Czynniki patogenne
wywołujące zaburzenia
u dzieci
Czynniki patogenne
wywołujące zaburzenia
u dzieci
Tempo i rytm rozwoju dziecka zależą od
wielu czynników:
- czynniki biologiczne,
- czynniki środowiskowe,
- proces edukacji,
- czynniki aktywności lub działalności
własnej.
Typologia zaburzeń rozwojowych u dzieci
Mikrouszkodzenia
CUN
Makrouszkodzenia
CUN
Zaburzenia somatyczne
Typologia zaburzeń rozwojowych u
dzieci -cd
Mikrouszkodzenia
CUN
Zaburzenia
motoryczne
Zaburzenia
procesów
intelektualnych
Zaburzenia
procesów
emocjonalnych
I dynamiki nerwowej
Zaburzenia
• Aparatu lokomocyjnego
2. Aparatu manipulacyjnego
Zaburzenia
1. Procesu myślenia
2. Rozwoju języka
3. Percepcji wzrokowej
4. Percepcji słuchowej
1. Infantylizm
2. Zahamowanie emocjonalne
3. Agresja
4. Nadpobudliwość
psychoruchowa
5. Zahamowanie psychoruchowe
Typologia zaburzeń rozwojowych u
dzieci – cd.
Zaburzenia
somatyczne
Makrouszkodzenia
CUN
1. Wzroku
2. Słuchu
3. Postawy
4. Wymowy
1. Niepełnosprawność intelektualna
2. Niepełnosprawność emocjonalno-
społeczna
3. Autyzm
4. Zespół Downa
5. ADHD
Zaburzenia procesów intelektualno-poznawczych
Zaburzenia percepcji wzrokowej
Uszkodzony analizator wzrokowy
deformuje spostrzeganie w zakresie:
różnicowania,
wyodrębniania,
składania,
dobierania,
odwzorowywania,
zapamiętywania,
orientacji w kierunku.
Największe znaczenie dla rozwoju
zdolności uczenia się dzieci ma pięć
elementów w percepcji wzrokowej:
koordynacja wzrokowo-ruchowa,
stałość spostrzegania,
spostrzeganie położenia przedmiotu w
przestrzeni,
spostrzeganie stosunków
przestrzennych.
spostrzeganie figury i tła,
Charakterystyczne cechy zaburzeń percepcji
wzrokowej
w układaniu obrazka z części według określonego wzoru;
Dziecko z zaburzoną percepcją wzrokową przejawia trudność:
Charakterystyczne cechy zaburzeń percepcji
wzrokowej
w wyodrębnianiu części złożonej całości;
w różnicowaniu kształtów, zapamiętywaniu i
odwzorowywaniu z modelu lub pamięci;
w dostrzeganiu różnic między przedmiotami, obrazami i
układami przestrzennymi, podobnymi, lecz nie
identycznymi;
w dostrzeganiu podobieństw w układach pozornie różnych;
w rozpoznawaniu znaków i przedmiotów zbliżonych
wielkością i kształtem;
Dziecko z zaburzoną percepcją wzrokową przejawia trudność:
Charakterystyczne cechy zaburzeń percepcji
wzrokowej
Dziecko z zaburzoną percepcją wzrokową przejawia trudność:
•
w budowaniu z klocków według wzoru;
Charakterystyczne cechy zaburzeń percepcji
wzrokowej
Dziecko z zaburzoną percepcją wzrokową przejawia trudność:
• w odszukiwaniu takiego samego obrazka;
• w opisie obrazka - na skutek zaobserwowanej małej liczby
szczegółów, co utrudnia zrozumienie treści obrazka;
• w spostrzeganiu rysunków i mozaiki według wzorów
geometrycznych - dziecko zmienia położenie poszczególnych
elementów; nie potrafi poprawić własnych błędów, gdyż ich
nie spostrzega;
Charakterystyczne cechy zaburzeń percepcji wzrokowej
przy oglądaniu obrazków przejawia znużenie, gdy nikt z
dorosłych nie objaśnia treści;
w prawidłowym spostrzeganiu oraz zapamiętywaniu
graficznego obrazu poszczególnych liter;
w prawidłowym zapisie liter; myli litery o podobnym kształcie
graficznym, np. p-b, b-d, w-m itp.;
w opanowaniu znaków interpunkcyjnych;
we właściwym rozplanowaniu wyrazów w stosunku do stronicy
zeszytu;
Dziecko z zaburzoną percepcją wzrokową przejawia trudność:
Charakterystyczne cechy zaburzeń percepcji
wzrokowej
Dziecko z zaburzoną percepcją wzrokową przejawia trudność:
• w prawidłowym kierunku zapisu; dziecko myli kierunek zapisu;
• w pisaniu z zachowaniem wszystkich liter i cząstek wyrazu, często je
opuszcza;
• z określaniem wzajemnego położenia przedmiotów;
• w przyswojeniu pojęć i operowaniu w zakresie stosunków
przestrzennych;
• w zapamiętywaniu dużych liter (dziecko zapomina);
• w opanowaniu pisowni ortograficznej.
