Eksploatacja środków 
transportu

Analiza trwałości i niezawodności 

pojazdów

Trwałość



Jako  trwałość  obiektu  określa  się  zdolność  do 

eksploatacji 

zgodnej 

z 

przeznaczeniem 

przy 

odpowiedniej obsłudze, w której skład mogą wchodzić 

różne rodzaje naprawy i obsługi profilaktyczne.



Kresem istnienia obiektu jest osiągnięcie przez niego 

stanu granicznego.



Trwałość  można  mierzyć  ilością  wykonywanej  pracy, 

liczbą cykli roboczych, przebiegiem, czasem itp.



Obiekty  naprawialne  poddawane  są  procesom 

odnowy, które prognozowane są w toku opracowania 

konstrukcji  i  technologii  produkcji  -  ich  celem  jest 

zwiększenie trwałości.

Niezawodność

Niezawodność  techniczna  jest  to  właściwość  obiektu 

charakteryzująca  jego  zdolność  do  wykonywania 

określonych  funkcji  w  określonych  warunkach  i  w 

określonym przedziale czasu.
Miarą niezawodności jest:



dla obiektów nienaprawialnych
prawdopodobieństwo,  że  w  przedziale  czasu  <0,  t>  obiekt  nie 

uszkodzi  się  (prawdopodobieństwo,  że  wartość  parametrów 

określających  istotne  właściwości  obiektu  nie  przekroczą 

dopuszczalnych granic w określonych warunkach życia obiektu)



dla obiektów naprawialnych
prawdopodobieństwo, że w przedziale czasu <0, t> obiekt 
będzie zdatny, a powrót do stanu zdatności po uszkodzeniu 
nastąpi w czasie (0, )

Uszkodzenie



Ze  względu  na  przyczynę  wystąpienia  uszkodzenia  wyróżnia  się 

uszkodzenie: konstrukcyjne, technologiczne i eksploatacyjne



Według  charakteru  uszkodzenia  wyróżnia  się  uszkodzenia  nagłe 

parametryczne i starzeniowe



Uszkodzone  części  w  eksploatacji  są  przeważnie  rejestrowane 

jako:



uszkodzenia pierwotne  (niezależne)  –  spowodowane  takimi 

czynnikami jak: naturalny proces starzenia, proces zniszczenia, 

ujawnienia  wad  konstrukcyjnych,  technologicznych  lub 

materiałowych, błędami obsługiwania lub użytkowania



uszkodzenia  wtórne  (zależne)  –  powstają  jako  skutki 

uszkodzeń  pierwotnych,  bądź  też  procesu  technologicznego, 

np. uszkodzenie jednego elementu (pęknięcie śruby) powoduje 

uszkodzenie  innych  elementów  lub  naprawa  jednego  z 

elementów  wymaga  wymiany innego elementu pomimo tego, 

że nie został on uszkodzony 

Uszkodzenie

Skutki uszkodzenia dzieli się na:



ekonomiczne  (koszt  części,  koszt  robocizny,  straty  w  zł/km 

spowodowane  przerwą  w  użytkowaniu,  straty  w  zł/km 

spowodowane wzrostem zużycia materiałów eksploatacyjnych, 

inne)



techniczne  (bezpieczeństwo  jazdy,  bezpieczeństwo  pracy, 

unieruchomienie,  zmiana  wskaźników  i  charakterystyk 

eksploatacyjnych, 

wzrost 

zużycia 

materiałów 

eksploatacyjnych, wpływ na uszkodzenia wtórne, inne)
Analiza  uszkodzeń  może  uwzględniać  także  ocenę  jego  rangi 

np.  unieruchomienie  obiektu  (w  tym  możliwość  usunięcia 

uszkodzenia  na  trasie  i  czas  usuwania  uszkodzenia), 

zakłócenie 

funkcjonowania 

systemu 

transportowego, 

zagrożenia bezpieczeństwa i inne

Słabe ogniwo



Słabym 

ogniwem, 

zależnie 

od 

stopnia 

szczegółowości 

przeprowadzonej  analizy,  może  być  obiekt  lub jego  komponenty, 

a w szczególnym przypadku system eksploatacji obiektu.



Z  praktycznego  punktu  widzenia  proponuje  się  nazwać  słabym 

ogniwem, zależnie od rozpatrywanego poziomu złożoności:



system eksploatacji,



obiekt,



układ,



Element

który  pod  wpływem  czynników  wymuszających  najczęściej 

zakłóca  w  sposób  nieprzewidziany  możliwość  spełnienia 

założonych funkcji.



Słabe  ogniwa  mogą  powodować  niewykluczające  się  nawzajem 

skutki zagrożenia dla życia lub zdrowia, zakłócenia o charakterze 

techniczno-społecznym,  organizacyj-nym  oraz  ekonomicznym. 

Analiza  słabych  ogniw  musi  uwzględniać  specyfikę  obiektu  oraz 

warunki jego eksploatacji

Słabe ogniwo
Wskaźniki uwzględniane w analizie

a) wskaźniki trwałości
• średni przebieg do uszkodzenia
• intensywność uszkodzeń
• liczba uszkodzonych części

b) wskaźniki naprawialności:
• średni czas naprawy
• intensywność napraw
• podatność naprawcza
• pracochłonność napraw

Słabe ogniwo
Wskaźniki uwzględniane w analizie

c) rodzaj uszkodzenia



nagłe awaryjne



stopniowe zużycie



rozregulowanie

d) przyczyna uszkodzenia



konstrukcyjna



technologiczna



eksploatacyjne

Słabe ogniwo
Wskaźniki uwzględniane w analizie

e) ekonomiczne 



koszt części



koszt robocizny



straty w zł/km spowodowane przerwą w użytkowaniu



straty w zł/km spowodowane wzrostem zużycia 
materiałów eksploatacyjnych

f) techniczne



bezpieczeństwo jazdy



bezpieczeństwo pracy



unieruchomienie



zmiana wskaźników i charakterystyk eksploatacyjnych



wzrost zużycia materiałów eksploatacyjnych



wpływ na uszkodzenia wtórne