OCENIANIE I SPOSTRZEGANIE LUDZI

OCENIANIE I

SPOSTRZEGANIE LUDZI

PROCES „GORĄCY”

INFERENCYJNOŚĆ

(WYCHODZENIE POZA

ODEBRANE INFORMACJE

TRZY SPOSOBY SPOSTRZEGANIA I
OCENIANIA

LUDZI

1. SPOSTRZEGANIE
INDUKCYJNE/ANALITYCZNE
(ODDOLNE)

2. PASYWNY REZONANS AFEKTYWNY

3. SPOSTRZEGANIE JAKO PROCES
(TENDENCYJNEGO)
WERYFIKOWANIA

HIPOTEZ

Spostrzeganie
analityczne: warunki
występowania



Silne zaangażowanie obserwatora

(dążenie do dokładnego poznania

osoby)



Komfort poznawczy: czas zasoby



Dostępność do danych; możliwość

obserwacji zachowania



Słaba aktywizacja schematów

kategorialnych

Pasywny rezonans:
warunki występowania



DANY IDENTYFIKATOR KATEGORII



CECHY WYWOŁUJĄ PROTOTYP



DANE CECHY NIEISTOTNE ZE WZGLĘDU

NA KATEGORIĘ



CECHY PASUJĄ DO KATEGORII



ŚWIEŻOŚĆ UPRZEDNIEJ AKTYWIZACJI

KATEGORII



BRAK UZALEŻNIENIA OCENIAJĄCEGO OD

OCENIANEGO



NISKI STOPIEŃ KOMPLIKACJI SCHEMATU,

PRESJA CZASOWA

SPOSTRZEGANIE I OCENIANIE
LUDZI JAKO PROCES WERYFIKACJI
HIPOTEZ



ŁATWOŚĆ GENEROWANIA

HIPOTEZ O INNYCH LUDZIACH



DLACZEGO TAK ŁATWO

GENERUJEMY HIPOTEZY O

LUDZIACH? (FUNKCJE HIPOTEZ)

ŁATWOŚĆ GENEROWANIA HIPOTEZ O
INNYCH LUDZIACH. Dlaczego?



HIPOTEZY STRUKTURUJĄ

PROCES POSZUKIWANIA

DANYCH W OTOCZENIU BĄDŹ W

PAMIĘCI PODM

OTU



*POSZUKIWANIE TYLKO TYCH

INFORMACJI, KTÓRE SĄ

ISTOTNE ZE WZGLĘDU NA

HIPOTEZĘ

ŁATWOŚĆ GENEROWANIA HIPOTEZ O
INNYCH LUDZIACH. Dlaczego?



-SKRÓCENIE PROCESU/CZASU

OCENIANIA/SPOSTRZEGANIA

(SZCZEGÓLNIE GDY DANE ZGODNE Z

HIPOTEZĄ)



-UŁATWIAJĄ RADZENIE SOBIE Z

NADMIAREM NAPŁYWAJĄCEJ

INFORMACJI (IGNOROWANIE

DANYCH NIE PASUJĄCYCH DO

HIPOTEZ)

ŁATWOŚĆ GENEROWANIA HIPOTEZ O
INNYCH LUDZIACH. Dlaczego?



SŁUŻĄ JAKO INTELEKTUALNE

NARZĘDZIE

UJEDNOZNACZNIANIA I

INTERPRETACJI

NAPŁYWAJĄCYCH INFORMACJI

(ASYMILOWANIE ZNACZENIA

DANYCH DO TREŚCI HIPOTEZY)

ŁATWOŚĆ GENEROWANIA HIPOTEZ O
INNYCH LUDZIACH. Dlaczego?



-UŁATWIAJĄ DECYDOWANIE O

WIARYGODNOŚCI DANYCH

(AKCEPTOWANIE DANYCH

PRAWDOPODOBNYCH, A ODRZUCANIE

NIEPRAWDOPODOBNYCH)



-POZWALAJĄ UZYSKAĆ DANE, KTÓRE W

OGÓLE NIE POJAWIŁYBY SIĘ, GDYBY

OBSERWATTOR NIE SFORMUŁOWAŁ

WCZEŚNIEJ HIPOTEZY (SAMOSPEŁNIAJĄCE

SIĘ PROROCTWO

)

ŁATWOŚĆ GENEROWANIA HIPOTEZ O
INNYCH LUDZIACH. Dlaczego?

GENERALNIE: HIPOTEZY

UŁATWIAJĄ, UPRASZCZAJĄ,

„EKONOMIZUJĄ” PROCES

POZNAWANIA I OCENIANIA

LUDZI.