Przyczyny zaburzeń percepcji wzrokowej
Czynniki biologiczne;
Czynniki środowiskowe:
choroby
Czynniki zaniedbań środowiska rodzinnego
brak bodźców stymulujących rozwój percepcji wzrokowej;
pozbawienie dziecka kontaktu z ilustracją oraz
przedmiotami różnego kształtu i koloru;
ograniczenie w tym zakresie własnych doświadczeń
dziecka;
niewłaściwe postawy i metody wychowawcze;
brak środków dydaktycznych rozwijających
spostrzegawczość dziecka;
jednolitość bodźców, brak zróżnicowania;
nieprawidłowa atmosfera środowiska rodzinnego.
Zaburzenia emocjonalne,
Zaburzenia percepcji słuchowej
Charakterystyczne cechy zaburzeń
percepcji słuchowej
odtwarzaniu rytmu;
rozróżnianiu głosów i odgłosów;
zapamiętywaniu melodii i jej
reprodukowaniu;
rozumieniu bardziej skomplikowanych
poleceń słownych;
zapamiętywaniu i powtarzaniu
trudniejszych wyrazów;
Charakterystyczne cechy zaburzeń
percepcji słuchowej
uczeniu się na pamięć wierszy, piosenek, ciągów
wyrazowych - utrwalają jedynie ich fragmenty, bądź w
ogóle nie zapamiętują mimo wielokrotnych powtórzeń,
niechętnie podejmują zadania z nauką wierszy czy
piosenek;
w odróżnianiu samogłosek nosowych ą, ę od zespołów
dźwięko wych -om, -on, -em, -en;
wyodrębnianiu wyrazów w zdaniu;
rozróżnianiu głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych;
Charakterystyczne cechy zaburzeń
percepcji słuchowej
wyodrębnianiu głosek w nagłosie i śródgłosie
oraz wygłosie;
różnicowaniu dźwięków mowy, co może
powodować nieprawidłowe ich wybrzmiewanie,
utrzymywanie się agramatyzmów;
różnicowaniu podobnych głosek jedno- i
dwuliterowych c-cz, s-sz, z-dz;
różnicowaniu samogłosek;
Charakterystyczne cechy
zaburzeń percepcji słuchowej
koncentracji uwagi na bodźcach
słuchowych;
scalaniu głosek w jedną całość;
pisaniu ze słuchu dłuższych wyrazów;
opanowaniu zasad pisowni ortograficznych;
nauce języka obcego.
Przyczyny zaburzeń percepcji słuchowej
uszkodzenia centralnego układu
nerwowego, które mogą wynikać z
uszkodzenia organicznego lub
środowiskowego. Mogą być one
wrodzone lub nabyte.
W etiologii uszkodzeń CUN wyróżnia się trzy
okresy:
prenatalny - czynniki dziedziczne,
genetyczne, infekcje, zatrucia, środki
farmakologiczne, używki - narkotyki,
alkohol, środki psychotropowe;
okołoporodowy - urazy okołoporodowe,
wcześniactwo, zaburzenia oddechowe;
poporodowy - infekcje, choroby uszu,
urazy, środki farmakologiczne.
