Krwiodawstwo
Krwiodawstwo
Krwiolecznictwo
Krwiolecznictwo
Małgorzata Szymczyk-Nużka
Regionalne Centrum Krwiodawstwa i
Krwiolecznictwa we Wrocławiu im. prof.dr
hab.Tadeusza Dorobisza
Krwiodawstwo
Krwiodawstwo
Krwiolecznictwo
Krwiolecznictwo
Małgorzata Szymczyk-Nużka
Regionalne Centrum Krwiodawstwa i
Krwiolecznictwa we Wrocławiu im. prof.dr
hab.Tadeusza Dorobisza
Minister Zdrowia
Organ akredytujący
Krajowa Rada
ds. Krwiodawstwa
Instytut
Hematologii i Transfuzjologii
w Warszawie
Regionalne Centrum
Krwiodawstwa i
Krwiolecznictwa
Regionalne Centrum
Krwiodawstwa i
Krwiolecznictwa
Wojskowe Centrum
Krwiodawstwa
i
Krwiolecznictwa
21
Oddziały
terenowe
215
~100
Krew i preparaty
Zakłady Opieki Zdrowotnej
Zakłady Opieki Zdrowotnej
Zakłady Opieki Zdrowotnej
Regionalne Centrum
Krwiodawstwa i
Krwiolecznictwa
Minister Obrony Narodowej
Centrum Krwiodawstwa
i
Krwiolecznictwa MSWiA
Minister Spraw Wew. i Adm.
Nad
zór n
ad ja
kośc
ią -
stan
dard
y
Kon
trola
do a
kred
ytac
ji
Narodowe Centrum Krwi
USTAWA z dnia 22 sierpnia 1997
USTAWA z dnia 22 sierpnia 1997
r. o publicznej służbie krwi po
r. o publicznej służbie krwi po
nowelizacji.
nowelizacji.
Ustawa określa zasady pobierania krwi
ludzkiej, oddzielania jej składników,
przechowywania i obrotu oraz warunki
zapewniające ich dostępność, a także zadania
oraz organizację publicznej służby krwi.
Ustawa nie dotyczy komórek przeznaczonych
do przeszczepiania.
Krew jest pobierana w celach leczniczych do
przetoczenia jej biorcy bądź oddzielenia jej
składników lub przetworzenia w leki.
Krew może być pobierana również w celach
diagnostycznych, naukowo-badawczych i
upustów leczniczych.
Krwiodawstwo jest oparte na
zasadzie dobrowolnego i
bezpłatnego oddawania krwi.
Organy państwowe i samorządowe,
Polski Czerwony Krzyż, organizacje
honorowych dawców krwi, zakłady
opieki zdrowotnej, osoby
wykonujące zawody medyczne oraz
środki masowego przekazu powinny
popierać działania publicznej
służby krwi w zakresie
propagowania, rozwijania
dobrowolnego i bezpłatnego
oddawania krwi i stwarzania
sprzyjających temu
warunków.
Osobie, która oddała bezpłatnie krew i została
zarejestrowana w jednostce organizacyjnej
publicznej służby krwi, przysługuje tytuł
"Honorowy Dawca Krwi".
Zasłużonemu honorowemu dawcy krwi i
honorowemu dawcy krwi przysługuje:
1) zwolnienie od pracy w dniu, w którym
oddaje krew, i na czas okresowego badania
lekarskiego dawców krwi na zasadach
określonych w odrębnych przepisach,
2) zwrot utraconego zarobku na zasadach
wynikających z przepisów prawa pracy,
3) zwrot kosztów przejazdu do jednostki
organizacyjnej publicznej służby krwi na
zasadach określonych w przepisach w sprawie diet
i innych należności z tytułu podróży służbowych na
obszarze kraju; koszt przejazdu ponosi jednostka
organizacyjna publicznej służby krwi,
4) posiłek regeneracyjny.
Zasłużonemu honorowemu dawcy krwi przysługują
uprawnienia do korzystania poza kolejnością z
ambulatoryjnej opieki zdrowotnej w ramach
ubezpieczenia zdrowotnego i usług farmaceutycznych
udzielanych w aptekach.
