Proces
miażdżycowy,
a stres
Prewencyjna rola wysiłku
fizycznego
Magdalena Wesołowska
Paulina Wojas
Proces
miażdżycowy,
a stres
Prewencyjna rola wysiłku
fizycznego
Magdalena Wesołowska
Paulina Wojas
Definicja:
Miażdżyca
-
jest to
ogólnoustrojowy proces
chorobowy, dotyczący średnich i
dużych naczyń tętniczych,
powodujący zwężenie ich światła
i ograniczenie przepływu krwi.
Miażdżyca jest przyczyną wielu chorób
układu krążenia i główną przyczyną
śmierci mieszkańców krajów zachodnich.
Prawie co trzeci Polak ma podwyższony
poziom cholesterolu (powyżej 200 mg%).
Podwyższony poziom cholesterolu
całkowitego stwierdzono u co
dziesiątej
przebadanej osoby w wieku 15-29 lat, co
czwartej
osoby w wieku 30-49 lat oraz co
drugiej
w wieku 50-lat i więcej.
Proces miażdżycowy:
1.
Zmiany chorobowe powstają najpierw w błonie
wewnętrznej naczyń.
2.
Miażdżyca jest związana z zaburzeniami
metabolicznymi i przepuszczalnością
śródbłonka i jego błony podstawnej
3.
Prowadzi do zgrubienia błony wewnętrznej
tętnic
4.
Zmiany są wieloogniskowe
5.
Jest to choroba przewlekła
6.
Zależy od czynników wewnętrzenych
(dzidziczność, płęć, choroby), i zewnętznych
(środowisko, praca, stres, dieta)
Jak przebiega
proces miażdżycowy?
Pod wpływem wielu czynników dochodzić może
do
uszkodzenia błony wewnętrznej
naczyń
tętniczych, zmiany komórek mięśni gładkich
ściany tętnicy i tworzenia tkanki łącznej.
Na skutek patologicznych procesów wytwórczych
powstaje i narasta zwężająca tętnicę
płytka
miażdżycowa
(cholesterol, jego estry, czynniki
krzepnięcia i elementy morfotyczne).
Płytka w ścianie tętnicy ulega potem
zwapnieniu
.
Ważną rolę w procesie miażdżycowym
odgrywa
układ krzepnięcia
. Po uszkodzeniu
śródbłonka tworzą się drobne przyścienne
zakrzepy.
W późniejszym okresie taka płytka
miażdżycowa może pękać, dochodzi wtedy do
większych
zakrzepów
, niekiedy z zamknięciem
światła całej tętnicy,
W wyniku
zamknięcia światła
naczynia może
dojść do martwicy, a więc zawału obszaru
narządu zaopatrywanego przez to naczynie.
Czynniki ryzyka choroby
miażdżycowej:
Wiek
-
ryzyko miażdżycy rośnie wraz z wiekiem.
Uważa się, że mężczyźni powyżej 45 a kobiety
powyżej 50 roku życia powinny co roku badać
poziom cholesterolu, jako jednego z ryzyk
choroby wieńcowej.
Dziedziczenie
-
osoby, u których w rodzinie
występowały zawały serca oraz miażdżyca,
znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka
choroby miażdżycowej.
Płeć
-
ryzyko wystąpienia miażdżycy jest wyższe
u mężczyzn niż u kobiet.
Czynniki na które mamy
wpływ:
Wysoki poziom cholesterolu
- osoby z wysokim poziomem
LDL, są znacznie bardziej narażone na ryzyko choroby
miażdżycowej, gdyż łatwiej osadza się na ścianach tętnic
Palenie tytoniu
- powoduje bowiem wzrost poziomu
cholesterolu. Substancje zawarte w dymie tytoniowym
powodują uszkodzenie śródbłonka tętnic i zwiększoną
gotowość zakrzepową krwi
Wysokie ciśnienie
– płytka miażdżycowa pojawia się w
naczyniach o wysokim ciśnieniu
Stres
Nadwaga
- u osób z nadwagą z reguły występuje wyższe
ciśnienie oraz wysoki poziom cholesterolu.