Zaburzenia percepcji słuchowej mogą wynikać:
Zaniedbania i nieprawidłowości środowiska
rodzinnego wpływające na rozwój percepcji:
brak bodźców dźwiękowych w okresie prenatalnym,
noworodkowym i niemowlęcym;
pozbawianie dziecka możliwości słyszenia różnych głosów,
odgłosów;
brak słuchania muzyki klasycznej od okresu prenatalnego;
brak czytania dziecku w okresie niemowlęcym i
poniemowlęcym;
wyeliminowanie z procesu edukacyjnego nauki wierszy,
piosenek itp.;
Zaniedbania i nieprawidłowości środowiska
rodzinnego wpływające na rozwój percepcji:
nadmierny hałas w środowisku, głośna muzyka,
krzyk itp.;
brak zabaw stymulujących rozwój słuchu
fonematycznego;
niewłaściwe metody i postawy rodzicielskie;
nieprawidłowa realizacja zadań w zakresie
rozwijania słuchu fonematycznego i fonetycznego
.
Czynniki patogenne w zaburzeniach percepcji słuchowej:
brak zaspokojenia potrzeb dziecka:
miłości, uznania i akceptacji,
samorealizacji i poczucia
bezpieczeństwa;
zaburzenia emocjonalne, nasilony
negatywizm i brak kontaktu z osobami
dorosłymi.
Zaburzenia percepcji języka
1. Charakterystyczne cechy zaburzonego rozwoju
języka
mały zasób słów;
używaniem wyrazów prostych,
dwusylabowych; słowa wielosylabowe
są znacznie zniekształcone;
skracaniem mowy przez wypowiadanie
np.: tylko początkowej sylaby czy
połykanie końcówek;
późnym wykształceniem się mowy
zdaniowej;
2. Charakterystyczne cechy zaburzonego rozwoju języka
wykorzystywaniem tylko niektórych części
mowy w budowaniu zdań: rzeczowników,
czasowników, przymiotników - pozostałe
pojawiają się rzadko;
utrzymywaniem się mowy
niegramatycznej; występuje agramatyzm;
opowiadaniami, opisami lakonicznymi,
ubogimi, bezbarwnymi;
trudnościami w sformułowaniu dłuższych
wypowiedzi;
2. Charakterystyczne cechy zaburzonego rozwoju języka
niskim stopniem aktywności werbalnej
(brak swobodnych wypowiedzi,
małomówność, brak nawiązywania
kontaktów słownych, mowy
spontanicznej, nieśmiałość
wypowiedzi);
nieumiejętnością wyrażania słowami
spostrzeżeń i myśli;
trudnością w rozwiązywaniu problemów
na materiale werbalnym.
Przyczyny zaburzeń rozwoju języka
Przyczynami w środowisku są:
brak bodźców stymulujących rozwój języka
(rozmów, opowiadań, czytania literatury);
brak zainteresowania ze strony rodziców
pierwszymi wypo wiedziami dziecka, co
tłumi aktywność werbalną i opóźnia rozwój
mowy;
brak udzielania odpowiedzi na zadawane
pytania;
wprowadzanie nakazów „milczenia" -
izolacji słownej;
brak akceptacji i uznania wypowiedzi dziecka;
ośmieszanie i wyśmiewanie, względnie
naśladowanie nieprawid łowych wypowiedzi
dziecka;
stosowanie kar (negacja) za każdą niepoprawną
wypowiedź;
nieprawidłowe metody w zakresie opanowania
form gramatycznych mogą spowodować
opóźnienie rozwoju mowy, na przykład: rodzic czy
nauczyciel zadaje pytanie: Jaka to jest pora roku?
i wymaga odpowiedzi całym zdaniem: To jest pora
roku jesień; jest to zdanie sztuczne, nielogiczne,
niemające zastosowania w mowie potocznej;
przerywanie wypowiedzi i ukazywanie logicznych błędów
ma wpływ na obniżenie stopnia aktywności werbalnej;
brak organizowania sytuacji sprzyjających wyzwalaniu
aktywności słownej (dziecko nie mówi dostatecznie dużo,
ponieważ zamiast wypowiadania się, prowadzenia
dialogu, spędza czas na słuchaniu, kopiowaniu rzeczy,
recytowaniu itp.); jest to przykład środowiska nie tylko
smutnego, ale po prostu niewłaściwego, gdzie dorosły
woli tylko mówić, niż słuchać wypowiedzi dzieci;
brak udzielania odpowiedzi na zadawane pytania przez
dzieci;
samotne spędzanie czasu przed telewizorem.
