Materiały pochodzą z Platformy
Edukacyjnej Portalu
www.szkolnictwo.pl
Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl mogą być wykorzystywane przez jego
Użytkowników
wyłącznie
w zakresie własnego użytku osobistego oraz do użytku w szkołach podczas zajęć dydaktycznych. Kopiowanie, wprowadzanie zmian,
przesyłanie,
publiczne
odtwarzanie
i wszelkie wykorzystywanie tych treści do celów komercyjnych jest niedozwolone. Plik można dowolnie modernizować na potrzeby
własne
oraz
do
wykorzystania
w szkołach podczas zajęć dydaktycznych.
SPIS TREŚCI:
1. Funkcje układu mięśniowego
– slajd
3
2. Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana –
slajdy 4,5
3. Tkanka mięśniowa gładka
– slajd
6
4. Tkanka mięśniowa serca
– slajd
7
5. Budowa mięśnia
– slajd
8
6. Podział mięśni ze względu na ilość przyczepów
– slajd
9
7. Podział mięsni ze względu na kształt
–
slajdy 10, 11
8. Podział mięśni ze względu na wykonywana pracę
– slajdy 12, 13
9. Podział mięśni ze względu na położenie
– slajd
14
10.Mięśnie mimiczne twarzy
– slajd
15
11.Przepona
– slajd
16
12.Rodzaje połączeń mięśni
– slajd
17
13.Praca mięśni
– slajdy
18,19
14.Sprawność fizyczna
– slajdy
20,21
15.Bibliografia i netografia
– slajd
22
1. Funkcje układu
mięśniowego:
Organizm człowieka buduje około
600 mięśni. Stanowią one
prawie połowę ciężaru ciała. Do
najważniejszych funkcji mięśni
należą:
• przemieszczanie kości, co
powoduje wykonywanie
ruchów (czynny układ ruchu
człowieka)
,
• budowanie narządów
wewnętrznych i
wykonywanie przez nie
skurczów (np. praca serca).
Układ mięśniowy zbudowany jest z
tkanki mięśniowej i łącznej (np.
ścięgna).
2. Tkanka mięśniowa poprzecznie
prążkowana.
Jest ona zbudowana z
cienkich, długich włókien
mięśniowych. Komórki są
wielojądrzaste z widocznymi
poprzecznymi paskami.
Tkanka ta buduje mięśnie
szkieletowe. Ich praca jest
zależna od woli
człowieka. Skurcze tych
mięśni są szybkie.
a
d
f
e
b
c
a. kość
b. ścięgno
c. mięsień
d. włókienko mięśniowe
e. pęczek mięśniowy
f. włókna mięśnia poprzecznie prążkowanego
3. Tkanka mięśniowa gładka.
Jest ona zbudowana z krótkich
wrzecionowatych włókien z
jednym jądrem.
Tkanka ta buduje narządy
wewnętrzne np. pęcherz
moczowy, ściany jelit, drogi
oddechowe.
Ich działanie jest niezależne
od woli człowieka. Skurcze
tych mięśni są powolne i
długotrwałe. Mogą się one
trwale odkształcić pod
wpływem długotrwale
działającego czynnika np.
przejadanie się powoduje
rozciągnięcie ścian żołądka.
4. Tkanka mięśniowa serca.
Jest to rodzaj tkanki
poprzecznie
prążkowanej, ale jej
działanie jest niezależne
od naszej woli.
Włókna są długie i
rozgałęzione. Serce
pracuje automatycznie
przez całe nasze życie.
Obraz
mikroskopowy
tkanki mięśniowej
serca.
5. Budowa mięśnia.
a
b
a
a. ścięgno
b. brzusiec
Ścięgna są zbudowane z tkanki
łącznej. Są elastyczne i bardzo
mocne. Służą do przyczepiania
mięśnia do kości.
Brzusiec jest to środkowa część
mięśnia wydłużająca się i skracająca
podczas jego pracy.
6. Podział mięśni ze względu na ilość
przyczepów:
a. mięsień jednogłowy,
b. mięsień dwugłowy,
c. mięsień trójgłowy,
d. mięsień czworogłowy.
mięsień
czworogło
wy uda
7. Podział mięśni ze względu na kształt:
a. mięsnie długie np. mięśnie kończyn,
b. mięśnie krótkie np. mięśnie wokół kręgosłupa,
c. mięśnie szerokie np. mięśnie brzucha,
d. mięśnie okrężne np. wokół oczu.
Mięśnie
płaskie klatki
piersiowej
Mięśnie płaskie
brzucha
Mięśnie
długie
kończyny
dolnej
Mięsień
krótki
zginacz
kciuka
Mięsień okrężny wokół
oczu
8. Podział mięśni ze względu na
wykonywaną pracę.
Niektóre mięśnie pracują na zasadzie
przeciwstawnej – mięśnie antagonistyczne.
Możemy wyróżnić kilka par takich mięśni:
a. zginacz – prostownik np. mięśnie kończyn
powodujące zginanie i prostowanie kończyn
w stawie łokciowym czy kolanowym.
b. dźwigacz – obniżacz np. mięśnie
powodujące dźwiganie ręki w stawie
ramiennym czy nogi w stawie biodrowym.
c. przywodziciel – odwodziciel np. kciuka.
d. nawracacz – odwracacz np. mięśnie
brzucha czy szyi powodujące ruchy
obrotowe.
e. zwieracz – rozwieracz np. mięśnie okrężne
wokół otworów ciała np. odbytu.