Dawcom krwi rzadkich grup i dawcom, którzy przed
pobraniem krwi zostali poddani zabiegowi
uodpornienia lub innym zabiegom w celu uzyskania
osocza lub surowic diagnostycznych, przysługuje
ekwiwalent pieniężny za pobraną krew i związane z
tym zabiegi.
ZK – zasłużony honorowy krwiodawca – bezpłatne leki
Odliczenia podatkowe
25 l mężczyźni/ 15 l kobiety – bezpłatny przejazd MPK
Karta identyfikacyjna grup krwi
Publiczna służba krwi zapewnia
anonimowość dawcy krwi.
Oznakowanie opakowań krwi nie
może zawierać danych
umożliwiających identyfikację dawcy
krwi przez biorcę lub inną osobę,
bądź jednostkę organizacyjną inną
niż jednostka organizacyjna
publicznej służby krwi.
ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA ZDROWIA
z dnia 03.10.2005 r.
DZ.U. 2005, poz. 191, nr 1607
w sprawie określenia sposobu i
organizacji leczenia krwią
w zakładach opieki zdrowotnej, w
których przebywają pacjenci ze
wskazaniami do leczenia krwią i jej
składnikami
art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r.
o publicznej służbie krwi
(Dz. U. Nr 106, poz. 681, z 1998 r. Nr 117,
poz. 756, z 2001 r. Nr 126, poz. 1382 oraz z
2003 r. Nr 223, poz. 2215)
Organizacja leczenia krwią w
Organizacja leczenia krwią w
zakładzie opieki zdrowotnej
zakładzie opieki zdrowotnej
powinna zapewniać:
powinna zapewniać:
1)
niezwłoczne, całodobowe zaopatrzenie jego
jednostek organizacyjnych w krew i jej
składniki;
§ 14. 1. Kierownik zakładu opieki
zdrowotnej zapewnia funkcjonowanie na
rzecz zakładu opieki zdrowotnej banku
krwi
Kierownikiem banku krwi jest lekarz lub
kierownik pracowni serologii transfuzjologicznej
2) badania z zakresu serologii transfuzjologicznej
warunkujące bezpieczne przetaczanie krwi;
3) identyfikację, rejestrowanie i sporządzanie
raportu o wszelkich nieprzewidzianych
zdarzeniach, a w szczególności błędach i
wypadkach, związanych z przetaczaniem krwi.
W szpitalu, w którym krew i jej składniki
przetaczane są w więcej niż czterech
oddziałach, kierownik zakładu opieki
zdrowotnej powołuje komitet
transfuzjologiczny.
Skład komitetu:
1) ordynatorzy oddziałów lub ich zastępcy,
w których często przetacza się krew;
2) lekarz odpowiedzialny za gospodarkę
krwią;
3) anestezjolog;
4) kierownik pracowni serologii
transfuzjologicznej;
5) pielęgniarka lub położna.
1.
Opracowanie
wytycznych
dotyczących
wszystkich problemów związanych z leczeniem
preparatami krwi oraz ustalanie
standardów
krwiolecznictwa
obowiązujących na terenie
szpitala (dla poszczególnych zabiegów lub
stanów klinicznych), prowadzenie szkoleń
wewnętrznych.
2.
Kontrolowanie zużycia preparatów krwi
,
sprawdzanie dokumentacji,
ocena
prawidłowości wskazań
do przetoczeń,
zapoznawanie się z wynikami kontroli
przeprowadzanych przez RCKiK,
nadzorowanie realizacji zaleceń
pokontrolnych.
Zadania komitetu
Zadania komitetu
transfuzjologicznego (1)
transfuzjologicznego (1)
3.
Określenie
ilości zbędnych przetoczeń
preparatów krwi wg rodzajów (np. płytek
lub czynników krzepnięcia). Ograniczenie
ilości niszczonych z powodu
przeterminowania preparatów (statystyka
krwi skrzyżowanej a nie przetoczonej,
przypadki przetaczania 1 j. KKCz ???).
4.
Określania potrzeb szkoleniowych lekarzy
i pielęgniarek w zakresie krwiolecznictwa
(autotransfuzji) = lista uprawnionych
Zadania komitetu
Zadania komitetu
transfuzjologicznego (2)
transfuzjologicznego (2)
5.