Zaburzenia procesu myślenia
Cztery etapy rozwoju poznawczego wg.
J.Piagieta:
okres sensoryczno-motoryczny,
wyobrażeń przedoperacyjnych,
operacji konkretnych,
operacji formalnych.
1. Charakterystyczne cechy procesu zaburzeń myślenia
Objawami deficytów są trudności :
w dokonywaniu porównań według cech
jakościowych i ilościowych:;
w kojarzeniu faktów dotyczących
sytuacji aktualnie spostrze ganych z
poprzednimi faktami (w otaczającej
rzeczywistości lub na obrazku);
w przetwarzaniu i rozumieniu
informacji;
2. Charakterystyczne cechy procesu zaburzeń myślenia
w rozumieniu związków zachodzących
między przedmiotami i zjawiskami;
w interpretacji obrazków i historyjek
obrazkowych (dziecko nie rozumie
przyczyny i skutku);
w analizowaniu treści (rozkojarzenie);
w rozumieniu instrukcji do gier i zabaw;
3. Charakterystyczne cechy procesu zaburzeń myślenia
w analizowaniu i scalaniu elementów
przedmiotów czy zjawisk;
w uogólnianiu treści;
w dokonywaniu analizy ilościowej;
w zrozumieniu pojęć;
w rozwiązywaniu zagadek, prostych
rebusów;
w zrozumieniu treści czytanego tekstu;
4. Charakterystyczne cechy procesu zaburzeń myślenia
w rozwiązywaniu problemów, zadań
tekstowych itp.;
w zrozumieniu poleceń;
w wyciąganiu wniosków; w nauce
czytania i liczenia;
w opanowaniu pojęć matematycznych.
1. Przyczyny środowiskowe
zakłócające rozwój operacji umysłowych:
czynniki wpływające w okresie płodowym na
nieprawidłowy rozwój struktur mózgowych;
brak bodźców stymulujących proces myślenia;
brak możliwości dokonywania przez dziecko
obserwacji zjawisk przyrodniczych i
społecznych;
brak w rodzinie kontaktów w postaci rozmów
wyjaśniających;
2. Przyczyny środowiskowe
zakłócające rozwój operacji umysłowych:
pozbawianie w rozwoju samodzielności - w
zakresie pokonywania trudności;
pozbawianie samodzielnego dokonywania
odkryć, eksperymen towania, badania;
brak samodzielnego rozwiązywania problemów;
ośmieszanie i nieakceptowanie pomysłów i
rozwiązań dziecka;
niestosowanie pytań alternatywnych,
problemowych (nadmierne stosowanie pytań
wprost); w wyjaśnianiu reguł, faktów,
związków;
3. Przyczyny środowiskowe
zakłócające rozwój operacji umysłowych:
brak sytuacji rozwijających ciekawość
poznawczą dziecka;
niedostępność osowanie w procesie
edukacyjnym metod polegających na
samodzielnym myśleniu, rozwiązywaniu
problemów (natomiast wykorzystywanie
metod podających);
wyeliminowanie nauki wierszy,
piosenek - brak ćwiczenia pamięci i
języka;
4. Przyczyny środowiskowe
zakłócające rozwój operacji umysłowych:
brak intensyfikacji zajęć i zabaw
aktywizujących proces myślenia - gry
umysłowe, zagadki, zadania logiczne, słowne,
obrazkowe i arytmetyczne;
spędzanie nadmiernej ilości czasu przed
ekranem telewizyjnym. Konieczne jest
poznanie przyczyn hamujących rozwój
procesów
myślowych, aby w odpowiednim czasie
eliminować sytuacje negatywne i podjąć
działania stymulujące.
