TERMIN Pedagogika

WYBRANE PROBLEMY

PEDAGOGIKI WSPÓŁCZESNEJ

Autorka dr Maria J. Zajączkowska

ZAKRES TEMATYCZNY PRZEDMIOTU:



Pedagogika jako nauka i filozofia. Podstawowe pojęcia

pedagogiki



Współczesne nurty pedagogiczne. Wybrani

przedstawiciele pedagogiki alternatywnej



Edukacja i wychowanie wobec współczesnych wyzwań.

Globalizacja i wielokulturowość



Kultura popularna i środki masowego przekazu jako

czynniki warunkujące proces wychowania.



Uczeń w nowej perspektywie edukacyjnej. Szkoła

wspomagająca rozwój człowieka



Osobowość wychowawcy opiekuna. Wzór i rola

społeczna we współczesnych realiach



Deficyty umiejętności społecznych wśród dzieci i

młodzieży. Konflikty, agresja, przemoc

opracowanie: dr Maria J.
Zajączkowska

LITERATURA:

Cichoń W. (1996).

Wartości – Człowiek – Wychowanie

. Kraków:

Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Janowski A. (2002).

Pedagogika praktyczna

. Warszawa:

Fraszka edukacyjna.

Jaworska T., Leppert R. (red.)

(2001). W

prowadzenie do

pedagogiki. Wybór tekstów

. Kraków: Oficyna Wydawnicza

„Impuls”.

Kruszewski K. (red.) (1998).

Sztuka nauczania. Czynności

nauczyciela

. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Kwiatkowska H. (red.) (1994).

Ewolucja tożsamości

pedagogiki

. Warszawa: IHNOiT.

Kwieciński Z., Śliwerski B. (red. naukowa) (2003)

Pedagogika,

podręcznik akademic

ki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe

PWN Pomykało W. (red.) (1993). Encyklopedia pedagogiczna.

Warszawa: Fundacja Innowacja.

Nakoneczna D. (1995).

Wychowanie – jako zadanie

. Warszawa:

Towarzystwo Szkół Twórczych.

Suchodolski B. (red.) (1980).

Pedagogika

. Warszawa: PWN.

Suchodolski B. (1983).

Wychowanie i strategia życia.

Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Śliwerski B. (red.) (1995).

Pedagogika alternatywna. Dylematy

teorii.

Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls

”.

opracowanie: dr Maria J.
Zajączkowska

TERMIN

Pedagogika

pochodzi z języka greckiego i oznacza czynność

wychowywania dzieci (greckie

„pais”

– chłopiec,

dziecko;

„ago”

– prowadzę) – „kierowanie dzieckiem”.

Nauka zajmująca się całością zjawisk wychowawczych:

warunkami, w których one przebiegają, celami, którym

mają służyć, procesem i treścią działalności

wychowawczej, metodami, które mają jej zapewnić

skuteczność, instytucjami, które tę działalność

prowadzą.

(B. Suchodolski, 1980)

Pedagogika to nauka o wychowaniu, której

przedmiotem jest działalność wychowawcza, mająca na

celu wyposażenie całego społeczeństwa

– a przede wszystkim młodego pokolenia – w wiedzę,

sprawności ogólne i zawodowe, zainteresowania, system

wartości, postawy i przekonania oraz przysposobienie

do oddziaływania na własny rozwój.

(W. Okoń, 2001)

opracowanie: dr Maria J.
Zajączkowska

Pedagogika jako

filozofia

Filozofia nadaje znaczenie naszym

decyzjom i czynom.

Pedagog bez filozofii jest bezbronny

wobec narzuconych schematów

działania i rozmaitych mód.

Filozofia kształtuje nasz pogląd na

rzeczywistość, na to, jakie wartości i

jaką wiedzę uznajemy za istotne, na

nasze dacyzje dotyczące programów

wychowawczych.

opracowanie: dr Maria J.
Zajączkowska

Pedagogika jako

filozofia

(2)

Główne kierunki filozofii w dziedzinie wychowania i

nauczania układają się na prostej od tradycyjnych i

konserwatywnych (idealizm, realizm,

esencjonalizm) do współczesnych i liberalnych

(pragmatyzm i egzystencjalizm; progresywizm i

rekonstrukcjonizm).

