Slajd 1

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

we wszystkich
dziedzinach

niewielki potencjał

( „efekt cieplarniany”)

<1,0

HFC

i ich
mieszaniny

- Urządz. do chłodzenia
solanki
- zestawy do chłodzenia
wody

trujący
wybuchowy (15 - 28%
obj.)

NH3

- małe zwarte
chłodziarki
- pompy ciepła

palne, dopuszczalne
napełnienie
wg VBG 20 do 1 kg

praw

zero

Węglowodo
ry
np. propan,
izobutan

-ew. w klimatyzacji
pojazdów i transporcie
chłodniczym

wysoki pobór energii
bardzo wysokie
ciśnienia robocze

-klimatyzacja
samolotów
-tunele
zamrażalnicze(t

-50°C)

energetycznie
korzystne dopiero
poniżej -40ºC

Powietrze

-obiegi absorpcyjne(H,O
+ LiBr)
-odparowywanie
próżniowe

stosowalna tylko w
obszarze temperatur
dodatnich

Zastosowanie

Wady

Substancja

R,0

ALTERNATYWNE CZYNNIKI CHŁODNICZE

ODP – potencjał niszczenia ozonu stratosferycznego w odn. do R 11

HGWP - potencjał tworzenia efektu cieplarnianego w odniesieniu do R11

*HFC i ich mieszaniny

, to nowe alternatywne związki z grupy freonów

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

A M O N I A K

•

powszechnie występuje w środowisku

naturalnym,

(99% amoniaku w atmosferze pochodzi z rozkładu

szczątków

organicznych),

•

jeden z najczęściej stosowanych zw.

chemicznych

(głównie w produkcji nawozów sztucznych

– 80%),

+ ogólnie przyjazny środowisku,

+ niezbędny w syntezie białek,

w nadmiarze

powoduje redukcję wzrostu w biosferze

- źle wpływa na ryby i bezkręgowce

- może zakwaszać glebę (poprzez nitryfikację do

azotanów)

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

ROWLAND i MOLINA 1974r.

Badając tzw. „efekt cieplarniany”

stwierdzili pozytywny udział amoniaku

w likwidacji skutków efektu

cieplarnianego

(głównie emisji CO

)

+ CO

+ H

0 = NH

HCO

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

WADY AMONIAKU

•

działanie na organizm ludzki

podrażnienia i poparzenia skóry,

- uszkodzenia rogówki, częściowa lub
całkowita
ślepota.

•

tworzenie mieszanin

wybuchowych
-

wybuchowy powyżej 15,5 % obj.

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

Parts per million (Liczba części przypadających na milion). Przy temperaturze powietrza 20

C i

ciśnieniu atmosferycznym mamy dla amoniaku : 1ppm = 0,708 mg/m

oraz 1 mg/m

= 1, 413 ppm.

W niskich temperaturach zapach NH

w powietrzu wyczuwalny jest już przy stężeniu 2 - 5 ppm

Śmierć następuje w ciągu
kilku minut

5000 - 6000

Silne uczucie ogólnego porażenia nerwowego
i duszenia

W ciągu 1/2 godziny może
nastąpić śmierć przez
uduszenie

2000 - 5000

Silny kaszel, skurcze gardła, silne uczucie
„zatykania” oddechu wraz ze żrącym
podrażnieniem śluzówki nosa, oczu i dróg
oddechowych

Półgodzinne przebywanie
może doprowadzić do
groźnych następstw

1000 - 1700

Napad kaszlu, uczucie „zatykania” oddechu,
silne podrażnienie śluzówki nosa, oczu i dróg
oddechowych

1 godzina przebywania
zazwyczaj nie wywołuje
groźnych następstw

400 - 700

Próg zagrożenia

Podrażnienie śluzówki oczu, nosa i dróg
oddechowych

Opuścić pomieszczenie
niezwłocznie

100

Ostry nieprzyjemny zapach - jednak bez
szkodliwego wpływu na organizm ludzi
zdrowych przy wdychaniu krótkotrwałym

wg niezbędnych potrzeb
nie dłużej jak łącznie 30
minut w czasie dnia
roboczego

(27 mg/m

) 38

Zapach bardzo wyraźnie wyczuwalny

8 godzin roboczych
przez 7 dni w tygodniu

(20 mg/m

)