Zaburzenia procesów emocjonalnych
„zbyt słabym opanowaniu i regulowaniu przez dziecko
zewnęt rznych przejawów reakcji emocjonalnych i braku
podporządkowania ich wymaganiom otoczenia;
nieadekwatności reakcji emocjonalno-uczuciowych w
stosunku do społecznych sytuacji, które je wywołały;
wzroście liczby i siły negatywnych reakcji emocjonalno-u
czuciowych i zdominowaniu ich nad reakcjami
pozytywnymi;
zbyt małej liczbie i zbyt słabej sile reakcji pozytywnych, co
w rezultacie doprowadzić może do obojętności uczuciowej;
zbyt słabym rozwoju uczuć społecznych i braku dominacji
tych uczuć nad prostymi reakcjami emocjonalnymi;
tworzeniu się uogólnionych, niewłaściwych postaw
emocjonalno-
uczuciowych"
Klasyfikacja zaburzeń emocjonalnych
1) Niedojrzałość emocjonalną.
2) Zahamowanie emocjonalne.
3) Agresję.
1. Cechy zachowań dziecka z niedojrzałością
emocjonalną:
dwubiegunowość wyrażania emocji;
stałe zainteresowanie ze strony osób
dorosłych;
uczucie zazdrości o kontakty z innymi
dziećmi;
trudności w adaptacji do zmian;
trudności w pokonywaniu przeszkód w
rozwiązywaniu problemów sytuacyjnych;
słaby kontakt z rówieśnikami;
2. Cechy zachowań dziecka z niedojrzałością
emocjonalną:
niski stopień samodzielności;
częstsze występowanie reakcji emocjonalnych
negatywnych (smutek, gniew, złość, obrażanie
się, płacz, grymaszenie);
wymaganie stałego zainteresowania ze strony
osób dorosłych, bardziej chętne podejmowanie
zabawy i innych czynności z opiekunami niż z
rówieśnikami;
trudności we włączaniu się do udziału w zabawie
z rówieśnikami, łatwe popadanie w konflikty;
3. Cechy zachowań dziecka z niedojrzałością
emocjonalną:
nieumiejętność zrezygnowania z zachcianek;
niechęć do przyjmowania funkcji gorszych w
zabawach; lubią przewodzić, są mało
odpowiedzialne, nie umieją podporządkować
swego zachowania określonym regułom;
brak samodzielności w sytuacjach trudnych;
nieumiejętność regulowania swych reakcji
uczuciowych zgodnie z wymaganiami
otoczenia.
Przyczyny środowiskowe niedojrzałości emocjonalnej:
postawa rodziców,
( nadopiekuńczość, nadmierną troskę lub rozpieszczanie,
zaspokajanie wszelkich zachcianek, otaczanie przesadną
opieką; wyręczanie z czynności)
niekonsekwencja w wychowaniu,
niezrównoważenie emocjonalne rodziców, nerwowość
rodziców, konflikty między nimi, napięta atmosfera, brak
poczucia bezpieczeństwa
patologia w rodzinie,
niska świadomość społeczno-intelektualna rodziców,
brak wiedzy w zakresie wychowania dzieci;
postawa lękowa i bierna matki;
zmienność nastroju i wyrażania uczuć wobec dziecka.
1.Cechy zachowań dziecka z zahamowaniem
emocjonalnym:
ugrzecznienie, uległość, podporządkowanie;
nieśmiałość w podejmowaniu decyzji i
nawiązywaniu kontaktów;
skrupulatne i przesadnie staranne wykonywanie
zadań;
niezdolność do nawiązywania kontaktów z
osobami dorosłymi;
2.Cechy zachowań dziecka z zahamowaniem
emocjonalnym:
zamknięcie w sobie, przejawianie smutku i
wysokiego poziom lęku;
częste wycofywanie się z zabaw i innych
czynności;
małomówność;
niepewność swoich możliwości i umiejętności,
praca w wielkim napięciu emocjonalnym,
2.Cechy zachowań dziecka z zahamowaniem
emocjonalnym:
wysoka wrażliwość na oceny nauczyciela i rówieśników;
nieumiejętność doznawania przeżyć związanych z daną
sytuacją;
mimika ich twarzy jest mało ekspresyjna;
nie potrafią współodczuwać radości i smutków innych
osób;
1. Przyczyny zahamowania emocjonalnego:
M.H. Dembo wyróżnia 4 grupy czynników:
przyczyny biologiczne,
przyczyny szkolne,
przyczyny społeczne,
przyczyny rodzinne.