ŹRÓDŁA HIPOTEZ O INNYCH LUDZIACH



1. POCZĄTKOWA INFORMACJA O

OSOBIE



2. POPRZEDNIO WYKSZTAŁCONA

POSTAWA WOBEC OSOBY

OCENIANIEJ



3. STEREOTYPY, KATEGORIE I

„TEORIE” OBSERWATORA

WŁASNE STANY OBSERWATORA

POCZĄTKOWA
INFORMACJA O OSOBIE



ATRAKCYJNOŚĆ FIZYCZNA

(PIĘKNE JEST DOBRE

)

PŁEĆ,

POWIĘKSZONE ŹRENICE,

POWITANIE BRWIAMI, SYGNAŁY

WYWOŁAWCZE SCHEMATÓW I

KATEGORII –STRÓJ,

REKWIZYT,EFEKT

PIERWSZEŃSTWA)

POPRZEDNIO WYKSZTAŁCONA
POSTAWA WOBEC OSOBY
OCENIANIEJ

ŚWIADOME PROCESY WNIOSKOWANIA

„WYPROWADZONEGO” Z POSTAW

(nie lubię

go\jej bo jest….

;

uwielbiam bo…. a więc….)

AUTOMATYCZNE I NIEŚWIADOME

OZNAKOWANIE AFEKTYW NE (FAZIO – W

PRZYPADKU POSTAW SILNYCH SAMO

POJAWIENIE SIĘ OBIEKTU POSTAWY

POWODUJE AUTOMATYCZNĄ

AKTYWIZACJĘ SKOJARZONEJ Z NIM

REAKCJI AFEKTYWNEJ...

STEREOTYPY, KATEGORIE I
„TEORIE” OBSERWATORA



STARSZE TEORIE TRAKTOWAŁY STEREOTYPY JAKO

ŹRÓDŁO GOTOWYCH I OSTATECZ NYCH WNIOSKÓW

NA TEMAT CECH JEDNOSTKI (NP. ADORNO, ROKEACH)



WSPÓŁCZEŚNIE AKCENTUJE SIĘ, ŻE STEREOTYPY

SĄ ŹRÓDŁEM JEDYNIE SUBIEKTYWNIE

PRAWDOPODOBNYCH HIPOTEZ NA TEMAT TEGO JAKA

OKAŻE SIĘ JEDNOSTKA (TEORIA DWUFAZOWEGO

ODDZIAŁYWANIA STEREOTYPU NA SPOSTRZEGANIE)



OSOBA -----



KATEGORYZOWANA PRZEZ STEREOTYP-



HIPOTEZA,WSTĘPNE OCZEKIWANIA



SPRAWDZANIE

W OPARCIU O ZINDYWIDUALIZOWANE DANE O OSOBIE

(NP. OBSERWACJĘ JEJ ZACHOWANIA)



WYDANIE

SĄDU/OCENY

STEREOTYPY, KATEGORIE I
„TEORIE” OBSERWATORA



OSOBA -----



KATEGORYZOWANA PRZEZ

STEREOTYP

(„poznaniak”)



HIPOTEZA,WSTĘPNE OCZEKIWANIA

(poznaniak jest skąpy, więc pewnie kupi

najtańsze danie)



SPRAWDZANIE W

OPARCIU O ZINDYWIDUALIZOWANE

DANE O OSOBIE (NP. OBSERWACJĘ JEJ

ZACHOWANIA

– no i kupił „małe

frytki”

)



WYDANIE SĄDU/OCENY

(skąpiec)

STEREOTYPY, KATEGORIE I

„TEORIE” OBSERWATORA

ZDROWOROZSĄDKOWE „TEORIE”

WYJAŚNIAJĄCE; SAMO WYJAŚNIANIE

DOWOLNEGO ZDARZENIA CZYNI JE

BARDZIEJ PRAWDOPODOBNYM,

TAKŻE WTEDY, GDY IDZIE O

ZDARZENIE Z ŻYCIA SAMEJ OSOBY

WYJAŚNIAJĄCEJ

STAN UMYSŁU, NASTRÓJ (źródło

wstępnych hipotez wartościujących



Nastrój, stan emocjonalny,

samopoczucie itp. bywa wstępną

hipotezą ewaluatywną

WPŁYW HIPOTEZY NA
POSZUKIWANIE INFORMACJI



„

WPADKA” M. S NYDERA



STRATEGIA DIAGNOSTYCZNOŚCI

(Y. TROPE)

