CHARAKTERYSTYKA 

BAKTERII, GRZYBÓW, 

PIERWOTNIAKÓW 

I WIRUSÓW

ROMAN FRANICZEK

KATEDRA I ZAKŁAD MIKROBIOLOGII 
AKADEMII MEDYCZNEJ WE WROCŁAWIU

 

 

MORFOLOGIA BAKTERII

• Bakterie kuliste
• Bakterie cylindryczne
• Bakterie spiralne

 

 

BAKTERIE

BAKTERIE

 

 

KULISTE

KULISTE

• 

Gronkowce 

(Staphylococcus 

sp.)

• Paciorkowce 

(Streptococcus 

sp.)

• Dwoinki 

(Neisseria sp.)

• Tetrady

 (Micrococcus sp.)

• Pakiety 

(Sarcina sp.,.)

 

 

Staphylococcus aureus

 

 

Staphylococcus aureus

 

 

Staphylococcus sp.

 

 

Streptococcus sp.

 

 

Enterococcus spp

.

 

 

Streptococcus 

agalactiae

 

 

Streptococcus orale

 

 

Micrococcus - 

preparat 

barwiony metodą negatywną

 

 

ZIARENKOWCE – 

tetrady

 

 

Staphylococcus sp. i 

Streptococcus pneumoniae 

(metoda Grama)

 

 

Neisseria gonorrhoeae

Neisseria gonorrhoeae

 

 

Neisseria meningitidis

 

 

Streptococcus sp.

 

 

BAKTERIE

BAKTERIE

 

 

CYLINDRYCZNE

CYLINDRYCZNE

• 

Pałeczka (Escherichia coli)

• Laseczka (Bacillus sp.)
• Maczugowiec 
(Corynebacterium sp.)
• Wrzecionowiec 
(Fusobacterium sp.)
• Prątek (Mycobacterium sp.)

 

 

Escherichia coli

 

 

Escherichia coli

 

 

Escherichia coli – kosmki 

jelitowe

 

 

Bacillus anthracis

 

 

Bacillus megaterium

Bacillus megaterium

 

 

Clostridium botulinum

Clostridium botulinum

 

 

Corynebacterium 

diphtheriae

 

 

Fusobacterium sp.

 

 

Fusobacterium sp.

 

 

Mycobacterium 

tuberculosis

 

 

BAKTERIE

BAKTERIE

 

 

Spiralne

Spiralne

• Przecinkowiec 

(Vibrio sp.)

• Śrubowiec 

(Spirillum sp.)

• Krętek 

(Treponema sp., 

Leptospira sp.)

 

 

Vibrio cholerae

 

 

Vibrio cholerae

 

 

Spirillum sp.

 

 

Treponema pallidum

 

 

Leptospira sp.

 

 

Leptospira interrogans

 

 

Borrelia burgdorferi

 

 

Helicobacter pylori

 

 

Campylobacter sp.

 

 

STRUKTURA KOMÓRKI

 

 

ULTRASTRUKTURA 

KOMÓRKI BAKTERYJNEJ

 

 

ŚCIANA 

KOMÓRKOWA

BAKTERII

 

 

PEPTYDOGLIKAN

 

 

ŚCIANA KOMÓRKOWA BAKTERII 

G(+)

 

 

ŚCIANA KOMÓRKOWA BAKTERII 

G(-)

 

 

BŁONA 

CYTOPLAZMATYCZNA

 

 

OTOCZKI BAKTERYJNE

• POLISACHARYDOWE: 

(Streptococcus pneumoniae, 
Haemophilus sp., E. coli)

• PEPTYDOWE:

(Bacillus anthracis)

 

 

Streptococcus pneumoniae - 

otoczki

 

 

Streptococcus 

pneumoniae

 

 

Bacillus anthracis

 

- 

otoczki

 

 

STRUKTURY 

LOKOMOTORYCZNE

• RZĘSKI

(Escherichia coli, Proteus mirabilis, 
Salmonella sp.)

• WŁÓKIENKA OSIOWE

(Treponema pallidum, Leptospira sp., 
Borrelia sp.)

 

 

BUDOWA RZĘSKI

 

 

TYPY URZĘSIENIA

 

 

Vibrio cholerae

 

 

Rzęski

 

 

Spirillum sp. – lofotrichalne 

urzęsienie

 

 

RZĘSKI

 

 

Salmonella sp. – peritrichalne 

urzęsienie

 

 

Bacillus sp. - rzęski

 

 

WŁÓKNA OSIOWE

 

 

Leptospira sp.