Najwyższe dopuszczalne stężenie

Nieograniczony

Próg wykrywalności

Charakterystyczny zapach wyczuwalny nosem
przez większość ludzi (przy temperaturze
otoczenia)

Dopuszczalny czas

przebywania

Przy stężeniu

ppm

)

Wpływ na organizm człowieka

WPŁYW AMONIAKU NA ORGANIZM LUDZKI

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

0,13

0,00

R 32

0,00

CHF

R 23

0,75

0,00

-CF

R
143a

0,58

0,00

CHF

-CF

HFC

R
125

0,10

0,02

CHClF-CF

R
124

0,02

CHCl

-CF

HCFC

R
123

0,35

0,05

CHClF

R 22

4,00

0,70

R
114

3,10

1,00

C Cl

R 12

1,00

C Cl

CFC

zakaz

stosowania

w nowych

urządzeniac

h od

1.01.1996

R 11

HGWP

ODP

Wzór

chemiczny

Grupa

WYKAZ

NIEKTÓRYCH RODZAJÓW FREONÓW I ICH POTENCJAŁY

NISZCZENIA

WARSTWY OZONOWEJ I TWORZENIA „EFEKTU

CIEPLARNIANEGO”

CFC – całkowicie chlorowcowane

fluorochlorowęglowodory

HCFC – częściowo chlorowcowane
fluorochlorowęglowodory
HFC – częściowo chlorowcowane
fluorowęglowodory

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

WŁAŚCIWOŚCI FREONÓW

•

niepalne

•

nietrujące i niedrażniące

•

nieszkodliwe dla chłodzonych

towarów

•

obojętne dla większości metali

•

wysoce lotne

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

ZASTOSOWANIE

•

GOSPODARSTWO DOMOWE (chłodziarki)

•

CHŁODNIE PRZEMYSŁOWE

•

KLIMATYZATORY

•

POMPY CIEPŁA

•

JAKO ŚRODEK SPIENIAJĄCY

(twarde pianki poliuretanowe)

•

W NIEKTÓRYCH AEROZOLACH

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji chłodniczych

W Polsce ( poza normą PN - EN ) brak

szczegółowych przepisów

dotyczących instalacji chłodniczych

freonowych

W krajach zachodnich szczegółowo określono

wymogi bhp dla komór innych pomieszczeń

chłodzonych freonem np.:

•

detektory gazu

•< -10

C sygnalizacja alarmowa,

• drzwi oznakowane – „uwaga, czynnik duszący”
• wentylacja mechaniczna (w pomieszczenia
zagłębionych)
150 m

/h/1kg czynnika chłodniczego

• wysokie wymagania techniczne i dozorowe dla
zbiorników

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

wady freonów

•

bezzapachowość,

•

zaleganie w dolnych częściach

pomieszczeń

i zagłębieniach (

wysoki ciężar

cząsteczkowy

)

•

w czasie pożaru rozkłada się do

fosgenu

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

Działania na rzecz eliminowania

związków halonowych z użycia:

•

KONWENCJA WIEDEŃSKA -1985r

•

PROTOKÓŁ MONTREALSKI 1997r

POLSKA OD 11.10.1990r. JEST STRONĄ

KONWENCJI WIEDEŃSKIEJ

PROTOKOŁU MONTREALSKIEGO

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

Zamrożenie od 1995:
2,8% zużycia CFC w 1989 r.
plus zużycie HCFC w 1989
r. 01.01.2004 redukcja 35%
01.01.2007 redukcja 60%
01.01.2010 redukcja 80%
01.01.2013 redukcja 95%
01.01.2015 redukcja 100%

Zamrożenie od 1996:
2,8% zużycia CFC w
1989r.
plus zużycie HCFC w 1989
r. 01.01.2004 redukcja
35% 01.01.2010 redukcja
65%
01.01.2015 redukcja 90%
01.01.2020 redukcja
99,5% 01.01.2030
redukcja 100%

HCFC
(R22,R142b)

poziom z 1986
01.01.1994 redukcja 85%
01.01.1995 redukcja 100%
(Grecja 01 .01 .1996)

poziom z 1986
01.01.1993 redukcja 20%
01.01.1994 redukcja 75%
01.01.1996 redukcja
100%

CFC
(R11,R12,R113,R
114, R115)

Unia Europejska Rada

Ministrów Ochrony

Środowiska WE

z 2-3.12.1993

Protokół Montrealski

po uwzględnieniu

poprawek z Wiednia (5-

7.12.1995)