Ocena odczynów poprzetoczeniowych w
celu ustalenia zasad postępowania w
szpitalu w razie ich wystąpienia.
6.
Współpraca w pozyskiwaniu honorowych
dawców krwi. Propagowanie zasad
autotransfuzji
i realizacja jej procedur na
terenie szpitala.
7. Wnioski finansowe lub zaopatrzeniowe do
administracji szpitala mające na celu usprawnienie
krwiolecznictwa i wymiana uwag i doświadczeń z
RCKiK.
Zadania komitetu
Zadania komitetu
transfuzjologicznego (3)
transfuzjologicznego (3)
Bank Krwi
Bank Krwi
Do zadań banku krwi należy:
składanie zamówień na krew i jej składniki
w najbliższym centrum, zgodnie z
zamówieniami oddziałów szpitala,
odbiór krwi i jej składników,
przechowywanie krwi i jej składników do
czasu ich wydania do oddziału szpitalnego,
wydawanie krwi i jej składników do
oddziałów szpitalnych,
prowadzenie dokumentacji (przychodów i
rozchodów krwi zapewniającej
identyfikację dawcy i biorcy),
prowadzenie sprawozdawczości zużycia
krwi i jej składników.
Lekarz odpowiedzialny za
Lekarz odpowiedzialny za
gospodarkę krwią
gospodarkę krwią
lekarz specjalista z dziedziny transfuzjologii
klinicznej
specjalista (chirurgia ogólna, położnictwo i
ginekologia, anestezjologia i intensywna
terapia, choroby wewnętrzne, hematologia,
pediatria lub onkologia kliniczna)
odbywa przeszkolenie w centrum - co 4 lata;
bierze udział w seminariach i kursach
organizowanych przez centrum.
Lekarz odpowiedzialny za
Lekarz odpowiedzialny za
gospodarkę krwią - obowiązki
gospodarkę krwią - obowiązki
nadzór nad leczeniem krwią w oddziałach
szpitalnych;
planowanie zaopatrzenia szpitala w krew i jej
składniki;
kierowanie bankiem krwi, jeżeli nie powierzono tej
czynności kierownikowi pracowni serologii
transfuzjologicznej;
zapewnienie przestrzegania standardowych
procedur operacyjnych sporządzonych przez
jednostkę organizacyjną zoz
organizacja wewnętrznych szkoleń lekarzy,
pielęgniarek (położnych) w dziedzinie leczenia krwią
niezwłoczne przekazywanie do centrum raportów
sporządzanie i przekazywanie do centrum
sprawozdań z działalności w zakresie
krwiolecznictwa.
Lekarz jest odpowiedzialny
Lekarz jest odpowiedzialny
za:
za:
1)
ustalenie wskazań do przetoczenia krwi
lub jej składników;
2)
złożenie zamówienia na krew i jej
składniki
3)
poinformowanie chorego o ryzyku i
korzyściach wynikających z przetoczenia
4)
identyfikację biorcy i kontrolę
dokumentacji przed przetoczeniem;
5)
zabieg przetoczenia;
6)
prawidłowe udokumentowanie zabiegu
przetoczenia;
7)
sporządzanie raportów.
Pielęgniarka lub położna jest
Pielęgniarka lub położna jest
odpowiedzialna za:
odpowiedzialna za:
1)
czynności związane z pobieraniem próbek
krwi od chorych;
2)
identyfikację biorcy i kontrolę
dokumentacji przed przetoczeniem;
3)
przetoczenie krwi lub jej składników
4)
informowanie lekarza o objawach
występujących w trakcie i po
przetoczeniu, mogących świadczyć o
powikłaniu poprzetoczeniowym;
5)
wydawanie wypełnionego i podpisanego
przez lekarza zamówienia na krew.
Transport krwi
Krew i jej składniki są przewożone w
warunkach poddanych walidacji,
kontroli i okresowej lub ponownej
walidacji, za które odpowiedzialna jest
jednostka zajmująca się transportem.
Każdorazowo sporządza się protokół
kontroli temperatury transportu.
W przypadku stosowania
automatycznych czujników temperatury
do protokółu dołącza się wydruki
otrzymane z czujników.