 

 

FIMBRIE (PILI)

•FIMBRIE ADHEZYJNE

•FIMBRIE PŁCIOWE

 

 

RZĘSKI            I           FIMBRIE

 

 

Escherichia coli

 

 

EPEC – adherencja do komórek 

Hep-2

 

 

Escherichia coli - koniugacja

 

 

 

FORMY 

PRZETRWALNIKO

WE BAKTERII

 

 

Bacillus stearothermophilus - 

endospora

 

 

Bacillus sp. endospory

 

 

Bacillus thuringiensis - 

endospory

 

 

Clostridium tetani

 

 

Clostridium sp.

 

 

Clostridium botulinum

Clostridium botulinum

 

 

MEDODY BARWIENIA 

BAKTERII

• Barwienie proste (metoda Loefflera)
• Barwienie złożone (metoda Grama)

• Barwienie pozytywne (metoda Loefflera)
• Barwienie negatywne (barwienie 

nigrozyną)

• Barwienie negatywno-pozytywne 

(metoda Ziehl-Neelsena)

 

 

Bacillus cereus - preparat 

barwiony metodą  Loefflera

 

 

Staphylococcus aureus - 

preparat barwiony metodą  

Grama

 

 

Escherichia coli - preparat 

barwiony metodą Grama

 

 

Bakterie G(+) i G(-)

 

 

Cryptococcus - otoczki

 

 

Micrococcus - 

preparat 

barwiony metodą negatywną

 

 

Klebsiella pneumoniae preparat 

barwiony met. Buri-Ginsa

 

 

Mycobacterium tuberculosis – 

preparat barwiony metodą Ziehl-

Neelsena

 

 

Mycobacteriun avium – 

barwienie metodą Ziehl-

Neelsena

 

 

CHARAKTERYSTYKA 

GRZYBÓW

• Jedno- 

lub 

wielokomórkowe 

organizmy 

eukariotyczne 

zdolne 

do 

wytwarzania 

strzępek. Nie wytwarzają chlorofilu, prowadzą 
saprofityczny lub pasożytniczy tryb życia.

• Komórki grzybów otoczone są ścianą 

komórkową w skład której wchodzi chityna 
(rzadziej celuloza). Inne składniki komórki to: 
błona cytoplazmatyczna (zawiera ergosterol), 
błona jądrowa, wakuole, mikrotubule, 
siateczka endoplazmatyczna, mitochondria. 

 

 

POSTACIE KLINICZE 

ZAKAŻEŃ GRZYBICZYCH

:

•  ZAKAŻENIA POWIERZCHOWNE 

•  ZAKAŻENIA PODSKÓRNE

•  ZAKAŻENIA UOGÓLNIONE

 

 

PODSTAWY MIKOLOGII 

LEKARSKIEJ

• GRZYBY DROŻDŻOPODOBNE
• GRZYBY KERATOFILNE - 

DERMATOFITY

• GRZYBY PLEŚNIOWE
• GRZYBY DIMORFICZNE 

 

 

Komórka Candida 

albicans

 

 

GRZYBY 

DROŻDŻOPODOBNE

•Candida sp.
•Cryptococcus sp.
•Geotrichum sp.
•Rhodotorula sp

.

 

 

Candida albicans

 

 

Cryptococcus 

neoformans

 

 

Cryptococcus 

neoformans

 

 

Rhodotorula glutinis

 

 

Saccharomyces cerevisiae – bud 

scars

 

 

DERMATOFITY – 

GRZYBY KERATOFILNE

•Microsporum sp.
•Trichophyton sp.
•Epidermophyton sp.

 

 

Rzęsa z grzybkiem

 

 

Microsporum canis

 

 

Trichophyton 

mentagrophytes

 

 

Epidermophyton 

floccosum

 

 

Epidermophyton 

floccosum

 

 

GRZYBY PLEŚNIOWE

•Aspergillus sp.-

 

kropidlak

•Penicillium sp.-

 pędzlak

•Mucor sp.
•Rhizopus sp.

 

 

Aspergillus versicolor

 

 

Aspergillus sp.

 

 

Aspergillus fumigatus

 

 

Penicillium sp.

 

 

Mucor sp.

 

 

Mucor sp.

 

 

Rhizopus stolonifer

 

 

GRZYBY 

DIMORFICZNE

•Coccidioides immitis
•Histoplasma capsulatum
•Blastomyces sp.