2. Przyczyny zahamowania emocjonalnego:
Czynniki środowiskowe.
brak więzi emocjonalnej w rodzinie;
niezaspokajanie potrzeb psychicznych;
odrzucenie i niechęć okazywane
dziecku;
postawy autokratyczne i despotyczne
rodziców;
stosowanie kar fizycznych i
psychicznych;
3. Przyczyny zahamowania emocjonalnego:
Czynniki środowiskowe.
przemoc w rodzinie;
patologie w rodzinie;
nadmierne wymagania wobec dziecka;
choroby w rodzinie;
trudne warunki materialne i
ekonomiczne;
krytyka i ośmieszanie dziecka.
Agresja
Klasyfikacja agresji wg.A.Frączek:
agresja frustracyjna,
agresja naśladowcza,
agresja instrumentalna -jest sposobem
umożliwiającym osiągnięcie celu;
agresja patologiczna - uwarunkowana
procesami chorobowymi, zachodzącymi
w układzie nerwowym.
Grupy zachowań agresywnych:
agresję fizyczną,
agresję werbalną,
agresję cichą,
agresję relacji,
Autoagresja.
Przyczyny agresji
Czynniki genetyczne,
Czynniki środowiskowe,
Aktywność własna.
Czynniki środowiska rodzinnego wyzwalające agresję:
postawy agresywne rodziców wobec siebie;
niekonsekwencje w wychowaniu,
brak zaspokojenia potrzeb psychicznych:
odrzucenie emocjonalne dziecka, obojętność;
przesadny rygoryzm, stosowanie kar cielesnych;
patologie rodziny;
stosowanie agresji werbalnej wobec dziecka;
nagradzanie zachowań agresywnych;
tolerowanie agresywnego zachowania dziecka;
przesadne wymagania rodziców dotyczące
osiągnięć dziecka;
niekorzystne warunki ekonomiczne rodziny.
1. Czynniki środowiska instytucjonalnego
(przedszkole, szkoła)
wyzwalające agresję:
brak akceptacji i uznania dziecka przez
nauczycieli i rówieśników;
postawy i style wychowawcze nauczycieli;
nuda i przymus w organizacji zajęć i sytuacji
wychowawczych;
przedmiotowe traktowanie dziecka;
stawianie wymagań programowych
niedostosowanych do naturalnego rozwoju
dzieci;
2. Czynniki środowiska instytucjonalnego
(przedszkole, szkoła)
wyzwalające agresję:
traktowanie dziecka jako środka do
realizacji programu;
brak poczucia bezpieczeństwa;
stosowanie niewłaściwych metod
wychowawczych;
niesprawiedliwa ocena i postępowanie
nauczyciela;
3. Czynniki środowiska instytucjonalnego
(przedszkole, szkoła)
wyzwalające agresję:
zbyt duża liczba dzieci w grupie,
ograniczona ruchliwość;
brak jasnych reguł życia w grupie,
klasie;
niewłaściwy sposób komunikowania się
z dziećmi:
niepowodzenia w osiąganiu sukcesów -
które obniżają poczucie własnej
wartości.
Nadpobudliwość psychoruchowa
Główne podtypy zespołu
nadpobudliwości:
typ z przewagą zaburzeń koncentracji
uwagi,
typ z przewagą nadpobudliwości,
typ mieszany.
