CEL I ZADANIA 

UPRAWY ROLI

ORKA

CEL I ZADANIA UPRAWY 

ROLI

CEL

ZADANIA

Nadanie glebie najkorzystniejszego stanu 

fizycznego zapewniającego dobre stosunki 

wodne i pokarmowe roślinom uprawnym, 

tym samym stworzenie 

najodpowiedniejszych warunków do 

kiełkowania, wschodów, wzrostu i rozwoju 

roślin uprawy polowej

Nadanie i zachowanie struktury gruzełkowatej

Poprawienie właściwości wodnych, 
powietrznych i cieplnych

Ułatwienie przenikania korzeniom w głąb 
gleby

Uaktywnienie procesów biologicznych

Przykrycie resztek pożniwnych, nawozów 
organicznych oraz wymieszanie z glebą 
mineralnych

Przygotowanie warstwy wierzchniej do siewu 
roślin

Zwalczanie chwastów, chorób i szkodników

Przez UPRAWĘ ROLI należy rozumieć wszystkie 

czynności wykonane narzędziami i maszynami 

uprawowymi, wywierające bezpośrednie działanie 

mechaniczne na uprawianą warstwę. Uprawa roli 

winna być tak dobrana, aby wszystkie 

wykonywane czynności agrotechniczne były 

skoordynowane i prowadziły do uzyskania 

największej sprawności roli.

ZESPÓŁ UPRAWEK jest to szereg czynności 

wykonywanych na danym polu dla uzyskania 

konkretnego celu agrotechnicznego w ściśle 

określonej porze roku z wykorzystaniem 

naturalnych zjawisk przyrodniczych.

CAŁOKSZTAŁT UPRAWY ROLI POD DANĘ ROŚLINĘ 

jest to całość przygotowanie roli pod zasiew 

począwszy od sprzętu poprzedniej rośliny a 

skończywszy dopiero po wschodach zasianej 

rośliny.

CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA WYBÓR SYSTEMU UPRAWY ROLI

WŁAŚCIWOŚ

CI GLEBY

Fizyczne

Chemiczne

Skład 

granulo-

metryczny

Głębokość 

warstwy 

ornej

RZEŹBA 

TERENU

Falistoś

ć

Nachyle

-nie 

stoku

Przepu-

szczalnoś

ć

KLIMAT

Opady

Tempera-

tura

Długość 

okresu 

wegetacyj-

nego

ROŚLINA

Okres 

wegetacji

Charakter 

systemu 

korzenioweg

o

Potrzeby 

wodne

Potrzeby 
nawozowe

Zacienienie 

gleby

ZAPOTRZEBO

-WANIE NA 

ENERGIĘ

Sumaryczn

e 

zapotrzebow

a-nie na 

energię

oEnergia 

skumulowana 

w maszynach i 

paliwie

oEnergia 

skumulowana 

w środkach 

plonotwórczyc

h

oEnergia 

skumulowana 

w środkach 

plonochronnyc

h

WPŁYW UPRAWY NA ŚRODOWISKO GLEBOWE I NA ROŚLINĘ

WŁAŚCIWOŚCI 

GLEBY

Struktura

Porowatość

Przewodnictwo 

wodne i cieplne

pH gleby

Zawartość i 

rozmieszczenie 

składników 

pokarmowych i 

próchnicy w profilu 

glebowym

Aktywność 

biologiczna gleby

PROCESY 

ZACHODZĄCE W 

GLEBIE

Zagęszczenie

Zaskorupienie

Erozja

Wymywanie 

składników 

pokarmowych

Mineralizacja 

substancji 

organicznej

Parowanie 

WZROST I ROZWÓJ 

ROŚLIN

Rozmieszczenie 

systemu 

korzeniowego

Zużycie 

jednostkowe wody

Efektywność 

nawożenia

Stosunek korzeni 

do masy 

nadziemnej

Wysokość plonu i 

jego opłacalność

KRYTERIA PODZIAŁU OREK

PŁYTKIE DO 15 cm

ŚREDNIE DO 25 cm

GŁĘBOKIE DO 35 cm

BARDZO GŁEBOKIE 
POWYŻEJ 35 cm
(orki pogłębione)
(orki z 
pogłębiaczem)

