Typy systemów
prawa
Kultury prawne świata
Typy systemów
prawa
Kultury prawne świata
JJB - Wstęp do prawoznaws
twa - Wszelkie prawa zast
rzeżone
System prawa
• W ujęciu abstrakcyjnym
• W ujęciu typologicznym
• W ujęciu konkretnym
Elementy systemu prawa:
normy generalnie –abstrakcyjne
Powiązania norm:
merytoryczne i formalne
JJB - Wstęp do prawoznaws
twa - Wszelkie prawa zast
rzeżone
System prawa stanowionego a
system prawa precedensowego.
Podstawowe źródło
prawa: ustawa
precedens
Tworzenie prawa
stosowanie prawa
Stosowanie prawa
tworzenie
prawa
Prawodawca:
parlament,
sądy nie
tworzą
prawa
Prawodawca:
sąd
JJB - Wstęp do prawoznaws
twa - Wszelkie prawa zast
rzeżone
Prawo stanowione
(ustawowe)
Akt prawodawczy – źródło prawa – akt
prawotwórczy: tekst zawierający obowiązujące
przepisy prawne.
a) jednostronny akt
stanowienia
b) dwustronny akt
współstanowienia
Prawo = przepisy +
wykładnia
Zróżnicowanie mocy prawnej aktów
prawodawczych
Moc prawna a moc obowiązująca
JJB - Wstęp do prawoznaws
twa - Wszelkie prawa zast
rzeżone
Prawo precedensowe
Precedens prawotwórczy o
charakterze konkretnym
(konkretnie indywidualna decyzja
sądu – podstawa rozstrzygnięcia
spraw podobnych)
Samoistne źródło prawa
Zasada stałości decyzji – stare
decisis
Zasada rozstrzygnięcia – ratio
decidendi
Okoliczności poboczne – obiter
dicta
1
2
3
4
3
2
1
2
1
2
1
1
)
(
)
(
:
)
(
)
(
:
K
f
f
O
O
D
K
f
f
O
O
D
Precedensy i
Precedensy i
kontrprecedensy
kontrprecedensy
Precedensy i ustawy
Precedensy i ustawy
Ekspansja prawa
Ekspansja prawa
ustawowego
ustawowego
Precedensy abstrakcyjne
Precedensy abstrakcyjne
JJB - Wstęp do prawoznaws
twa - Wszelkie prawa zast
rzeżone
• Decyzja „precedensowa” jako
decyzja mająca wpływ na inne
decyzje (ale nie samoistna podstawa
decyzji), np. jako argument w
uzasadnieniu rozstrzygnięcia.
• Praktyczne znaczenie orzecznictwa
w systemie prawa ustawowego
• Niedopuszczalność orzekania na
zasadzie precedensu konkretnego w
systemie prawa ustawowego
JJB - Wstęp do prawoznaws
twa - Wszelkie prawa zast
rzeżone
Prawo zwyczajowe
1.
Praktyka postępowania
2.
Przekonanie o zgodności praktyki z
normami
i o wiążącym jej charakterze
3.
Organ państwa podejmuje decyzje na
podstawie normy ukształtowanej
zwyczajowo (uznanie normy)
„sankcjonowanie zwyczaju”
Prawo zwyczajowe a zwyczaje
prawne
a ustalone zwyczaje
a zasady dobrej praktyki
JJB - Wstęp do prawoznaws
twa - Wszelkie prawa zast
rzeżone
Prawo wyznaniowe
(muzułmańskie)
Integralna kontrola etyczna, religijna, prawna
Koran (610-632)
Podstawa doktrynalna jedności islamskiej religii i
muzułmańskiego państwa
Poszanowanie nakazów prawa = obowiązek religijny
muzułmanów
Sunna arabskie prawo zwyczajowe
Szariat: Koran + Sunna
Szariat jako źródło ustawodawstwa
Fakh – nauka o prawie islamu (idżma + kijas)
Muzułmański prawnik-teolog
Prawo stanowione inspirowane duchem Koranu i Sunny
JJB - Wstęp do prawoznaws
twa - Wszelkie prawa zast
rzeżone
Prawo w państwach Czarnej
Afryki
Prawo w państwach
Dalekiego Wschodu
Koniec
Do zobaczenia za tydzień o tej samej
porze