POGLĄDY 

PEDEUTOLOGICZNE

 

MARII GRZEGORZEWSKIEJ

PLAN PRACY

1. Życie i twórczość M. Grzegorzewskiej

2. 

Poglądy 

pedeutologiczne 

Grzegorzewskiej

3. Cechy dobrego nauczyciela

4. Koncepcja osobowości nauczyciela

5. Dyskusja

6. Podsumowanie

ŻYCIE I TWÓRCZOŚĆ 

Maria  Grzegorzewska  (1888  – 

1967) 

twórczyni 

polskiej 

pedagogiki  specjalnej.  Otrzymała 

tytuł  naukowy  profesora  zwyczajnego. 

Przyczyniła  się  do  rozwoju  polskiej 

pedeutologii (kształcenie nauczycieli) 

i  deontologii  (aspekt  etyczny  w 

zawodzie 

nauczyciela). 

Podjęła 

systematyczne 

badania 

nad 

zagadnieniami 

pedagogiki 

niepełnosprawnych  i  stworzyła  jej 

podstawy. 

Zajmowała 

się 

tyflopedagogiką  i  tyflopsychologią, 

a  także  zagadnieniami  pracy  z 

osobami  głucho  –  niewidomymi.  Była 

twórczynią 

czasopisma 

„Szkoła 

Specjalna”.

POGLĄDY PEDEUTOLOGICZNE

Maria 

Grzegorzewska 

traktowała 

pedagogikę  jako  naukę  integralnie 

związaną  z  praktyką  wychowawczą,  w 

takim  stopniu,  w  jakim  medycyna  jest 

związana z praktyką lekarską.

Pedagogika 

musi 

służyć 

aktualnej 

rzeczywistości 

wychowawczej, 

a 

pedagog, 

obok 

wiedzy 

fachowej 

powinien posiadać kwalifikacje moralne, 

pozwalające  mu  zajmować  właściwe 

stanowisko wobec pracy wychowawczej.

W  procesie  wychowania  dostrzegała 

wielką rolę  nauczyciela.

Szukała odpowiedzi na bardzo ogólne 

pytania 

o 

wartości 

nauczyciela 

jako 

człowieka.

Przejawiała 

myśl, 

iż 

bogactwo 

wewnętrzne 

nauczyciela 

stanowi 

jego największą siłę, zaś zrozumienie 

godności 

zawodu 

zobowiązuje 

nauczyciela  do  "budowania  siebie 

samego".

Dominującymi  motywami 

Marii  Grzegorzewskiej  w 

jej  działalności  i  dewizą 

życia były zdania: „Nie ma 

kaleki,  jest  człowiek”. 

Uporczywie 

i 

bezkompromisowo 

walczyła o pełne prawo do 

nauki,  do  pracy  i  do 

szacunku 

osób 

upośledzonych. 

Przekonywała, że kalectwo 

nie  pomniejsza  wartości  i 

godności człowieka. 



  wyzwalający  (działa  przez  miłość, 

sympatię, chęć pomocy);



  hamujący  (działa  poprzez  obcość, 

chłód);

Maria Grzegorzewska wyróżniła 

dwa typy nauczycieli:

 

„Życzliwość 

wywołuje 

życzliwość, 

przyjaźń rodzi przyjaźń”

„Każdy człowiek ma prawo do miejsca 

w  społeczeństwie  i  do  osobistego 

szczęścia”

CECHY DOBREGO NAUCZYCIELA 

W TYM PEDAGOGA 

SPECJALNEGO



 zainteresowanie człowiekiem w ogóle,



 miłość i dobroć,



 życzliwość dla dziecka,



 odpowiedzialność,



 postawa służby społecznej,



 skromność,



 własna hierarchia wartości,



 bogactwo wewnętrzne,



 postawa twórcza,



 postawa badawcza,

 sprawiedliwy,

 pomocny w trudnych sytuacjach,

 ciekawie prowadzący zajęcia,

  nowatorski,  szukający  ciekawych 

rozwiązań,

 akceptujący każde chore dziecko,

  zdolny  do  łatwego  nawiązywania 

kontaktu 

z dzieckiem,

 posiadający szeroką i rzetelną wiedzę,

 

posiadający 

dużą 

odporność 

psychiczną,

  powinien  być  "żywym”  człowiekiem, 

który nie popada w rutynę.

