Podział logiczny – operacja na zakresie nazwy 
ogólnej. Podział zakresu określonej nazwy N na 
zakresy nazw podrzędnych A, B, C, D,..., polega 
na przyporządkowaniu każdego z desygnatów 
nazwy N, do zakresu jednej i tylko jednej z 
nazw A, B, C, D...

Całość dzielona (totum divisionis) – zakres 
nazwy, który zostaje poddany podziałowi.

Człony podziału (membra divisionis) – zakresy 
nazw podrzędnych do których 
przyporządkowane zostają desygnaty nazwy, 
której zakres podlega podziałowi.

Podział logiczny

 

 

Warunki poprawności podziału logicznego

1. Adekwatność (zupełność, podział wyczerpujący) – 

każdy                  z desygnatów nazwy dzielonej 
musi należeć do zakresu któregoś z 
wyodrębnionych członów podziału.

2. Rozłączność – żaden z desygnatów zakresu 

dzielonej nazwy nie może być desygnatem więcej 
niż jednego członu podziału.

 

 

Zasada podziału (fundamentum divisionis) – 
cecha (kryterium), według której 
przeprowadzany jest podział logiczny, np. 
wykształcenie, wiek, wzrost itd.

Podział dychotomiczny ze względu na cechy 
kontradyktoryczne – podział dwuczłonowy 
polegający na wyodrębnieniu w obrębie 
dzielonego zakresu klasy przedmiotów 
posiadających pewną cechę i klasy 
przedmiotów, które tej cechy nie posiadają.

Podział według zasady specyfikacyjnej – podział 
według różnych odmian określonej cechy. 
Cecha, według której jest przeprowadzany 
nazywana jest determinandą, jej odmiany 
determinatami.

 

 

Podział naturalny – podział logiczny, 
którego poszczególne człony podziału 
zawierają obiekty pod wieloma ważnymi 
dla nas względami podobne, a 
niepodobne na ogół do przedmiotów       
         z innych członów podziału.

Podział sztuczny – podział logiczny, w 
którego poszczególnych członach 
znajdują się przedmioty podobne pod 
jakimś tylko jednym względem,               
       a pod wieloma innymi niepodobne 
do siebie.

 

 

Klasyfikacja – wielostopniowy podział logiczny 
polegający                na przeprowadzaniu kolejnych 
podziałów zakresu jakiejś nazwy.

książka

książka 

naukowa

książka

 nienaukowa

podręcznik 

z Logiki

inna 

książka naukowa

podręcznik „Logika

praktyczna”

inny podręcznik 

z Logiki

książka 

w języku polskim

książka 

w języku obcym

 

 

Wyróżnianie typów (typologia) – 
grupowanie przedmiotów  ze względu na 
ich podobieństwo                do 
określonych, wyodrębnionych 
egzemplarzy wzorcowych zwanych 
typami.

Partycja – operacja polegająca na 
wyróżnianiu części składowych pewnego 
przedmiotu.