Jednak żaden kierunek filozoficzny nie powinien

stanowić jako jedyny oparcia dla programu

wychowania. Społeczeństwo demokratyczne nie

może bowiem poddawać się ekstremalnym

poglądom polityków i filozofów. Ze wszystkich

kierunków pedagogika ma czerpać przesłanie takie

samo: wychować bardziej wartościowych obywateli,

doskonalić społeczeństwo, poprawiać osiągnięcia w

rozwoju wychowanka.

opracowanie: dr Maria J.
Zajączkowska

Pedagogika jako

nauka

Na pytanie:

Jak postępować

, aby

doprowadzić do przyswojenia wiedzy i cech

osobowości przez dzieci pedagogika

odpowiedziała dopiero w XIX w. dzięki

rozwojowi szkolnictwa powszechnego i

nauk ścisłych: socjologii, psychologii.

Wcześniej szukano tylko odpowiedzi na

pytanie, czego nauczać i jakie cechy

wyrabiać.

Pedagog nie ma uprawnień do głoszenia,

że nauka sugeruje propagowanie jednych

postaw bardziej niż innych. Nauka tego nie

czyni; zależy to od kontekstu: kraju,

zwyczajów i obowiązujących przepisów.

opracowanie: dr Maria J.
Zajączkowska

Nauki współdziałające z

pedagogiką

opracowanie: dr Maria J.
Zajączkowska

nauki przyrodnicze

dotyczą biologicznego rozwoju i biologicznego

uwarunkowania procesu wychowawczego

dyscypliny medyczne

dotyczą zakresu defektologii i psychopatologii

psychologia ogólna i

rozwojowa

dotyczy funkcjonowania psychiki, głównie jej

rozwoju osobniczego

psychologia

wychowawcza

dotyczy psychicznych uwarunkowań rozwoju i

skutków wychowawczej działalności

nauki socjologiczne

głównie socjologia wychowania, pracy, miast i

wsi, kultury

nauki polityczne

dotyczą państwa, przemian i ideologii

społecznych, wychowania obywatelskiego

nauki filozoficzne

głównie antropologia filozoficzna, etyka

nauki ekonomiczne

dotyczą planowania oświatowego,

przygotowania kadr do pracy w oświacie

źródło: Encyklopedia Pedagogiki, red. W.
Pomykało (1993)

Zadanie wychowania

wg J. Pestalozziego (1746-1821)

polega na rozwoju predyspozycji i zdolności

wszechstronnie, harmonijnie i w zgodzie z ideą

człowieczeństwa.

W idei człowieczeństwa zawiera się suma

wszystkich wartości (miłość, zaufanie,

wdzięczność, religijność, poczucie

sprawiedliwości, miłosierdzie, gotowość do

poświęceń i niesienia pomocy, dokładność,

sumienność, niezawodność, siła woli,

ofiarność, zmysł piękna, odpowiedzialność,

wierność, otwartość, wrażliwość itp.)

opracowanie: dr Maria J.
Zajączkowska

TERMIN

Wychowanie

świadomie organizowana działalność

społeczna, oparta na stosunku wychowawczym

między wychowankiem a wychowawcą, której

celem jest wywołanie zamierzonych zmian w

osobowości wychowanka. Zmiany te obejmują

zarówno stronę poznawczo-instrumentalną,

związaną z poznaniem rzeczywistości;

umiejętności oddziaływania na nią, jak i stronę

emocjonalno-motywacyjną, która polega na

kształtowaniu stosunku człowieka do świata i

ludzi, jego przekonań i postaw, układu

wartości i celu życia.

(W. Okoń, 2001)

opracowanie: dr Maria J.
Zajączkowska

TERMIN

Wychowanie

(2)

Wychowanie to długotrwały, trwający przez całe

życie proces ciągnących się i konkretyzujących

w wychowaniu zmian. To długotrwałe działania

wychowawcze zawierające opiekę, kulturę,

rozrywkę, wychowanie umysłowe, fizyczne,

społeczne, moralne, estetyczne, ruchowe,

kształcenie zawodowe.

(D. Nakoneczna, 1995)

Akt wychowawczy – wszelka czynność

podejmowana przez człowieka z myślą o

wywołaniu zmiany w postępowaniu innego

człowieka i przebiegająca w częściowo wspólnej

sytuacji symbolicznej

(K. Kruszewski, 1998)

opracowanie: dr Maria J.
Zajączkowska

3 znaczenia wychowania

w użyciu społecznym



Wszelkie

nieintencjonalne

działania

społeczne

jakoś

formujące człowieka

(socjalizacja, uspołecznienie).



Wszelkie działania podejmowane

intencjonalnie

w celu

formowania

człowieka.



Działania podejmowane

intencjonalnie

w celu

formowania tych aspektów osobowości

człowieka, które związane są z

wartościami

emocjami

, a więc np. kształtowanie postaw do

innych ludzi, różnych obiektów, idei

abstrakcyjnych i samego siebie.



(A.Janowski

)

Document Outline