KONCEPCJA OSOBOWOŚCI 

NAUCZYCIELA

Maria 

Grzegorzewska 

przywiązywała 

dużą wagę do osobowości nauczyciela 

– 

wychowawcy. 

Stawia 

przed 

nauczycielem 

szereg 

wymogów 

formalnych  z  których  najważniejsze 

dotyczą  charakteru.  W  „Listach  do 

Młodego  Nauczyciela”  wyróżniła  za 

niezbędne, w jego pracy: miłość, dobroć 

i poczucie odpowiedzialności. Domagała 

się  od  pedagogów  specjalnych  przede 

wszystkim dobroci, wiary w skuteczność 

swej  pracy  oraz  optymizmu.  Kładąc 

nacisk  na  dobroć,  nie  zapominała  o 

ciągłym rozwoju nauczycieli. 

Prawdziwie  wartościowym  pracownikiem 

jest  ten,  kto  się  całe  życie  uczy,  kto  się 

całe  życie  w  pracy  i  przy  pracy  kształci  z 

własnej 

woli. 

Poznając 

swoje 

predyspozycje  i  relacje,  które  zespalają 

nas  z  samym  sobą  i  ze  światem,  musimy 

podjąć 

przemyślaną 

decyzję 

zanim 

wkroczymy  w  środowisko  szkolne  i  świat 

dziecka.

Mówiąc  o  działaniu  poprzez  miłość  i 

sympatię  oraz  chęć  niesienia  pomocy, 

wspominała, iż w atmosferze pogody, ładu 

i 

życzliwości, 

nauczyciel 

stopniowo 

zdobywa  sobie  autorytet  o  wielkiej  sile 

wewnętrznej. 

DYSKUSJA

Bycie  pedagogiem  specjalnym  –  dla  całej 

rzeszy  nauczycieli  jest  zawodem,  dla 

niewielu 

bywa 

powołaniem, 

a 

dla 

wybranych jest misją.

Czy  rozumiesz  głębię  słowa  nauczyciel? 

Słowa,  które  kryje  w  sobie  treść  potrzeb 

życia ludzkiego.

PODSUMOWANIE

Trudno 

nie 

zgodzić 

się 

z 

Marią 

Grzegorzewską,  że    nauczyciel,    pedagog 

specjalny 

musi 

być 

człowiekiem 

odpowiedzialnym 

za 

ucznia 

niepełnosprawnego,  za  wyniki  swojej 

pracy, za kontakty z rodziną dziecka oraz 

innymi 

specjalistami. 

Powinien 

być 

człowiekiem  skromnym,  optymistą  i  mieć 

poczucie  humoru.  Nauczyciel,  pedagog 

specjalny  musi  dobrze  poznać  samego 

siebie,  mieć  wgląd  we  własne  cechy 

osobowości.  Praca  ta  bywa  trudna,  ale 

dostarcza też wiele radości i satysfakcji.

BIBLIOGRAFIA

1

. Borzyszkowska H., Osobowość pedagoga 

specjalnego, „Szkoła Specjalna” 1983, nr 1.

2.  Doroszewski  J.,  Pedagogika  Specjalna, 

Wrocław 1989.

3.  Eckert  U.,  Zadania  nauczyciela  specjalnego, 

„Szkoła Specjalna” 1986, nr 2.

4.  Grzegorzewska  M.,  Listy  do  młodego 

nauczyciela, Warszawa 1996.

5.  Grzegorzewska  M.,  Z  notatek  o  nauczycielu 

wychowawcy, „Szkoła Specjalna”, 1957, nr 3.

6.  Żabczyńska  E.  (red).,  Maria  Grzegorzewska 

pedagog  w  służbie  dzieci  niepełnosprawnych, 

WSPS, Warszawa 1985.