1
Ocena stężenia greliny oraz leptyny
u dzieci i młodzieży z nieswoistymi zapaleniami
jelit
lek. med. Sylwia Murawska
/praca na stopień doktora nauk medycznych/
badania finansowane z grantu BW 82/2005
Promotor:
prof. dr hab. n. med. Mieczysława Czerwionka-Szaflarska
Recenzenci:
dr hab. n. med. Danuta Rość prof. nadzw. UMK
dr hab. n. med. Ewa Toporowska-Kowalska
Collegium Medicum im. L. Rydygiera w Bydgoszczy
Uniwersytetu Miko
ł
aja Kopernika w Toruniu
2
• grelina (acylowana i deacylowana)
• leptyna (OB-R: a, b, c, d,
e
, f)
• grelina oraz leptyna regulują procesy metaboliczne
oraz czynność układu immunologicznego,
endokrynologicznego, pokarmowego, nerwowego,
proliferację i przeżycie komórek
• nieswoiste zapalenia jelit (NZJ):
– choroba Leśniowskiego-Crohna (ChL-C)
– wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG)
3
Cel pracy
• ocena stężenia całkowitego greliny,
stężenia greliny acylowanej oraz deacylowanej,
stężenia leptyny oraz OB-Re w surowicy krwi
dzieci i młodzieży z NZJ, analiza zależności
między nimi oraz między nimi a wybranymi:
– parametrami demograficznymi,
– wykładnikami stanu odżywienia.
4
Pacjenci i metodyka badań
• grupy:
– pacjenci z ChL-C (n=27; wiek = 14,2 ± 2,67 lat)
– pacjenci z WZJG (n=23; wiek = 14,2 ± 3,25 lat)
– zdrowe dzieci i młodzież (n=30; wiek = 13,8 ± 2,88
lat)
•
oznaczono stężenie:
– greliny (całkowite, frakcji acylowanej i
deacylowanej)
– leptyny
– OB-Re
5
• wszystkich uczestników badania mierzono
i ważono, a następnie oznaczano:
– wskaźnik masy ciała (BMI)
– współczynnik masy ciała (WMC)
– wskaźnik Cole’a
• aktywność procesu chorobowego oceniano w
skali:
– PCDAI dla ChL-C
– Trulove – Wittsa dla pacjentów z WZJG
Pacjenci i metodyka badań
6
Wyniki
7
Wyniki analizy rozkładu stężenia
całkowitego greliny
Mediana
25%-75%
max-min
gr. ChL-C
gr. WZJG
gr. porównawcza
0
20
40
60
80
100
120
140
160
180
200
st
ę
że
n
ie
c
a
łk
o
w
it
e
g
re
li
n
y
[
p
g
/m
l]
p=0,005
p=0,0000
6
8
Wyniki analizy rozkładu stężenia
greliny deacylowanej oraz acylowanej
mediana
25%-75%
max-min
gr. ChL-C
gr. WZJG
gr. porównawcza
0
20
40
60
80
100
120
140
160
180
200
st
ę
że
n
ie
g
re
lin
y
d
e
a
cy
lo
w
a
n
e
j
[p
g
/m
l]
gr. ChL-C
gr. WZJG
gr. porównawcza
-10
0
10
20
30
40
50
60
70
80
st
ę
że
n
ie
g
re
lin
y
a
cy
lo
w
a
n
e
j
[p
g
/m
l]
p=0,081
p=0,002
p=0,0002
p=0,0002
9
Wyniki analizy rozkładu stężenia
leptyny
mediana
25%-75%
max-min
gr. ChL-C
gr. WZJG
gr. porównawcza
0
5
10
15
20
25
30
st
ę
że
n
ie
l
e
p
ty
n
y
[
n
g
/m
l]
p=0,0005
p=0,00000
2
10
Wyniki analizy korelacji stężenia
leptyny
ze stężeniem greliny acylowanej
grupa
Rs
t(N-2)
poziom p
gr.ChL-C
-0,400
-2,182
0,039
gr.WZJG
-0,037
-0,168
0,868
gr.porównawcza
0,285
1,573
0,127
-5
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
stężenie greliny acylowanej [pg/ml]
-5
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
st
ę
że
n
ie
l
e
p
ty
n
y
[
n
g
/m
l]
11
Wyniki analizy korelacji stężenia
leptyny
ze stężeniem całkowitym greliny
20
40
60
80
100
120
140
160
stężenie całkowite greliny [pg/ml]
-2
0
2
4
6
8
10
12
14
16
18
20
22
24
st
ę
że
n
ie
l
e
p
ty
n
y
[
n
g
/m
l]
grupa
Rs
t(N-2)
poziom p
gr.ChL-C
-0,126
-0,637
0,530
gr.WZJG
0,497
2,628
0,016
gr.porównawcza
-0,152
-0,816
0,421
12
Wyniki analizy rozkładu stężenia OB-Re
mediana
25%-75%
max-min
gr. ChL-C
gr. WZJG
gr. porównawcza
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
st
ę
że
n
ie
O
B
-R
e
[
n
g
/m
l]
p=0,01
13
Wyniki analizy korelacji stężenia
leptyny ze stężeniem OB-Re
gr. ChL-C
-5
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
stężenie leptyny [ng/ml]
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
st
ę
że
n
ie
O
B
-R
e
[
n
g
/m
l]
gr. WZJG
-2
0
2
4
6
8
10
12
14
16
18
20
22
24
stężenie leptyny [ng/ml]
10
15
20
25
30
35
40
45
50
st
ę
że
n
ie
O
B
-R
e
[
n
g
/m
l]
grupa
Rs
t(N-2)