Działanie przeciwstawne tych
mięśni można wytłumaczyć na
przykładzie zginacza i
prostownika. Zginacz (biceps)
w czasie ruchu jest skurczony,
a prostownik (triceps)
rozkurczony. Przeciwnie w
czasie prostowania ręki –
biceps się rozkurcza, a triceps
kurczy.
biceps
triceps
9. Podział mięśni w
zależności od
położenia:
a.mięśnie głowy,
b.mięśnie szyi,
c.mięśnie grzbietu,
d.mięśnie klatki piersiowej,
e.mięśnie brzucha,
f.mięśnie obręczy barkowej
g. mięśnie obręczy
miednicowej,
h.mięśnie kończyn.
a
g
h
h
e
c
d
b
f
10. Mięśnie
mimiczne twarzy.
Specyficzną grupę mięśni
stanowią mięśnie
mimiczne twarzy. Dzięki
ich skurczom możemy
zmieniać wyraz naszej
twarzy. Wyróżniamy 6
podstawowych emocji,
które można wyrazić
odpowiednią mimiką
twarzy: szczęście,
smutek, gniew,
zdziwienie, strach, wstręt.
11. Przepona.
Przepona jest to mięsień płaski leżący
poprzecznie w jamie brzusznej. Oddziela on
jamę brzuszną od klatki piersiowej. Znajdują
się w nim otwory przez które przechodzi
przełyk, aorta i żyła główna dolna.
Pełni on istotna rolę w oddychaniu. Wraz z
mięśniami międzyżebrowymi i niektórymi
mięśniami brzucha powoduje opuszczanie i
podnoszenie żeber w czasie wdechu i wydechu.
11. Rodzaje połączeń mięśni.
a.Kość – mięsień – kość. Jest to najczęstszy
typ połączeń mięśni – z dwóch stron
przyczepiony do kości za pomocą ścięgien.
Występuje np. w kończynach.
b.Kość – mięsień – skóra. W ten sposób
przyczepione są np. mięśnie płaskie grzbietu,
klatki piersiowej.
c.Skóra – mięsień – skóra. Mięsień ze
wszystkich stron przyczepiony jest do skóry.
Przykładem tego typu połączeń są mięśnie
mimiczne twarzy.
12. Praca mięśni.
Praca mięśni polega na skurczach i rozkurczach.
Kurczący się mięsień ulega skróceniu i następuje
przemieszczenie przyczepionych do mięśnia kości.
Skurcze mięśni są sterowane przez impulsy nerwowe
przesyłane przez nerwy obwodowe.
Do wykonywania swojej pracy mięśnie potrzebują
energii. Jest ona wytwarzana w procesie oddychania
wewnątrzkomórkowego. Dlatego do włókien
mięśniowych krew musi dostarczyć odpowiednią
ilość glukozy i tlenu, które są niezbędne do produkcji
energii.
Mięśnie wykonują dwa rodzaje pracy:
a. dynamiczną – następuje przemieszczanie
kości i ruch ciała,
b. statyczną – zmienia się jedynie napięcie
mięśni np. podczas siedzenia, stania.
W czasie długotrwałego wysiłku, przy niedoborze
tlenu może dojść do gromadzenia się w mięśniach
kwasu mlekowego tzw. zakwasy mięśni. Objawia
się to bólem i zmęczeniem mięśni.
Pod wpływem różnych bodźców może dojść do
mimowolnych skurczów mięśni szkieletowych tzw.
kurcz.
Mięśnie, które nie pracują ulęgają zanikowi. Można
to zaobserwować np. po zdjęciu gipsu –
unieruchomiona kończyna jest wyraźnie cieńsza.
13. Sprawność fizyczna.
Rozwój sprawności fizycznej
człowieka można podzielić na
kilka etapów:
opanowanie
podstawowych umiejętności
ruchowych – utrzymywanie
postawy ciała, chodzenie,
bieganie (dzieci do 3 roku
życia).
zwiększanie koordynacji i dokładności ruchów
(dzieci w wieku szkolnym).
dalsza koordynacja, a przede wszystkim
precyzja ruchów.
Aby utrzymać odpowiednią sprawność fizyczną
należy wykonywać ćwiczenia fizyczne kilka razy w
tygodniu. Muszą być one dostosowane do wieku i
stanu zdrowia.
Korzyści z systematycznych ćwiczeń fizycznych są
znaczące dla naszego organizmu:
• wzmocnienie mięśni, kości, stawów,
• zwiększenie wydolności serca i płuc,
• poprawa samopoczucia,
• zmniejszenie ryzyka wystąpienia chorób serca,
• przeciwdziałanie otyłości.
W przypadku
nieprawidłowości w
działaniu układu
ruchu człowieka
zalecana jest
gimnastyka
korekcyjna. Poprzez
odpowiednie
ćwiczenia
określonych mięśni
można korygować
niektóre wady
postawy.
14. Bibliografia i netografia:
• Gołda W., Kłyś M., Wardas J.: Biologia dla gimnazjum
część druga, Wydawnictwo Nowa Era,
• Michajlik A., Ramotowski W.: Anatomia i fizjologia
człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL,
• Sylwanowicz W.: Mały atlas anatomiczny, PZWL,
• Szlachetko A., Szlachetko D., Rutkowski P.: Biologia
gimnazjum II, Wydawnictwo M. Rożak,
• Villee C. A.:Biologia, PWRiL,
•
www.wikipedia.pl
,
•
www.encyklopedia.interia.pl
•
www.wiem.onet.pl
Document Outline