Malwina Krasicka

Katarzyna Najbar

grupa 2b



Głównym celem zabiegów higienicznych w 

jamie ustnej jest usunięcie płytki nazębnej – 
głównego czynnika w etiopatogenezie 
próchnicy. Zabiegi higieniczne obejmują 
szczotkowanie zębów i zabiegi dodatkowe. 

Szczotkowanie zębów



cel: usunięcie resztek pokarmowych, 
płytki nazębnej i innych osadów, masaż dziąseł



efekt szczotkowania zależy głównie od dokładności 
i precyzji szczotkowania, jakości używanej szczoteczki, 
w mniejszym stopniu od zastosowanej pasty



wybór odpowiedniej szczoteczki zależy od: wieku pacjenta, 
stanu dziąseł, anatomii zębów i ich ustawienia, higieny 
ogólnej oraz motywacji pacjenta i jego sprawności



w zależności od twardości włosia rozróżnia się szczoteczki: 
miękkie (0,15-0,18mm- średnia grubość włosia), średnio 
miękkie (0,20-0,25mm) i twarde (0,30mm)

Cechy szczoteczki



równa długość pęczków (1 cm) i przestrzeni 

między pęczkami



wystarczająca długość części pracującej, 

która obejmie trzy przyległe do siebie zęby 

(23-30 mm dorośli, 

18-20mm dzieci)



wystarczająca długość rękojeści 

(15-17 cm dorośli, 

11-13 cm dzieci)



opracowane „na okrągło” i wypolerowane 

włosie (najlepiej syntetyczne)

Zasady szczotkowania 
zębów



zęby szczotkujemy ok. 3 minut, przynajmniej 2 

razy dziennie, po posiłku rannym i wieczornym



rączkę szczoteczki należy uchwycić całą dłonią, 

tak aby kciuk przytrzymywał rączkę i był 
wysunięty w kierunku włosia



jednorazowo szczotkujemy jeden łuk, zawsze w tej 

samej kolejności, aby nie pominąć poszczególnych 
partii uzębienia



przyjmujemy zasadę, że zęby czyścimy od strony 

lewej do prawej (u osób praworęcznych) górnego 
łuku 



po umyciu zębów szczotkę należy dokładnie 

wypłukać pod bieżącą wodą i wysuszyć, 
ustawić włosiem do góry, tak aby woda 
spłynęła po rączce



szczotkę powinno się zmieniać 

co 2-3 miesiące



opakowania na szczoteczkę 

mogą być stosowane tylko w podróży

Szczoteczki elektryczne



Działają na zasadzie ruchów 

posuwistozwrotnych, wibrujących, łukowatych 
lub rotacyjnych



Badania dowodzą, że mają większą 

skuteczność niż ręczne i wykazują korzystny 
wpływ na dziąsło (dzięki masażowi)



Mają mniejsze główki z małą ilością pęczków 

i bardziej elastyczne włosie



Są one szczególnie wskazane dla osób 

niepełnosprawnych, dzieci i osób leniwych



Należy podkreślić, że niedokładne 

szczotkowanie powoduje pozostawienie płytki 
nazębnej i resztek pokarmowych, a 
niewłaściwa technika prowadzi do uszkodzenia 
tkanek miękkich, zwłaszcza dziąseł, w postaci 
mikrozranień, obnażenia korzeni oraz 
patologicznych starć szkliwa i zębiny.

Pasty do zębów

    Z punktu widzenia fizykochemicznego są 

układem dwufazowym tworzącym rodzaj 
zawiesiny. Faza rozproszona to ciała stałe, a 
faza rozpraszająca to wodne roztwory 
wielowodorowych alkoholi np. gliceryna, 
sorbitol. Taki układ nie jest zbyt stały i 
wymaga zastosowania dodatkowej stabilizacji 
za pomocą substancji żelujących. 

Wymagania stawiane 
pastom



Właściwości oczyszczające powierzchnię zębów z 

osadów i złogów



Zwiększenie odporności zęba na próchnicę



Korzystny wpływ na dziąsła



Przeciwdziałanie lub ograniczenie odkładania 

miękkich i twardych złogów nazębnych



Brak szkodliwego działania na szkliwo i błonę 

śluzową jamy ustnej



Odpowiedni smak i zapach



Hamowanie aktywności bakterii rozkładających 

węglowodany i usuwanie produktów fermentacji 

węglowodanów

Zwykła szczoteczka do zębów nie wystarcza do 

dokładnego oczyszczania wszystkich miejsc w 
uzębieniu. Miejsca te to: 



Powierzchnie styczne zębów



Przestrzenie międzyzębowe



Przestrzenie pod przęsłami mostów



Okolice aparatów ortodontycznych



Okolice wszczepów zębowych



Bruzdy i zagłębienia na powierzchniach żujących

Dlatego poza szczoteczką zaleca się stosowanie 

dodatkowych przyborów higienicznych.

Nici dentystyczne



służą do usuwania resztek pokarmowych z 

przestrzeni międzyzębowych i płytki nazębnej z 

powierzchni stycznych



cienkie, najczęściej płaskie w przekroju, składają 

się z kilku nitek połączonych ze sobą



wyróżniamy nici woskowane, przesączane 

środkami bakteriobójczymi, fluorem, 

środkami zapachowymi



codziennie stosowanie nici redukuje 

płytkę nazębną o 50%



do czyszczenia większych powierzchni 

służą taśmy dentystyczne, które są szersze niż nici

Wykałaczki 



Wykonane z miękkiego drewna lub plastiku



Na końcu zaostrzone, o trójkątnym przekroju



Stosowane w przypadku powiększonych 

przestrzeni międzyzębowych lub zaniku 
brodawek dziąsłowych

Szczoteczki 
międzyzębowe



Zawierają jeden pęczek włosia ułożonego 

luźno lub skręconego na kształt szczotki do 
butelek



Służą do oczyszczania przestrzeni 

międzyzębowych, mało dostępnych miejsc 
pod przęsłami mostów, miejsc stagnacji płytki

Płukanie jamy ustnej



prowadzi do usunięcia resztek pokarmowych, 

zmniejszenia ilości flory bakteryjnej, 

zobojętnienia kwaśnego środowiska 

jamy ustnej



krótkie płukanie usuwa niemal połowę resztek 

pokarmowych, a dłuższe może 

spowodować całkowite rozpuszczenie cukru 

zalegającego w jamie ustnej



przykłady płukanek: 

Corsodyl – 0,2% r-r chlorheksydyny, 

Eludril – 0,1% r-r chlorheksydyny



Formą płukania są irygacje polegające na 

stosowaniu środków płuczących pod zwiększonym 

ciśnieniem

Żucie gumy bez cukru



gumy zamiast cukru zawierają środki ograniczające 

przyrost płytki nazębnej – np. ksylitol, sorbitol



udowodniono, że żucie gumy pomiędzy 

posiłkami redukuje próchnicę



badania mikrobiologiczne wykazały 

istotny wpływ ksylitolu na opóźnienie 

rozwoju drobnoustrojów tworzących 

płytkę nazębną oraz podwyższenie pH 

w jamie ustnej



higieniczne żucie gumy nie powinno trwać 

dłużej niż 5-10 minut i nie może ono 

zastąpić szczotkowania zębów!

Pokarmy oczyszczające



Produkty żywnościowe takie jak świeże owoce 

czy warzywa usuwają skutecznie miękkie 
naloty z zębów



W ten sposób działają marchew, jabłka, 

rzodkiew, a także orzechy i chleb razowy