 

 

Coccidioides immitis - 

artrospory

 

 

Coccidioides immitis - 

sferula

 

 

Coccidioides immitis - 

artrospory

 

 

Histoplasma capsulatum - 

makrokonidia

 

 

ROZMNAŻANIE SIĘ 

GRZYBÓW

• PŁCIOWE – 

powstawanie zygoty na drodze 

somatogamii, gametangiogamii, izo- i 
heterogamii

• BEZPŁCIOWE 

–

 

pączkowanie,

 

zarodniki

RODZAJE ZARODNIKÓW:

- Zarodniki sporangialne (Mucor sp.)

- Zarodniki konidialne (blastospory, 

chlamydospory, artrospory, makro- i 
mikrokonidia, fialokonidia)

 

 

Candida albicans

 

pączkowanie

 

 

Cryptococcus 

neoformans

pączkowanie

 

 

Mucor sp. – 

zarodniki 

sporangialne

 

 

Rhizopus sp. - 

sporangiofor

 

 

Candida albicans

blastospory i chlamydospory

 

 

Candida albicans

 

blastospory i chlamydospory

 

 

Coccidioides immitis - 

artrospory

 

 

Epidermophyton 

floccosum

makrokonidia

 

 

Phragmidium sp.

Makrokonidia

 

 

Zarodniki konidialne

 

 

Aspergillus sp. 

Zarodniki konidialne (fialokonidia)

 

 

Penicillium sp.

Zarodniki konidialne (fialokonidia)

 

 

Pierwotniaki 
pasożytnicze

• Pełzaki

: 

Entamoeba hystolytica,

 

Naegleria 

fowleri

• Wiciowce

: 

Giardia

 

lamblia, Trichomonas 

vaginalis, Trypanosoma gambiensae, Leishmania 
sp.

• Kokcidia

: 

Plasmodium vivax, Plasmodium 

falciparum, Toxoplasma gondii, Cryptosporidium 
sp., Isospora belli, Sarcocystis sp.

• Orzęski

: 

Balantidium coli, 

 

 

PROTOZOA

 

 

PEŁZAKI

Amoebae

 

 

Entamoeba histolytica 

- 

trofozoit

 

 

Entamoeba histolytica - 

trofozoit

 

 

Ameba zjadająca 

pantofelka

 

 

Naegleria fowlerii w tkance 

mózgowej

 

 

WICIOWCE

Flagellates

 

 

Giardia lamblia

 

 

Trichomonas vaginalis

 

 

Trypanosoma 

gambiense

 

 

Trypanosoma 

gambiense

 

 

KOKCIDIA

Coccidia

 

 

Plasmodium sp. w 

erytrocytach

 

 

Plasmodium lophurae

 

 

Toxoplasma gondii

 

 

Isospora belli

 

 

Cryptosporidium 

parvum - cysty

 

 

ORZĘSKI

Ciliates 

 

 

Paramecium sp.

 

 

Balantidium coli

 

 

TAKSONOMIA 

WIRUSÓW

• Wirusy bakteryjne – 

bakteriofagi

• Wirusy zwierzęce
• Wirusy roślinne

 

 

MORFOLOGIA 

BAKTERIOFAGÓW

 

 

Fag T4

 

 

Morfologia faga T4

 

 

Morfologia faga T4

 

 

Fag T4

 

 

E.coli – Fagi T4

 

 

Fagi

 

 

STRUKTURA WIRIONU

 

 

TMV – tabacco mosaic 

virus

 

 

Adenowirus

 

 

DNA WIRUSY

Poxvirida
e

 

 

DNA-containing viruses

- Papillomavirus -

 

 

DNA-containing viruses

- Adenovirus -

 

 

HSV6

 

 

DNA-containing viruses

- Herpesvirus -

 

 

DNA-containing viruses

- Poxviridae -

 

 

RNA WIRUSY

 

 

Picornaviridae – Polio 

virus

 

 

RNA-containing viruses

- Paramyxoviridae -

 

 

RNA-containing viruses

- Influenza virus -

 

 

RNA-containing viruses

- Rotaviridae -

 

 

Rhabdoviridae

 

 

HIV

 

 

BUDOWA HIV

 

 

Budowa wirusa HIV

 

 

CYKL ŻYCIOWY HIV

 

 

CYKL INFEKCYJNY WIRUSA

DZIĘKUJĘ ZA 

UWAGĘ