EUROREGIONY

DEFINICJA EUROREGIONU

Jednostka terytorialna na obszarze 

dwóch lub więcej państw 
europejskich. Jest formą współpracy 
transgranicznej pomiędzy państwami 
członkowskimi UE, pastwami 
kandydującymi i ich sąsiadami. 

W tworzeniu euroregionu 

uczestniczą przedstawiciele 

lokalnych i regionalnych 

władz samorządowych, a 

niekiedy także inne osoby 

fizyczne i prawne. 

HISTORIA

Historia euroregionów sięga lat 

pięćdziesiątych, kiedy to powstał 
niemiecko- francusko- luksemburski region 
Saar-Loir-Lux. Od zapoczątkowania tej 
współpracy stosuje się nazwę „euroregion” 
(pocz. euroregio).

Najstarszy euroregion powstały z 

polskim udziałem to polsko-czesko-
niemiecki euroregion „Nysa” powołany pod 
koniec 1991. 

PODSTAWA PRAWNA

Mimo unormowania w prawie wewnętrznym termin 

"Euroregion" nie występuje w oficjalnych 

dokumentach o wymianie transgranicznej pomiędzy 

państwami, ani też w oficjalnych dokumentach Unii 

Europejskiej. Jednak działalność euroregionów 

opiera się w dużej mierze o Traktat z Maastricht, w 

którym powołano Komitet Regionów. Zastosowanie 

ma również Konwencja Madrycka Rady Europy z 21 

maja 1980 r., do której Polska przystąpiła 19 

stycznia 1993 r. oraz Europejska Karta Samorządu 

Terytorialnego z 15 października 1985 r., której 

członkiem Polska stała się w lutym 1993 r.

KOMITET REGIONÓW

„Komitet Regionów (KR) jest najistotniejszym 

unijnym organem o charakterze doradczym, 

działającym w zakresie polityki regionalnej UE. Jego 

ustanowienie wiązało się z chęcią podkreślenia roli 

polityki regionalnej w procesie integracji 

europejskiej. Głównym celem działalności KR jest 

włączenie regionów i społeczności lokalnych w 

proces integracji europejskiej, a także wprowadzenie 

do polityki regionalnej wspólnych perspektyw czy 

ochrony kompetencji regionów. Organ ten działa 

wyłącznie w imieniu obywateli, broniąc ich interesów 

w sprawach związanych z polityką regionalną.” Cyt. 

Za www.uniaeuropejska.org

JAK DZIAŁAJĄ EUROREGIONY?

1. Uzgadnianie planów rozwoju
2. Powoływanie organów koordynujących
3. NIE ma charakteru eksterytorialnego 

(władze samorządowe nie przenoszą 
na nie swoich kompetencji).

4. Prawo (statut) euroregionu musi być 

zgodny z prawem państw 
przynależności

WSPÓŁPRACA 

TRANSGRANICZNA

1. DOWOLNOŚĆ współpracy: od działań 

spontanicznych (np. doraźne spotkania) 

po bardziej zorganizowane (np. grupy 

kontaktowe). Często w rozumieniu 

potocznym za Euroregiony uważa się 

tylko współpracę zorganizowaną, z 

wykształconymi wspólnymi organami: 

a) Zgromadzeniem,
b) zarządem,
c) grupami roboczymi,
d) sekretariatem.

ZASADY FUNKCJONOWANIA

1. Zasada pomocniczości rozumiana jako pomoc 

instytucji i organizacji międzynarodowych oraz 

krajowych w realizacji przez regionalne i lokalne 

społeczności celów współpracy transgranicznej,

2. Zasada partnerstwa, równoprawności i 

równorzędności stron tworzących euroregion,

3. Zasada solidarności obszarów transgranicznych 

dążąca do kompromisu pomiędzy 

konkurencyjnymi poglądami,

4. Zasada istnienia koncepcji bądź strategii rozwoju 

transgranicznego służąca wypracowaniu wspólnej 

perspektywy transgranicznego rozwoju 

regionalnego.

INNE ZASADY

1. Zasada dobrego sąsiedztwa mieszkańców pogranicza,
2. Zasada zachowania tożsamości (narodowej, państwowej, 

regionalnej i lokalnej) przez współpracujące jednostki 

terytorialne i społeczności lokalne,

3. Zasada dobrowolności uczestniczenia w euroregionie i w 

różnych formach współpracy,

4. Zasada dążenia do symetrii i parytetów, polegającą na tym, 

że każda ze stron dysponuje taka sama ilością głosów we 

wszystkich organach i takim samym prawem do 

reprezentowania interesów euroregionu,

5. Zasada pragmatyzmu oraz analizy rachunku kosztów i 

korzyści,

6. Zasada kierowania się przyjaźnią i zaufaniem w 

uzgadnianiu wspólnych zamierzeń przekraczających 

granice,

CELE EUROREGIONÓW

• zmiany charakteru granic i przezwyciężenia krępujących 

uregulowań państwowych dotyczących nieprzenikalności 

granic

• czynienie z regionów siły napędowej współpracy 

ponadgranicznej

• ułatwienie realizacji europejskiej polityki zagospodarowania 

przestrzennego

• usuwanie przeszkód i nierówności ekonomicznych i 

infrastrukturalnych

• określanie metod rozwiązywania problemów, przejawów 

niedorozwoju i uciążliwości charakterystycznych dla 

obszarów peryferyjnych

• formułowanie zasad budowy podstaw wzajemnego zaufania 

i współpracy między instytucjami europejskimi oraz ich 

efektywności

• budowanie i utrwalanie wzajemnych więzi

LISTA EUROREGIONÓW Z 

UDZIAŁEM POLSKI

• Nysa (1991, Polska, Niemcy, Czechy)

• Karpacki (1993, Polska, Słowacja, Ukraina, Węgry, Rumunia)

• Sprewa- Nysa- Bóbr (1993, Polska, Niemcy)

• Pro Europa Viadrina (1993, Polska, Niemcy)

• Tatry (1994, Polska, Słowacja)

• Bug (1995, Polska, Ukraina, Białoruś)

• Pomerania (1995, Polska, Niemcy, Szwecja)

• Glacensis (1996, Polska, Czechy)

• Niemen )1997, Polska, Litwa, Białoruś)

• Pradziad (1997, Polska, Czechy)

• Bałtyk (1998, Polska, Rosja, Litwa, Szwecja, Dania)

• Śląsk Cieszyński (1998, Polska, Czechy)

• Silesia (1998, Polska, Czechy)

• Beskidy (2000, Polska, Czechy)

• Puszcza Białowieska (2002, Polska, Białoruś)

• Łyna- Ława (2003, Polska, Rosja)