Substancje

kontrolowane

HARMONOGRAM REDUKCJI STOSOWANIA FREONÓW

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

Zalety amoniaku na tle R 22 w świetle współczesnych wymagań [2]

ok. m x 3,09 x

1,78 USD

m x 0,55 USD

Koszt całego jednorazowego załadunku o masie (m) do
instalacji o tej samej wydajności chłodniczej

niewielka

Nieograniczon

Rozpuszczalność w wodzie

Ok. 3% niższy

Wysoki

Współczynnik wydajności chłodzenia

2-10 x wyższe

jak R-22

Odznaczać się wysokimi współczynnikami przekazywania
ciepła, W/m

Obojętny

(bez tw.szt.)

Działa na

metale kolor.

Obojętny w stosunku do materiałów i tworzyw
konstrukcyjnych

219

1,125

-160
-41,3

1329

4,51

-77,9

-33,58

Odznaczać się :
- Dużym ciepłem parowania (przy temp. -20

C), kJ/kg

- Wysokim współczynnikiem przewodzenia ciepła(-20

C),

W/Mk
- Wysoką temperaturą zapłonu,

- Niską temperaturą parowania przy ciśnieniu
atmosferycznym,

Nietrwały,

maks. temp.

rob. 150

Trwały

Trwały chemicznie w warunkach temperaturowych
urządzenia chłodniczego

Zagraża
uduszeniem

Groźny

Nietoksyczny, niepalny i niewybuchowy

ODP = 0,05

GWP = 0,37

ODP = 0

GWP = 0

Nieszkodliwy dla środowiska naturalnego

R 22

Amoniak

Wymagania

Porównanie właściwości czynników

chłodniczych

Zawór

Parowni
k

Osuszac

Sprężar

Skraplac

Schemat najprostszego urządzenia chłodniczego
bezpośredniego

gaz

mieszanina cieczy

i gazu

ciekły amoniak

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

Zawór

Sprężar

Skraplac

Schemat układu chłodniczego pompowego

bezpośredniego

gaz

mieszanina cieczy

i gazu

ciekły amoniak

Parowni
k

Pomp

Zbiorn

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

Zawór

Osuszac

Sprężar

Skraplac

Schemat prostego układu chłodzenia pośredniego

gaz

mieszanina cieczy

i gazu

ciekły amoniak

do
aparató
w

technol
og.

Chłodnia
wody

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

PRZYKŁADOWE PARAMETRY

TECHNOLOGICZNE

0,35 – 0,4

-10 do -15

Parowanie amoniaku z
odbiorem ciepła przez
przestrzeń chłodzoną

0,45

-10

Rozprężanie amoniaku w
parowniku

0,8 - 1,0

20 - 25

Skroplenie par amoniaku do
fazy ciekłej

1,1 – 1,4

31 - 35

Sprężanie i tłoczenie par
amoniaku do skraplaczy

0,25

- 1

Zasysanie par amoniaku z
osuszaczy do sprężarki

Ciśnienie

Mpa

Temp

Etap procesu

Pary amoniaku z parowników przechodzą rurociągami do

osuszaczy, skąd zasysane są do sprężarki

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

Obowiązujące podstawowe akty prawne

dotyczące bezpieczeństwa przy chłodniach

amoniakalnych:

rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z 12.05.2003 w spr. bhp przy obsłudze amoniakalnych

instalacji

chłodniczych w z-dach przetw. rolno-spoż. (Dz.U Nr 98,poz.

902);

rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki

Społecznej

z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad

stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się

eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci ( Dz. U.z 2003r Nr89

poz.828

rozporządzenie M.P. i P.S. z dnia 26 września 1997 r.

w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny

pracy.

(Dz. U. z 1997 Nr 129 poz.844 ze zm.)

•

PN –EN 378-1 i 2:2022 ISO 5149 Mechaniczne instalacje

ziębnicze

do ogrzewania i oziębiania. Wymagania bezpieczeństwa.