Transport krwi
Protokół transportu:
- nazwa, adres centrum
- nazwa, nr składnika
- dzień i godz. Wydania
- temperatura po 5 min
- opis urządzenia chłodniczego
- data i podpis osoby wydającej krew
- imię i nazwisko kierowcy
- rodzaj środka transportu
- nazwa i adres szpitala
- dzień i godzina dostarczenia
- temperatura odbioru
- data i podpis osoby odbierającej
Odbiór krwi
Odbierając przesyłkę z krwią lub jej
składnikami dokonuje się kontroli
wszystkich pojemników pod względem:
1) zgodności etykiet z zamówieniem;
2) daty ważności;
3) szczelności pojemników;
4) wyglądu krwi lub jej składników.
Przyjęcie przesyłki potwierdza się przez
umieszczenie na kopii kwitu
rozchodowego centrum daty, podpisu i
pieczątki kierownika banku krwi lub
osoby upoważnionej do odbioru.
Odbiór krwi
Ocena makroskopowa KKCz:
oznaki hemolizy;
obecność skrzepów;
kolor zawartości.
Ocena makroskopowa osocza:
zmętnienie;
obecność skrzepów.
Ocena makroskopowa KKP:
agregaty.
Reklamacje
Krew i jej składniki można reklamować
u dostawcy krwi (centrum)
Reklamacji może podlegać np.:
1.
lipemiczne osocze,
2.
pęknięty pojemnik
3.
zhemolizowane krwiniki czerwone,
krew pełna
4.
skrzepy w osoczu, w płytkach krwi
Reklamacja musi zawierać dane z
pojemnika oraz powód reklamowania.
Zwroty krwi
Krew i jej składniki wydane wcześniej do oddziału
szpitala nie podlegają zwrotom, poza wyjątkowym
przypadkiem takim jak zgon pacjenta, dla którego
zamawiano krew lub jej składniki, oraz w
przypadku rzadko występującego fenotypu krwinek
czerwonych, oraz innym uzasadnionym przypadku –
po wyrażeniu zgody przez dyrektora centrum.
Zwrotu krwi lub jej składnika można dokonać tylko
w
przypadku, gdy dana jednostka krwi lub jej składniki
były
przechowywane i transportowane we właściwy sposób
przy zachowaniu odpowiedniej i prawidłowo
kontrolowanej temperatury oraz przy użyciu
zwalidowanego sprzętu chłodniczego.
Zwroty krwi
Protokół niewykorzystania krwi lub jej
składników:
nazwę i adres szpitalnego banku krwi
dokonującego zwrotu,
nazwę, numer, ilość, grupę krwi zwracanego
składnika,
przyczynę niewykorzystania składnika,
datę i godzinę pobrania składnika krwi z
centrum,
datę i godzinę dokonania zwrotu do centrum,
imię, nazwisko, pieczątkę, podpis kierownika
banku krwi lub osoby przez niego
upoważnionej i dokonującej zwrotu,
protokół kontroli temperatury transportu
Dokumentacja przed transfuzją
Informacja o grupie krwi niewiarygodna
zawarta w
legitymacji krwiodawcy
karcie informacyjnej
Informacja o grupie krwi wiarygodna:
Dowód tożsamości
Oryginalny wynik
Karta identyfikacyjna grupy krwi
Wynik badania grupy krwi można umieścić w
historii choroby w obecności dwóch osób,
które
składają własnoręczne podpisy po sprawdzeniu
zgodności wyniku z wpisem.
Kontrola zgodności biorcy z każdą
jednostką
krwi lub jej składnika
identyfikacji chorego;
formularzu próby zgodności a pojemnik
sprawdzenie, czy jednostka krwi lub jej składnika
została przygotowana zgodnie ze specjalnymi
zaleceniami zawartymi w zamówieniu;
sprawdzeniu daty ważności składnika.
Lekarz lub uprawniona do tego pielęgniarka, którzy
dokonali oceny zgodności krwi lub jej składnika z
biorcą
składają swój podpis na formularzu zawierającym
wynik
próby zgodności.
Transfuzja
Godzina rozpoczęcia przetoczenia. Adnotacja w :
książce transfuzyjnej,
formularzu wyniku próby zgodności,
protokole znieczulenia ogólnego,
karcie obserwacji
Przetoczenie krwi lub jej składnika, z wyjątkiem KKP
i osocza, pobranych z banku krwi należy rozpocząć
nie później niż w ciągu 30 minut od jej dostarczenia.
