zwiększone
kobiety po menopauzie mają zwiększone
ryzyko zawału mięśnia sercowego
ryzyko zawału mięśnia sercowego
Skóra
Skóra
spadek zawartoścki kolagenu i kwasu
spadek zawartoścki kolagenu i kwasu
hialuronowego
hialuronowego
ścieńczenie naskórka
ścieńczenie naskórka
zmniejszenie liczby fibroblastów
zmniejszenie liczby fibroblastów
starzenie się skóry
starzenie się skóry
HORMONALNA TERAPIA
HORMONALNA TERAPIA
ZASTĘPCZA
ZASTĘPCZA
Decyzję o rozpoczęciu HTZ podejmuje
Decyzję o rozpoczęciu HTZ podejmuje
pacjentka, a lekarz ma zapewnić jej pełną
pacjentka, a lekarz ma zapewnić jej pełną
informację na temat korzyści i ryzyka oraz
informację na temat korzyści i ryzyka oraz
o możliwych objawach niepożądanych w
o możliwych objawach niepożądanych w
pierwszych miesiącach.
pierwszych miesiącach.
HTZ
HTZ
PRZECIWSKAZANIA DO HTZ:
PRZECIWSKAZANIA DO HTZ:
1.
1.
NIEZDJAGNOZOWANE KRWAWIENIA Z
NIEZDJAGNOZOWANE KRWAWIENIA Z
DRÓG RODNYCH
DRÓG RODNYCH
2.
2.
RAK TRZONU MACICY, RAK SUTKA,
RAK TRZONU MACICY, RAK SUTKA,
3.
3.
USZKODZENIE CZYNNOŚCI WĄTROBY
USZKODZENIE CZYNNOŚCI WĄTROBY
4.
4.
ZAKRZEPOWE ZAPALENIE ŻYL
ZAKRZEPOWE ZAPALENIE ŻYL
HTZ
HTZ
DROGA PODANIA LEKÓW:
DROGA PODANIA LEKÓW:
1.
1.
DOUSTNA
DOUSTNA
2.
2.
PRZEZSKÓRNA
PRZEZSKÓRNA
3.
3.
DOPOCHWOWA
DOPOCHWOWA
ZASADA: STOSOWANIE NAJNIŻSZEJ
ZASADA: STOSOWANIE NAJNIŻSZEJ
SKUTECZNEJ DAWKI
SKUTECZNEJ DAWKI
Fitoestrogeny
Fitoestrogeny
związki występujące w roślinach, o budowie
związki występujące w roślinach, o budowie
przypominającej budowę estrogenów
przypominającej budowę estrogenów
stosowanie fitoestrogenów prowadzi do
stosowanie fitoestrogenów prowadzi do
zmniejszenia nasilenia objawów wypadowych
zmniejszenia nasilenia objawów wypadowych
HTZ
HTZ
naturalne estrogeny w najmniejszej
naturalne estrogeny w najmniejszej
skutecznej dawce
skutecznej dawce
w przypadku zachowania macicy
w przypadku zachowania macicy
konieczne dołączeni gestagenów (ochrona
konieczne dołączeni gestagenów (ochrona
endometrium)
endometrium)
HTZ
HTZ
TETAPIA SEKWENCYJNA –regularne krwawienia
TETAPIA SEKWENCYJNA –regularne krwawienia
przypominające miesiączki
przypominające miesiączki
estrogen
estrogen
estrogen+gestagen
estrogen+gestagen
CIĄGA – prowadzi do atrofii endometrium i braku
CIĄGA – prowadzi do atrofii endometrium i braku
krwawień
krwawień
estrogen+gestagen
estrogen+gestagen
Zalecana po 12 m-cach od ostatniej miesiączki;
Zalecana po 12 m-cach od ostatniej miesiączki;
wcześniej okresowa aktywność jajników
wcześniej okresowa aktywność jajników