Mikroekonomia

pozytywna

„Kapitał ludzki, dyskryminacja i 

związki zawodowe”

Wykład XII

 

 

Podstawowe pojęcia:

•

Kapitał ludzki

•

Rozkład zarobków według wieku

•

Sygnalizacja i selekcja

•

Kwalifikacje specyficzne dla przedsiębiorstwa

•

Kwalifikacje ogólne

•

Dyskryminacja

•

Zasada „jeden zakład – jeden związek”

•

Wyrównawcze różnice płac

 

 

Temat tego rozdziału wiąże się z faktem, że 

siła robocza nie jest jednorodna. 

Pracownicy różnią się nie tylko płcią i rasą, 

ale również wiekiem, doświadczeniem, 

wykształceniem, wyszkoleniem 

zawodowym, wrodzonymi zdolnościami, a 

także przynależnością do związków 

zawodowych. Pragniemy zbadać, jak 

różnice te wpływają na wynagrodzenia.

W większości krajów europejskich 

mężczyźni zarabiają więcej niż kobiety, a 

ludność biała więcej niż kolorowa.  

 

 

Cztery źródła zróżnicowania 

płac:

•

Osoby które uczyły się dłużej i osiągnęły 
wyższy poziom wykształcenia zarabiają 
więcej. Znaczenie wykształcenia zależy 
jednak od rodzaju pracy.

•

Źródłem zróżnicowania płac są także 
różnice w doświadczeniu zawodowym. 
Pracownicy podnoszą swoje kwalifikacje 
w toku pracy.

 

 

Cztery źródła zróżnicowania 

płac:

•

Ludność kolorowa, zarabia mniej nawet 
po uwzględnieniu różnic w wykształceniu 
i doświadczeniu zawodowym.

•

Ma także znaczenie stopień 
zorganizowania pracowników danej 
gałęzi w związkach zawodowych. Pod 
tym względem występuje jednak istotna 
różnica między sytuacją pracowników 
fizycznych i umysłowych.

 

 

Kapitał ludzki

Kapitał ludzki

 to nagromadzony przez 

pracowników zasób wiedzy fachowej, 

doświadczenia i umiejętności.

O jego wartości decydują stwarzane 

przezeń możliwości uzyskiwania 

dochodów w przyszłości.

Podobnie jak kapitał rzeczowy, kapitał 

ludzki wynika z poczynionych w 

przeszłości inwestycji, a jego cel to 

przynoszenie w dochodów w przyszłości.

 

 

Zależność zarobków od wieku i 

wykształcenia

Rysunek na następnym slajdzie przedstawia 

zmiany zarobków zależnie od wieku dla 

trzech grup pracowników o różnym 

poziomie wykształcenia.

Z rysunku można wysnuć dwa wnioski:

1.

Potwierdza on tezę, że ludzie o wyższym 

wykształceniu zazwyczaj lepiej zarabiają,

2.

Rynek dowodzi również, że rozpiętość ta 

systematycznie wzrasta wraz z wiekiem i 

stażem zawodowym.

 

 

Zależność zarobków od wieku i 

wykształcenia

0

100

200

300

400

500

20-2930-3940-4950-59

Brak formalnych

kwalifikacji

Matura 

Dyplom

uniwersytecki 

 

 

Rynek pracowników z wyższym 

wykształceniem

W krótkim okresie podaż wykształconych 

pracowników jest stała i wynosi N

0

. Jednak w długim 

okresie zwiększanie się różnicy płac z tytułu 

wykształcenia będzie skłaniało więcej osób do 

studiowania.

S’S’ Oznacza krzywą długookresowej podaży, a DD 

opadającą krzywą popytu na wykształconych 

pracowników. Wyjściowy punkt równowagi 

oznaczono jako E, zaś różnica w płacach wynosi WD. 

Przesunięcie w górę krzywej popytu na 

wykształconych pracowników wywołuje początkowo 

gwałtowny wzrost różnicy płac do WD’.

Stopniowo coraz więcej osób uzyskuje wyższe 

wykształcenie, a nowa równowaga długookresowa 

ustala się w punkcie E”

 

 

Rynek pracowników z wyższym 

wykształceniem

D

C

E

B

E’

E”

S

S

D’

WD’

WD’’

WD

S’

N

0

N

1

R

ó

żn

ic

e

 p

ła

c.

 

 

Inwestowanie w kapitał ludzki:

analiza kosztów i korzyści

Analiza kosztów i korzyści

 jest procedurą 

ułatwiającą podejmowanie 

długofalowych decyzji, np.: o budowie 

fabryki czy podjęciu studiów w szkole 

wyższej.

W obu przypadkach dzisiejsze działania 

pociągają za sobą dalekosiężne skutki.

 

 

Inwestowanie w kapitał ludzki:

analiza kosztów i korzyści

Decyzja jest prawidłowa gdy wynika z 

porównania zaktualizowanej wartości 

kosztów ze zaktualizowaną wartością 

korzyści. 

Działanie powinno być podjęte tylko 

wówczas, gdy wartość zaktualizowana 

korzyści przewyższa wartość 

zaktualizowaną kosztów.

 

 

Doskonalenie zawodowe a 

rozkład dochodów zależnie od 

wieku.

Inwestowanie w wykształcenie zwiększa możliwości 

uzyskania dochodów w przyszłości.

Zarobki rosną również wraz ze wzrostem 

doświadczenia zawodowego. 

Dotyczy to zwłaszcza trudnych i skomplikowanych 

zajęć. 

Przyuczanie do zawodu w trakcie jego 

wykonywania jest podstawową przyczyną wzrostu 

dochodów wykształconych pracowników zależnie 

od wieku, ma jednak znacznie mniejsze znaczenie 

dla pracowników nie wykwalifikowanych.

 

 

Sygnalizacja

Teoria ta powiada, że zdobywanie 

wyższego wykształcenia może mieć 

uzasadnienie nawet wówczas, gdy nie 

przyczynia się bezpośrednio do 

zwiększenia wydajności pracownika. 

Teoria ta może pomóc między innymi w 

wyjaśnieniu faktu, iż absolwenci historii 

często podejmują pracę np.: w 

bankowości.

 

 

Dyskryminacja

Różnice średnich zarobków mężczyzn i 

kobiet, czy ludzi różnych ras wynikają z 

dwóch odmiennych powodów. 

1.

Różne grupy mają zróżnicowany dostęp 
do wysoko płatnych zajęć. Ich struktury 
zawodowe różnią się od siebie. 

2.

Poszczególne grupy mogą otrzymywać 
różną zapłatę za wykonanie takiej 
samej pracy.

 

 

Związki zawodowe

Związki zawodowe

, to organizacje 

pracowników, których celem jest 

wpływanie na płace i warunki 

pracy.

 

 

Jeden zakład – jeden związek

Jeden zakład – jeden związek

 to 

umowa, zgodnie z którą wszyscy 

pracownicy przedsiębiorstwa są 

członkami związku zawodowego.

 

 

Wyrównawcze różnice płac

Różnice płac na korzyść członków związku 

mogą wynikać nie tylko ze skutecznego 

ograniczania podaży pracy. 

W dziedzinach kontrolowanych przez związki 

praca ma pewne cechy specyficzne. 

Wszystkie te cechy mogą zostać uznane za 

uciążliwe i być może wyższe płace w tych 

gałęziach są po prostu rekompensatą za 

owe uciążliwości.