Moczenie mimowolne i 

Moczenie mimowolne i 

mimowolne 

mimowolne 

zanieczyszczanie się 

zanieczyszczanie się 

kałem

kałem

Moczenie mimowolne 

Moczenie mimowolne 

(

(

enuresis

enuresis

)

)



Moczenie dzienne – częściej u 

Moczenie dzienne – częściej u 

dziewczynek, występuje rzadziej w 

dziewczynek, występuje rzadziej w 

populacji; 60 – 80% dzieci moczy się 

populacji; 60 – 80% dzieci moczy się 

również w nocy

również w nocy



Moczenie nocne – częściej u chłopców, w 

Moczenie nocne – częściej u chłopców, w 

mniejszym stopniu jest związane z 

mniejszym stopniu jest związane z 

współwystępującymi zakażeniami dróg 

współwystępującymi zakażeniami dróg 

moczowych czy zab. psychicznymi; 10 – 

moczowych czy zab. psychicznymi; 10 – 

30% dzieci moczy się również w dzień

30% dzieci moczy się również w dzień



 

 

Moczenie pierwotne – u dzieci, które 

Moczenie pierwotne – u dzieci, które 

nigdy nie nabyły prawidłowej kontroli 

nigdy nie nabyły prawidłowej kontroli 

zwieraczy

zwieraczy



 

 

Moczenie wtórne – dziecko 

Moczenie wtórne – dziecko 

kontrolowało zwieracze min. 6 mies., 

kontrolowało zwieracze min. 6 mies., 

a następnie ponownie zaczęło się 

a następnie ponownie zaczęło się 

moczyć (często u dzieci 5–6-letnich, 

moczyć (często u dzieci 5–6-letnich, 

sporadycznie powyżej 11 r.ż.) 

sporadycznie powyżej 11 r.ż.) 

Rozpowszechnienie

Rozpowszechnienie



Wiek

Wiek



5

5



7

7



9

9



14

14



Rozpowszechnienie

Rozpowszechnienie

 

 



13%

13%



5%

5%



2,5%

2,5%



0,8%

0,8%

Przewaga chłopców w tej 

Przewaga chłopców w tej 

populacji. Dwa czynniki:

populacji. Dwa czynniki:



 

 

Chłopcy później niż dziewczynki 

Chłopcy później niż dziewczynki 

uzyskują kontrolę nad zwieraczami 

uzyskują kontrolę nad zwieraczami 



 

 

U chłopców znamiennie częściej 

U chłopców znamiennie częściej 

dochodzi do nawrotu moczenia

dochodzi do nawrotu moczenia

Wskazówki dotyczące 

Wskazówki dotyczące 

etiologii:

etiologii:



Obciążający wywiad rodzinny (70% 

Obciążający wywiad rodzinny (70% 

dzieci)

dzieci)



Infekcje układu moczowego 

Infekcje układu moczowego 

(zwłaszcza u dziewczynek)

(zwłaszcza u dziewczynek)



Wydarzenia stresogenne w 3-4 r.ż. 

Wydarzenia stresogenne w 3-4 r.ż. 

(rozpad rodziny, oddzielenie dziecka 

(rozpad rodziny, oddzielenie dziecka 

od matki, zmiana miejsca 

od matki, zmiana miejsca 

zamieszkania, rodzeństwo, szpital, 

zamieszkania, rodzeństwo, szpital, 

wypadek)

wypadek)

Wskazówki dotyczące 

Wskazówki dotyczące 

etiologii:

etiologii:



Złe warunki socjalne (niski poziom 

Złe warunki socjalne (niski poziom 

socjoekonomiczny, duże 

socjoekonomiczny, duże 

zagęszczenie w domu, wychowanie w 

zagęszczenie w domu, wychowanie w 

instytucji)

instytucji)



Inne zaburzenia rozwojowe

Inne zaburzenia rozwojowe



Ostro prowadzony trening czystości

Ostro prowadzony trening czystości



Zmiany strukturalne w układzie 

Zmiany strukturalne w układzie 

moczowym, głębokość snu, napad 

moczowym, głębokość snu, napad 

padaczkowy

padaczkowy

Leczenie

Leczenie



Ograniczanie płynów przed spaniem, 

Ograniczanie płynów przed spaniem, 

wybudzenie dziecka późnym 

wybudzenie dziecka późnym 

wieczorem, aby oddało mocz

wieczorem, aby oddało mocz



Techniki behawioralne, np. 

Techniki behawioralne, np. 

budzik 

budzik 

śródnocny

śródnocny



Leczenie farmakologiczne

Leczenie farmakologiczne

Zanieczyszczanie kałem 

Zanieczyszczanie kałem 

(

(

encopresis

encopresis

)

)



 

 

zanieczyszczanie 

zanieczyszczanie 

pierwotne – 

pierwotne – 

nieprzerwanie od 

nieprzerwanie od 

początku życia 

początku życia 

dziecka

dziecka



 

 

zanieczyszczanie 

zanieczyszczanie 

wtórne – min. po 1 

wtórne – min. po 1 

roku dobrej kontroli 

roku dobrej kontroli 

wypróżnień

wypróżnień

Etiologia

Etiologia



Choroby somatyczne

Choroby somatyczne



Czynniki psychiczne: 

Czynniki psychiczne: 

-

nie odreagowana złość dziecka w stosunku 

nie odreagowana złość dziecka w stosunku 

do rodziców; 

do rodziców; 

-

regresywne życzenia; 

regresywne życzenia; 

-

objaw psychotyczny; 

objaw psychotyczny; 

-

zaburzenie kontroli wypróżnień w wyniku 

zaburzenie kontroli wypróżnień w wyniku 

konfliktu (autonomia vs kontrola), karzącej 

konfliktu (autonomia vs kontrola), karzącej 

i rygorystycznej nauki nawyków 

i rygorystycznej nauki nawyków 

higienicznych

higienicznych

Leczenie

Leczenie



Opanowanie sytuacji parcia na stolec

Opanowanie sytuacji parcia na stolec



Terapia behawioralna

Terapia behawioralna



Psychoterapia

Psychoterapia



Terapia rodzinna

Terapia rodzinna