Przetaczanie KKP i rozmrożonego osocza należy
rozpocząć niezwłocznie po ich otrzymaniu.
Z banku krwi należy sukcesywnie pobierać
pojedyncze jednostki krwi. W wyjątkowych
przypadkach, jeżeli przewiduje się dłuższy czas do
rozpoczęcia transfuzji, krew należy przechowywać w
zwalidowanej, przeznaczonej wyłącznie do tego celu
lodówce w temperaturze od +2C do +6C.
Transfuzja
Składniki krwi przetacza się przy pomocy
jednorazowych sterylnych zestawów.
Nie można przetaczać KKP i płynów
infuzyjnych przez zestaw uprzednio użyty do
przetaczania krwi pełnej lub KKCz.
Do przetoczeń niemowlętom służą specjalne
zestawy. Jeżeli składnik krwi jest podawany
strzykawką należy zastosować specjalny filtr.
Używane pompy muszą mieć atest i
wskazówki producenta, jak należy je stosować.
Nie można dodawać leków do przetaczanej
krwi.
Nie zużytego w całości składnika krwi nie
można przetoczyć innemu choremu.
Transfuzja
Nie można przetaczać jednej jednostki krwi
pełnej lub KKCz dłużej niż 4 godziny, a jednej
jednostki KKP lub osocza - dłużej niż 30 minut.
Nie można po odłączeniu ponownie podłączać
choremu tego samego zestawu i składnika krwi.
Przez jeden zestaw można przetaczać podczas
jednego zabiegu do 4 jednostek krwi pełnej lub
KKCz.
Jeżeli przetaczanie jednej jednostki krwi pełnej
lub KKCz trwało 4 godziny, to zestaw do
przetaczania nie może być powtórnie użyty.
Należy go zmienić również, w przypadku gdy
po zakończonym przetoczeniu podaje się płyny
infuzyjne.
Ogrzewanie KKCz
Ogrzewanie krwi można przeprowadzać
wyłącznie w specjalistycznym urządzeniu
zaopatrzonym w termometr i system
alarmowy. Zaleca się ogrzewanie krwi w
przypadku:
1) dorosłych – jeżeli szybkość przetoczenia
przekracza 50 ml/min;
2) dzieci – jeżeli szybkość przetoczenia
przekracza 15 ml/min;
3) noworodków – w przypadku
przetoczenia wymiennego;
4) biorcy z klinicznie znaczącymi
przeciwciałami typu zimnego.
Opieka i monitorowanie chorych podczas i po
transfuzji
1. Lekarz odpowiedzialny za przetoczenie powinien być obecny
podczas rozpoczęcia przetoczenia każdego pojemnika.
2. Lekarz lub wyznaczona przez niego, pielęgniarka lub położna
ma
obowiązek obserwacji chorego podczas przetoczenia i przez 24
godziny po jego zakończeniu.
§ 12. 2. Lekarz lub wyznaczona przez niego pielęgniarka
(położna) są obowiązani do obserwacji pacjenta podczas
przetoczenia i przez 12 godzin po jego zakończeniu. Pacjent,
któremu przetoczono krew w warunkach ambulatoryjnych,
może być zwolniony do domu po okresie krótszym niż 12
godzin na podstawie wpisu lekarza w książce transfuzyjnej.
3. Przed przetoczeniem i po jego zakończeniu należy dokonać
pomiaru i rejestracji ciepłoty ciała, tętna i ciśnienia tętniczego
krwi.
4. Po 15 minutach od rozpoczęcia przetaczania kolejnej
jednostki
krwi lub jej składnika należy dokonać pomiaru i rejestracji
ciepłoty
ciała i tętna.
Opieka i monitorowanie pacjenta
Chorego należy pouczyć o konieczności
niezwłocznego zgłoszenia każdego
niepokojącego objawu (dreszcze, wysypka,
zaczerwienienia skóry, duszność, bóle
kończyn
lub okolicy lędźwiowej).
W przypadku wystąpienia objawów lub zmian
mogących świadczyć o powikłaniu
związanym z przetoczeniem należy wdrożyć
odpowiednie
postępowanie.