Alkohol
- spożywanie alkoholu w nadmiernych ilościach
powoduje podwyższenie ciśnienia. Stwierdzono jednak,
że niewielkie ilości wina mają pozytywny wpływ na
poziom cholesterolu we krwi.
Cholesterol:
Znajduje się w zjadanych przez nas pokarmach oraz
jest syntetyzowany przez organizm.
Cholesterol w osoczu krwi występuje w powiązaniu z
białkami tworząc lipoproteiny:
HDL – lipoproteiny dużej gęstości
. Wysysają
nadmiar cholesterolu z tkanek i przenoszą go do
wątroby, gdzie ulega degradacji. Jest to „dobry”
cholesterol.
LDL – lipoproteiny małej gęstości
. Rolą LDL jest
przenoszenie cholesterolu z wątroby do tkanek.
Jest to „zły” cholesterol.
Rola reakcji stresowej:
Wzrost produkcji cholesterolu
Wzrost ciśnienia tętniczego
Aktywacja syntezy homocysteiny
Cytotoksyczne działanie amin
katecholowych na komórki śródbłonka
Aktywacja płytek krwi
Zwiększona synteza błonowych molekuł
adhezyjnych
Hamowanie syntezy estogenów
A k ty w a c ja p ły te k
B la s z k a m ia ż d ż y c o w a
w y k r z e p ia n ie p r z y ś c ie n n e
P g i ( - )
U s z k o d z e n ie ś r ó d b ło n k a
A m in y K a te c h o lo w e ( + )
I n s u lin a ( -)
G lu k o z a ( + )
F F A ( + )
O d s ło n ię c ie b ło n y ś r o d k o w e j
C h o le s te r o l
s te ro id o g e n e z a
N a d m ia r a C o A
G lik o k o r ty k o id y
S tr e s
Choroby związane
z miażdżycą:
choroba wieńcowa,
zawał serca,
zaburzenia przepływu krwi w tętnicach
szyjnych i mózgowych z udarem
mózgowym,
zaburzenia przepływu w innych
narządach jak np. nerki
chromanie przestankowe kończyn
dolnych – niedokrwienie kończyn,
objawiające się bólem przy chodzeniu
Leczenie miażdżycy
Zmiana stylu życia – dieta,
aktywność fizyczna, rezygnacja z
używek
Leczenie farmakologiczne – np.:
żywice jonowymienne, statyny,
pochodne kwasu fibrynowego,
antyoksydanty
Ochronne działanie
wysiłku fizycznego
Zużycie nagromadzonej glukozy i FFA
Szybsze rozładowanie reakcji stresowej
– skrócenie czasu jej trwania
Zwiększona prędkość przepływu krwi
przez tkanki – zapobiega adhezji
aktywnych płytek do ścian naczynia
Aktywność fizyczna może:
Zwiększać:
Rozwój krążenia
obocznego w sercu
Powiększać przekrój
naczyń
Wydolność serca
Przepływ krwi w
naczyniach obwodowych
Aktywność
fibrynolityczną
Zawartość tlenu we krwi
Liczbę erytrocytów i
objętość krwi
Tolerancję na stres
Zmniejszać:
Stężenie trójglicerydów i
cholesterolu w surowicy
Zawartość glukozy
Otłuszczenie ciała
Ciśnienie tętnicze
Podatność na
zaburzenia rytmu serca
Wytwarzanie
katecholamin
Nadmierną reakcję
neurohormonalną
Napięcie związane ze
stresem psychicznym
Bibliografia:
„Choroby naczyń”
pod red. Henryka
Rykowskiego, wyd. PWZL
„Skrypt z medycyny i epidemiologii
środowiskowej” –
Jadwiga Jośko
Zdrowie i medycyna – portal medyczny:
http://zdrowie.flink.pl/miazdzyca.php
Poradnik medyczny:
poradnikmedyczny.pl/mod
/archiwum/790_leczenie_miażdżycy.html