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

•

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych

i Administracji z dnia 15 stycznia 1999 r.

w sprawie określenia szczegółowych wymagań w

zakresie przeciwpożarowego zaopatrzenia

wodnego,

ratownictwa technicznego, chemicznego,

ekologicznego lub medycznego oraz warunków,

jakim

powinny odpowiadać drogi pożarowe. Dz.U. Nr

poz.64

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

•

WYCIEKI AMONIAKU (

ZAGROŻENIA

TOKSYCZNE)

2. POPARZENIA

3. ZAGROŻENIA MECHANICZNE

4. ZAGROŻENIA ELEKTRYCZNE

5. PRACA NA WYSOKOŚCI

6. WYNIKAJĄCE Z KONIECZNOŚCI

OBSŁUGI

INSTALACJI NA WOLNYM POWIETRZU

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

1. WYCIEKI AMONIAKU

techniczno – technologiczne

* nieszczelności na złączach, zaworach i króćcach

(

ciśnienie

* kontrolowane wycieki podczas robót remontowych,

* okresowe odpowietrzanie lub wymiana oleju,

* uzupełnianie amoniaku w instalacji.

Stężenie amoniaku zwykle narasta powoli i jest zapachowo

wyczuwalne lub sygnalizowane przez detektory.

awaryjne

* nagłość wystąpienia,

* duży i niestabilny wypływ czynnika,

Powstaje chmura gazowa o wysokim stężeniu amoniaku

wymagająca natychmiastowych działań ewakuacyjnych i

ratowniczych

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

2. OPARZENIA

Ciekły, uwalniający się amoniak ze względu na

posiadane wysokie ciepło parowania powodować

może rozległe poparzenia (odmrożenie + działanie

chemiczne)

3. URAZY MECHANICZNE

Głównie wynikające z obsługi urządzeń wirujących

(sprężarki, pompy, wentylatory) oraz drobnych robót

remontowych

4. ZAGROŻENIA ELEKTRYCZNE

Większość urządzeń zasilanych jest energią

elektryczną.

•

PRACA NA WYSOKOŚCI

Konstrukcja szeregu urządzeń instalacji chłodniczej

wymaga wykonywania prac na wysokości (wyniesione

podesty obsługowe, drabiny, schody itp.)

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

6. WYNIKAJĄCE Z KONIECZNOŚCI

OBSŁUGI

INSTALACJI NA WOLNYM POWIETRZU

Większość przemysłowych instalacji chłodniczych to

instalacje wieloobiektowe, wymagające od obsługi

wielokrotnych przejść z jednego obiektu do drugiego, w

różnych warunkach atmosferycznych i o różnych porach

doby.

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

Kwalifikacje pracowników i wymagania

dokumentacyjne

- uprawnienia kwalifikacyjne obsługi

RODZAJ URZĄDZEŃ, INSTALACJI I SIECI, PRZY KTÓRYCH EKSPLOATACJI JEST

WYMAGANE POSIADANIE KWALIFIKACJI

Grupa 2. Urządzenia wytwarzające, przetwarzające, przesyłające i zużywające

ciepło oraz inne urządzenia energetyczne:

5)urządzenia wentylacji, klimatyzacji i chłodnicze, o mocy powyżej 50 kW;

- przeszkolenie w zakresie:

* schematu technicznego i zaworów

odcinających

* technicznej obsługi instalacji

* bezpieczeństwa pożarowego

* ratownictwa chemicznego i

postępowania na

wypadek awarii (

w tym stosowania

sprzętu

ochronnego)

* udzielania pierwszej pomocy

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

Obiekty i pomieszczenia pracy

Specjalne wymagania dla maszynowni

Oznakowanie pomieszczeń

Możliwość opuszczenia (otwarcia od

wewnątrz);

Instalacja alarmowa – człowiek w komorze

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

Wentylacja

Ciągła i awaryjna - krotności

Sposób wykonania (przeciwwybuchowa)

Sposób załączania (skąd)

Oświetlenie

Możliwość wyłączania w przypadku awarii

(

maszynownia (aparatownia) i pomieszczenia zasilane

bezpośrednio

amoniakiem)

Rozmieszczenie i wykonanie oświetlenia

awaryjnego;

Sprężar

Bezpieczeństwo przy obsłudze instalacji

chłodniczych

Stanowiska i procesy pracy

- Detektory (norma – 0,25 DGW), w

przepisie NDS;

Wyposażenie w sprzęt do akcji ratowniczej

Jaki i w jakich ilościach?

Gdzie ma się znajdować?

Kto ma go używać?

ZASADA

Tam, gdzie nie można określić stężenia gazu (par) nie

wolno stosować masek p.gaz - należy stosować sprzęt

izolujący.

Wobec tego:

Badania lekarskie;

Przeszkolenie;

Konserwacja.

Document Outline