W przypadku chorych, którzy są
nieprzytomni
pogorszenie stanu ogólnego chorego, w
szczególności w ciągu 15 – 20 minut.
Postępowanie przy odczynach
pomiar ciepłoty ciała, tętna i ciśnienia tętniczego
krwi.
w przypadku duszności poprzetoczeniowej lub
TRALI konieczne jest badanie radiologiczne płuc.
przerwać przetaczanie;
powiadomić lekarza odpowiedzialnego za
przetoczenie;
odłączyć pojemnik ze składnikiem krwi wraz z
zestawem do przetaczania, utrzymując wkłucie
do żyły i przetaczać powoli przez nowy, sterylny
zestaw 0,9% roztwór chlorku sodowego (NaCl);
sprawdzić dane na wszystkich pojemnikach
przetaczanych składników, wyniki próby
zgodności i grupy krwi chorego oraz dane
identyfikujące biorcę;
Postępowanie przy odczynach
powiadomić pracownię serologii
transfuzjologicznej;
powiadomić centrum, z którego
otrzymano składniki krwi;
pobrać próbki od chorego z innego
miejsca wkłucia niż miejsce, w którym
dokonywano przetoczenia w celu
wykonania badań (5 ml na
antykoagulant, co najmniej 5 ml na
skrzep), bakteriologicznych;
•
przesłać do centrum wypełniony przez
lekarza odpowiedzialnego za
przetoczenie formularz zgłoszenia
odczynu poprzetoczeniowego.
W przypadku dodatnich wyników badań
bakteriologicznych posiewu pojemników
krwi wykonanych w RCKiK wyniki
zostaną przesłane do jednostki służby
zdrowia zgłaszającej powikłanie.
Próbki krwi pacjenta po transfuzji, w
celu badań bakteriologicznych, należy
przesłać do pracowni mikrobiologii
(bakteriologicznej) w danym szpitalu lub
współpracującej ze szpitalem pracowni
mikrobiologicznej (bakteriologicznej).
W przypadku dodatnich wyników badań
bakteriologicznych krwi pacjenta kopię
wyników z pracowni mikrobiologicznej
należy przesłać do RCKiK do Działu
Zapewniania Jakości
Dokumentacja transfuzji
Informacje o zabiegu przetoczenia
krwi i jej składników i o
powikłaniach
odnotowuje się w :
historii choroby,
książce transfuzyjnej,
karcie informacyjnej chorego,
księdze raportów pielęgniarskich.
Dokumentacja
Dokumentację dotyczącą leczenia krwią - 30
lat.
Zbiorcze i indywidualne zamówienia na krew
- 5 lat
Książki przychodów i rozchodów - 30 lat
wg. ostatniego wpisu.
Wyniki kontroli temperatur, protokoły
kontroli
temperatury transportu - 5 lat
NFZ – odpłatność za krew
Narodowy Fundusz Zdrowia płaci za każdą
przetoczoną
podczas operacji ilość krwi.
Koszty związane z przetoczeniem 1-2 jednostek - tyle
jest
przeciętnie zużywanych podczas zabiegu - są
zwracane
przez NFZ w ramach wykonywanej procedury.
W przypadku konieczności przetoczenia większej
ilości
krwi, NFZ dodatkowo pokrywa koszty z tym związane.
WYSOKOŚĆ OPŁAT ZA KREW
WYSOKOŚĆ OPŁAT ZA KREW
PEŁNĄ I SKŁADNIKI KRWI
PEŁNĄ I SKŁADNIKI KRWI
Za 1 jednostkę:
1. Krew pełna konserwowana - 240 zł
2. Koncentrat krwinek czerwonych - 140 zł
3. Osocze świeżo mrożone z krwi pełnej - 90 zł
4. Koncentrat krwinek płytkowych z krwi pełnej - 65
zł
5. Koncentrat krwinek płytkowych z aferezy - 990 zł
/ cały preparat /
6. Koncentrat granulocytarny - 1.350 zł
/ cały preparat /
7. Filtrowany KKCz / UKKCz / - 220 zł
8. Filtrowany KKP / UKKP / - 90 zł
Dziękuję za uwagę
Dziękuję za uwagę