KONCEPCJA J. RODIN

POSZUKIWANIE W PIERWSZEJ KOLEJNOŚCI

INFORMACJI NEGATYWNYCH, A POTEM

POZYTYWNYCH (KRYTERIA NIELUBIENIA I

LUBIENIA; USTOSUNKOWANIA

NEGATYWNE POWSTAJĄ SZYBKO I MAJĄ

ZAMKNIĘTY, NIEODWOŁALNY CHARAKTER

USTOSUNKOWANIA POZYTYWNE POWSTAJĄ

WOLNO I SĄ BARDZIEJ OTWARTE NA

DALSZE ZMIANY, PRZEDE WSZYSTKIM NA

„ODWOŁANIE” I ZMIANĘ ZNAKU.

(wyniki

Czapińskiego)

Hipoteza Rodin wyniki
Czapiński



Pierwsze pytanie o cechy pozytywne o negatywne później



Po negatywnej inf. zwr. pytania o cechy negatywne pojawia

się wcześniej niż po pozyt. inf. zwr.



Więcej pytań o cechy pozyt niż negat



Przy pozyt sprz zwr pytań o cechy pozyt więcej niż pytań o

cechy negat



Liczba pytań o cechy negat (generalnie mało) niezależna

od inf zwrotnej



Proces poszukiwania informacji (liczba pytań) kończył się

szybciej przy negat inf. zwrotnej niż przy pozyt inf zwr

STRATEGIA ZGODNOŚCI:
BADANIA WOJCISZKE I WSP



HIPOTEZA OPARTA NA WYGLĄDZIE

FIZYCZNYM STEROWAŁA ZBIERANIEM

DANYCH GŁÓWNIE W PIERWSZEJ FAZIE

PROCESU SPOSTRZEGANIA/OCENIANIA

(lubiana czy nielubiana w klasie?)

, W

FAZIE DRUGIEJ ZBIERANIEM DANYCH

STEROWAŁY NATOMIAST INFORMACJE

ZWROTNE OTRZYMYWANE W FAZIE

PIERWSZEJ:

INNE KONCEPCJE I WYNIKI:
WOJCISZKE I WSP



CZYLI NA POCZĄTKU OBSERWATORZY

ŁADNEJ DZIEWCZYNY BARDZIEJ

INTERESOWALI SIĘ JEJ CECHAMI

POZYTYWNYMI NIŻ NEGATYWNYMI (I

ODWROTNIE), IM POZYTYWNIEJSZE

BYŁY INFORMACJE ZWROTNE TYM

SILNIEJ BADANI INTERESOWALI SIĘ

CECHAMI POZYTYWNYMI (I NA

ODWRÓT).

Wyniki: liczba zadanych
pytań i końcowe
ustosunkowanie

hipoteza

negatywna- pozytywna+

Inf. zwrotna

Negat 5,81(-2,07) 6,28(-1,36)

Dwuzn. 6,33(-0,29) 6,78(1,79)

Pozytywna 7,55(1,32) 5.85(3,04)

WPŁYW HIPOTEZ NA ANALIZĘ DANYCH I

ANALIZY DANYCH NA HIPOTEZY

RÓŻNICE W PRZETWARZANIU DANYCH

ZGODNYCH I SPRZECZNYCH Z HIPOTEZĄ

ZGODNE – WYJAŚNIANE TEORIĄ KTÓRA

POSŁUŻYŁA DO WYTWORZENIA

OCZEKIWAŃ

NIEZGODNE – RZECZYWISTE POSZUKIWANIE

WYJAŚNIEŃ W OPARCIU O DOSTĘPNE

DANE I WSPÓŁZALEŻNOŚCI MIĘDZY NIMI

ODRZUCANIE DANYCH
SPRZECZNYCH Z HIPOTEZĄ



POMNIEJSZANIE WAGI, KWESTIONOWANIE

WIARYGODNOŚCI, SELEKTYWNE

ZAPOMINANIE DANYCH SPRZECZNYCH,

PSEUDOAKCEPTACJA DANYCH

SPRZECZNYCH (PRZYPISYWANIE

ZACHOWAŃ PRZYCZYNOM ZEWNĘTRZNYM,

KODOWANIE JAKO „WYJĄTKÓW OD

REGUŁY”, WYODRĘBNIANIE PODTYPÓW W

KATEGORII, KTÓRA JEST ŹRÓDŁEM

PIERWOTNEJ HIPOTEZY)

Document Outline