poziom p
gr.ChL-C
-0,396
-2,156
0,040
gr.WZJG
-0,409
-2,055
0,050
gr.porównawcza
-0,157
-0,843
0,406
14
Wyniki analizy zależności stężeń
hormonów
oraz OB-Re od wybranych parametrów
demograficznych
• miejsce zamieszkania
gr.ChL-C
mediana
25%-75%
max-min
20
40
60
80
100
120
140
160
180
200
220
st
ę
że
n
ie
c
a
łk
o
w
it
e
g
re
lin
y
[
p
g
/m
l]
0
20
40
60
80
100
120
140
160
180
200
st
ę
że
n
ie
g
re
lin
y
d
e
a
cy
lo
w
a
n
e
j
[p
g
/m
l]
miasto
miasto
p=0,0037
p=0,0048
wieś
wieś
15
Wyniki analizy zależności stężeń
hormonów
oraz OB-Re od wybranych parametrów
demograficznych
• zależność od wieku: brak
• zależność od płci
gr.WZJG
mediana
25%-75%
max-min
-1
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
st
ę
że
n
ie
l
e
p
ty
n
y
[
n
g
/m
l]
p=0,015
chłopc
y
dziewczęta
16
Wyniki analizy korelacji stężeń hormonów
oraz OB-Re z wybranymi parametrami
antropometrycznymi
• stężenie całkowite greliny oraz greliny
deacylowanej pozytywnie koreluje z
wykładnikami stopnia odżywienia u pacjentów z
WZJG
gr. WZJG
30
35
40
45
50
55
60
65
70
stężenie całkowite greliny [pg/ml]
80
85
90
95
100
105
110
115
120
125
130
w
sk
a
źn
ik
C
o
le
'a
p=0,025
17
Wyniki analizy korelacji stężeń hormonów
oraz OB-Re z wybranymi parametrami
antropometrycznymi
• stężenie leptyny pozytywnie koreluje z
wykładnikami stopnia odżywienia we wszystkich
grupach
p=0,005
gr. WZJG
-1
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
stężenie leptyny [ng/ml]
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
B
M
I
18
Wyniki analizy korelacji stężeń hormonów
oraz OB-Re z wybranymi parametrami
antropometrycznymi
• stężenie OB-Re ujemnie koreluje z
wykładnikami
stopnia odżywienia u pacjentów z ChL-C
gr.ChL-C
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
stężenie OB-Re [pg/ml]
12
14
16
18
20
22
24
26
28
B
M
I
p=0,000
1
19
Wyniki analizy korelacji stężeń hormonów
z aktywnością procesu zapalnego
• stężenie greliny acylowanej pozytywnie
koreluje
z punktacją uzyskaną w skali PCDAI u
pacjentów
z ChL-C
gr. ChL-C
-5
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
stężenie greliny acylowanej [pg/ml]
-10
0
10
20
30
40
50
60
P
C
D
A
I
p=0,003
20
Wyniki analizy korelacji stężeń hormonów
z aktywnością procesu zapalnego
• stężenie leptyny ujemnie koreluje z punktacją
uzyskaną w skali Truelove-Wittsa u pacjentów z
WZJG
gr. WZJG
-2
0
2
4
6
8
10
12
14
16
18
20
22
24
stężenie leptyny [ng/ml]
-1
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
sk
a
la
T
ru
e
lo
v
e
-W
it
ts
a
p=0,033
21
Wnioski
22
• Stężenie całkowite greliny, greliny acylowanej
oraz leptyny u pacjentów z NZJ w okresie
okołopokwitaniowym jest obniżone w sposób
wskazujący na istotne modulowanie stężenia
hormonów przez aktywność procesu zapalnego
oraz stopień dojrzałości płciowej.
• Stężenie leptyny w różnym stopniu pozytywnie
koreluje z wartościami wykładników stopnia
odżywienia u zdrowych dziewcząt oraz pacjentów
z NZJ obu płci.
• Stężenia leptyny i OB-Re ujemnie korelują ze sobą
u pacjentów z NZJ, co należy uznać za korzystne
z klinicznego punktu widzenia w aktywnej fazie
choroby.
23
• Pacjentów z ChL-C pochodzących ze środowiska
wiejskiego charakteryzuje mniejsza aktywność
procesu zapalnego w przebiegu NZJ oraz niższe
stężenie całkowite greliny oraz greliny acylowanej
niż chorych pochodzących ze środowiska
miejskiego.
• Kontrola dynamiki zmian stężenia leptyny może
być przydatna w monitorowaniu aktywności
procesu zapalnego u pacjentów z WZJG, natomiast
greliny acylowanej w monitorowaniu aktywności
procesu zapalnego u pacjentów z ChL-C.
• W przebiegu WZJG, prawdopodobnie w związku
z odmiennym od występującego w ChL-C profilem
cytokinowym zapalenia, mają miejsce bardziej
znaczące zaburzenia fizjologicznych interakcji
między greliną i leptyną oraz stężeniem obu
hormonów a wykładnikami stopnia odżywienia.