1. Charakterystyczne cechy zachowań dziecka z
przewagą zaburzenia koncentracji uwagi:
trudność w koncentrowaniu się przy
wykonywaniu czynności zadaniowych,
organizacyjnych czy zabawowych;
trudności z rozpoczęciem lub
zakończeniem zadania;
rozproszenie uwagi i trudności z
wykonywaniem poleceń;
2. Charakterystyczne cechy zachowań dziecka z
przewagą zanbrzenia koncentracji uwagi:
trudności w spostrzeganiu i
zapamiętaniu;
problemy ze słuchaniem opowiadań,
tekstów, nauką wierszy czy piosenek;
niestosowanie się do podanych
instrukcji;
trudności ze zorganizowaniem pracy
czy zabawy;
3. Charakterystyczne cechy zachowań dziecka z
przewagą zaburzenia koncentracji uwagi:
łatwe rozpraszanie się pod wpływem
zewnętrznych bodźców;
tendencje do gubienia rzeczy,
zapominania, roztargnienia i
chaotyczności;
niechęć do zadań wymagających
dłuższego wysiłku umysłowego.
1. Cechy nadmiernej ruchliwości
zwiększona liczba ruchów, ich szybkości
i częstej zmienności
szukanie okazji do aktywności ruchowej;
wykonywanie zbędnych nerwowych
ruchów rąk czy nóg;
trudność z dłuższym siedzeniem;
2. Cechy nadmiernej ruchliwości
nadmierna gadatliwość;
przesadna hałaśliwość w zabawie;
Impulsywnością;
niecierpliwość;
wtrącanie się w rozmowę innych;
3. Cechy nadmiernej ruchliwości
wyrywaniu się do odpowiedzi;
nieumiejętności czekania na swoją
kolej;
przerywaniu i przeszkadzaniu innym;
trudności w podporządkowaniu się
zadaniom wymagającym ograniczenia
aktywności ruchowej.
1. Niepokój ruchowy u dzieci nadpobudliwych
siedząc przemieszczają kończyny i
tułów, podpierają się łokciami,
poruszają nogami;
wykonują drobne ruchy w obrębie
własnego ciała, np.: poprawiają ubranie,
włosy, dotykają twarzy;
2. Niepokój ruchowy u dzieci nadpobudliwych
wykonują wiele zbędnych drobnych
czynności, zamykają zeszyty i
manipulują przedmiotami:
- zaginają rogi książek,
- ogryzają ołówki,
- skrobią i rysują po ławkach.
3. Niepokój ruchowy u dzieci nadpobudliwych
przejawiają silne reakcje uczuciowe na
bodźce oraz labilność nastrojów.
przejawiają zniechęcanie się,
porzucanie rozpoczętych zadań,
wykonują czynności w sposób
niezorganizowany, chaotyczny, często
tracą zapał do aktywności.
1. Przyczyny nadpobudliwości psychoruchowej
Mikrouszkodzenia płatów czołowych mózgu
(czynniki genetyczne i okołopłodowe);
sytuacje traumatyczne w rodzinie;
niekonsekwencja w wychowaniu;
brak wyznaczonych norm, obowiązków i praw
dziecka;
impulsywność i agresywność rodziców, ich
zmienność zachowań;
postępowanie rodziców niejednolite,
przypadkowe;
zmienne reakcje emocjonalne wobec dziecka;
postawa rodziców zbyt rygorystyczna lub
liberalna.
2. Przyczyny nadpobudliwości psychoruchowej
Czynniki w życiu płodowym:
Niewłaściwy styl życia matki;
choroby mózgu w okresie wczesnego
dzieciństwa;
urazy mechaniczne;
choroby wirusowe matki w okresie ciąży;
urazy okołoporodowe.
1. Charakterystyczne cechy dziecka
z zahamowaniem psychoruchowym
zmniejszoną ruchliwość dziecka;
ruchy nieporadne i mało spontaniczne;
ruchy opóźnione w stosunku do poleceń
i mało dynamiczne;
długi czas rozwiązywania zadań;
2. Charakterystyczne cechy dziecka
z zahamowaniem psychoruchowym
odpowiadanie na pytania z opóźnieniem;
potrzebę długiego czasu przy
wykonywaniu czynności;
nienadążanie za tokiem zajęć;
niską aktywność;
3. Charakterystyczne cechy dziecka
z zahamowaniem psychoruchowym
niepewność, skrępowanie i nieśmiałość;
długi namysł, długi czas rozwiązywania
zadania czy wykonywania innych
czynności;
unikanie ruchu i zabaw ruchowych;
opóźniony moment oddania pracy.
