GRUPY (I)

Opracowanie: Dr S. Cisek

 

 

    

   Źródło: Kenrick, Neuberg, Cialdini, 2002

RZECZYWISTE 

GRUPY – ZESPOŁY

Jednostki:

•Wpływają na 

siebie   

nawzajem

•Są współzależne

•Mają poczucie 
wspólnej 

tożsamości 

i odrębności od 
innych

•Istnieją między 

nimi 

relacje 

strukturalne

PRZYPADKOWE 

ZBIOROWOŚCI

(np. ludzie stojący w 

kolejce po lody)

Jednostki:

• Mogą na siebie 
 nawzajem wpływać

• Nie są od siebie 
  zależne

• Nie mają wspólnej 
  tożsamości lub 

mają  

  ją w minimalnym 
  stopniu

• Nie istnieją między 
  nimi relacje 
  strukturalne

NIEGRUPY

(np. osoby spacerujące 

po parku, ale 

nieświadome swojej 

obecności)

Jednostki:

• Nie mają na siebie  
 wpływu

• Nie są od siebie 

zależne

• Nie mają wspólnej 
 tożsamości

• Nie istnieją między 

nimi 

  relacje strukturalne

 

 

DEFINICJA GRUPY

     

Grupa – dwoje lub więcej ludzi, którzy 

współoddziałują na siebie, dzielą wspólną 

definicję oraz ocenę siebie                  i zachowują 

się zgodnie z tą definicją 

                                                        (Hong i Vaughan, 

2002)

 

 

Struktura grup

• Normy -  reguły obowiązujące wszystkich członków grupy
     - normy nakazowe mówią, jak powinni się zachowywać członkowie   
      grupy 
     - normy zakazowe mówią, jak nie powinni się zachowywać członkowie 
       grupy 
• Role grupowe – zachowania, których grupa oczekuje od swoich członków zajmujących określone 

stanowiska (role odnoszą się do poszczególnych członków grupy)

• Hierarchia pozycji społecznych – uporządkowanie członków grupy pod względem władzy i 

możliwości wpływania na innych

• Sieć komunikacji – wzorzec przepływu informacji w grupie
     - sieć scentralizowana - informacje płyną od jednego członka (zwykle lidera) do wszystkich 

jednocześnie 
- sieć zdecentralizowana - informacje rozchodzą się między wszystkimi członkami i nie muszą 
przechodzić przez żadną określoną osobę

 

 

 

Struktura grup

• Spójność -  siła więzi łączących członków grupy
     - spójność interpersonalna – członkowie grupy lubią ze sobą 

przebywać

     - spójność zadaniowa – członkowie grupy są bardzo 

zaangażowani w 

        wypełnianie wspólnych zadań

 

 

Konsekwencje 

przynależności do grupy

• Teoria kategoryzacji społecznych (Tajfel,1981)
     - wzrost spostrzeganych różnic międzykategorialnych
     - spadek spostrzeganych różnic wewnątrzkategorialnych (dotyczy głównie 
       grup obcych – tzw. efekt jednorodności grupy obcej)

- faworyzacja grupy własnej (bardziej pozytywne oceny i zachowania 

       kierowane do członków grupy własnej niż obcej)
• Teoria tożsamości społecznej (Tajfel, Turner,1986)
     - ludzie maja skłonność do dzielenia napotykanych osób na kategorie

- jedna z kategorii społecznych identyfikuje zawsze własną kategorię 

       podmiotu („my”), zaś pozostałe identyfikują grupy obce

- faworyzowanie własnej grupy to sposób obrony/podwyższania 

      samooceny - motyw autowaloryzacji

 

 

Korzyści związane z pracą 

grupową

- możliwy jest podział pracy         specjalizacja
- członkowie grupy mogą się od siebie uczyć i uzupełniają się jeśli 

chodzi o wiedzę, umiejętności i posiadane informacje

- członkowie grupy udzielają sobie wsparcia i wzajemnie się motywują
- członkowie grupy mogą stymulować się intelektualnie oraz 

wzajemnie korygować swoje błędy i niewłaściwe decyzje

- sprawniejsi w danej dziedzinie członkowie grupy kompensują 

słabości pozostałych osób 

- niektóre zadania nie są możliwe do zrealizowania przez jednostki, 

można je wykonać tylko przy współpracy kilku (lub wielu) osób

       

 

 

Próżniactwo społeczne

• Badania Ringelmanna (1920) – przeciąganie liny
• Zmniejszenie wysiłku i zaangażowania jednostki w trakcie 

wykonywania pracy zespołowej określa się jako próżniactwo 

społeczne 

• Im bardziej liczebna grupa, w tym większym stopniu poszczególni jej 

członkowie wycofują wysiłek pracując wspólnie (w miarę zwiększania 

liczebności grupy, maleje wydajność pojedynczego pracownika)

• Spadek efektywności jednostek w trakcie rozwiązywania zadania 

grupowego wynika przede wszystkim ze spadku motywacji 

indywidualnej, choć pewien wpływ może tu mieć także niewłaściwa 

koordynacja wysiłków poszczególnych osób

• Tendencja do próżniactwa społecznego ujawnia się bardziej w 

grupach złożonych z samych mężczyzn

       

 

 

Czynniki zmniejszające 

próżniactwo społeczne

• Duża spójność grupy, silna identyfikacja jednostki z grupą
• Spostrzeganie wykonywanego zadania jako ważnego
• Poczucie jednostki, że może wnieść znaczący wkład w wykonanie 

zadania

• Możliwość identyfikacji indywidualnego wkładu jednostki w 

osiągnięty przez grupę wynik

• Nastawienie kolektywistyczne

 

 

Typologia zadań Steinera (1972) 

• Zadania addytywne – efektywność grupy wynika z sumowania pracy 

wszystkich jej członków (np. bieg w sztafecie). W tych zadaniach efektywność 
grup bardziej liczebnych jest generalnie większa (pojawia się jednak 
zagrożenie związane z wycofywaniem wysiłku przez poszczególnych 
członków grupy oraz niewłaściwą koordynacją działań)

• Zadania dysjunktywne – wynik grupy wyznacza efektywność działania 

najlepszego jej członka (np. generowanie pomysłów). Duże grupy osiągają 
lepsze wyniki – w bardziej liczebnych grupach jest bowiem większa szansa na 
ujawnienie się osób najbardziej (i najmniej) utalentowanych lub sprawnych

• Zadania koniunktywne – efektywność grupy uzależniona jest od skuteczności 

najsłabszego jej członka (np. wspinaczka wysokogórska).Ponieważ w 
liczebnych grupach częściej zdarzają się osoby szczególnie nieefektywne, 
grupy o mniejszej liczebności są w tym przypadku bardziej skuteczne.