1. Przyczyny zahamowania psychoruchowego
przewaga w układzie nerwowym procesów
hamowania nad procesami pobudzania,
czynniki organiczno-biologiczne, uszkadzające
centralny układ nerwowy w okresie płodowym i
okołoporodowym.
czynniki genetyczne,
na skutek wyuczonego sposobu zachowania, w
którym dominują reakcje hamowania,
odruchy warunkowe o charakterze hamulcowym
objawiające się powstrzymywaniem od reakcji,
będącym efektem niewłaściwego wychowania, a
zwłaszcza negatywnych reakcji na samodzielną
działalność.
2. Przyczyny zahamowania psychoruchowego
Czynniki społeczne mające wpływ na
zahamowanie psychoruchowe:
rodzina,
niewłaściwe sytuacje w przedszkolu
lub szkole.
1. Do niekorzystnych czynników środowiska
rodzinnego i instytucjonalnego zalicza się:
nieprawidłowe postawy rodzicielskie
(autokratyzm, despotyzm,
perfekcjonizm);
niezrównoważenie rodziców;
silne traumatyczne przeżycia dziecka;
patologie w rodzinie;
nadmierne wymagania niedostosowane
do możliwości dziecka;
2. Do niekorzystnych czynników
środowiska rodzinnego i
instytucjonalnego zalicza się:
brak akceptacji, uznania, częste poniżanie,
ośmieszanie, wyśmiewanie dziecka za jego
obniżoną aktywność;
stosowanie kar fizycznych, których celem jest
doprowadzenie dziecka do uległości i
podporządkowania;
brak kontaktu werbalnego, możliwości
samorealizacji.
Lęki dziecięce
„Lęk określa się jako bardzo silny stan napięcia,
charakteryzujący się poczuciem zagrożenia, a jednocześnie
bezradności, niepokoje i bezsilności.
Lęk jest emocją bezprzedmiotową, co oznacza że nie
uświadamiamy sobie źródła wywołującego stan zagrożenia,
jednostka w celu uniknięcia przeżywania lęku uruchamia
różnego typu mechanizmy obronne".
J. Ramschbug
1. Charakterystyczne objawy lęków dziecięcych:
Objawy somatyczne;
Objawy w zachowaniu:
2. Charakterystyczne objawy lęków dziecięcych:
Objawy somatyczne
suchość jamy ustnej,
nadmierne ślinienie się,
biegunki,
przyspieszenie oddechu, akcji serca,
zaczerwienienie lub bledniecie,
rozszerzenie źrenic,
wzmożona lub obniżona aktywność,
drżenie rąk,
zacinanie się,
jąkanie,
stereotypy ruchowe i słowne,
gryzienie paznokci, ogólny niepokój.
3. Charakterystyczne objawy lęków dziecięcych:
Objawy w zachowaniu:
trudność skupienia uwagi;
zachowania wzmożonej ruchliwości, nadwrażliwość;
trudność w adaptowaniu się do nowych warunków,
niski poziom aktywności;
przejawianie zachowań agresywnych;
problemy ze snem
trudności w pokonywaniu i rozwiązywaniu
problemów.
1. Przyczyny powstawania lęków dziecięcych:
Czynniki biologiczne;
Czynniki środowiska rodzinnego.
2. Przyczyny powstawania lęków dziecięcych:
przebyte choroby dziecka;
urazy mechaniczne;
rozwód rodziców, walka o prawa do dziecka;
postawa lękowa rodziców;
postawa zbyt rygorystyczna - stosowanie kar
cielesnych;
3. Przyczyny powstawania lęków dziecięcych:
stawianie wymagań niezgodnych z
możliwościami rozwojowymi,
nieprawidłowe metody wychowawcze;
negatywne przeżycia w przedszkolu lub
szkole;
niepowodzenia w nauce i pokonywaniu
trudności;
oglądanie niedozwolonych programów
telewizyjnych,
4. Przyczyny powstawania lęków dziecięcych:
nadopiekuńczość rodziców;
zastraszanie dzieci;
obojętność lub brak zaangażowania rodziców
we wspieraniu rozwoju dziecka;
zaburzenia psychiczne rodziców;
patologia w rodzinie.