ORKI ZASADNICZE

Podorywka

Orka siewna

Orka przedzimowa 
(ziębla)

Orka razówka (? 
specjalna)

ORKI UZUPEŁNIAJĄCE

Orka odwrotka

Orka wiosenna

ORKI SPECJALNE

Orka terenów 
zadarnionych

Orka pomelioracyjna

Orka agromelioracyjna

ORKI ZAGONOWE

W skład (w zgon)

W rozorywkę (w 

rozgon)

Orka 

kombinowana

ORKI 

BEZZAGONOWA

Orka w figurę 

(zaoranie od środka 

pola)

Orka w okółkę 

(dokładanie do 

brzegów pola)

Orka jednostronna

Ze 

względu 

na 

głębokoś

ć 

wykonani

a 

W 

zależności 

od 

spełnianyc

h funkcji 

W 

zależnośc

i od 

techniki 

wykonani

a 

GŁÓWNE ZADANIA STAWIANE ORCE

ORKA PŁYTKA

Zahamowanie strat 
wody, a tym samym 
poprawienie stosunków 
wilgotnościowych w 
warstwie uprawnej

Zniszczenie ścierni i 
przyśpieszenie jej 
rozkładu przez przykrycie 
cienką warstwą gleby

Zapoczątkowanie 
zwalczania chwastów

Zniszczenie niektórych 
szkodników i chorób

ORKA ŚREDNIA

Silne pokruszenie i 
wymieszanie oranej 
warstwy

Dobre przyłożenie skiby 
do dna bruzdy bez 
pozostawienia pustych 
miejsc

Zapewnienie wytworzenia 
optymalnych właściwości 
fizycznych roli

GŁÓWNE ZADANIA STAWIANE ORCE c.d.

ORKA BARDZO GŁĘBOKA

Zadania jak we wszystkich 
trzech wcześniej 
wymienionych a ponadto:

Przemieszanie warstw 
nieprzepuszczalnych na glebie 
ciężkiej

Głębokie i równomierne 
wymieszanie warstw na 
glebach luźnych

Równomierne spulchnienie 
roli do 45 cm i zlikwidowanie 
podeszwy płużnej

ORKA GŁĘBOKA

Dokładne przewietrzenie 
gleby oraz wzmożenie procesów 
biologicznych i chemicznych

Stworzenie korzystnych 
warunków wilgotnościowych 
przez zwiększenie pojemności 
wodnej

Głębokie spulchnienie 
pozwalające na silne 
przemarznięcie skiby a tym 
samym strukturotwórcze 
działanie mrozu

Wydobycie na wierzch części 
najdrobniejszych gleby i 
koloidów glebowych 
wypłukanych z warstw 
wierzchnich

TYPY ODKŁADNIC I 

SCHEMATY ICH DZIAŁANIA

a) cylindryczna, b) cylindroidalna (kulturalna), c) półśrubowa, 
d) śrubowa 

RODZAJE LEMIESZY

a) trapezowy, b) dziobowy 

  

 

                                                                                                                                                                                                                 

1. Przedpłużek

uniwersalnego zastosowania 

 

2. Przedpłużek

specjalny do orki łąk.

 

3. Przedpłużek

optymalny przy dużych ilościach resztek 

pożniwnych

4. Ścinacz skiby

alternatywa do dobrego 

wymieszania resztek 

pożniwnych.

 

5. Krój tarczowy

do czystego układania 

bruzdy, średnica 500 i 600 

mm

 

6. Krój płozy -

wariant, redukujący zużycie 

korpusów płużnych. 

(alternatywa kroju 

tarczowego)

 

7. Pogłębiacz

Odpowiada trendowi płytkiej 

orki i głębokiego 

spulchniania, 3-krotna 

regulacja głębokości, 

wymienne części 

eksploatacyjne.

AMAZONE Spulchniacz TL 

AMAZONE BBG kultywator ścierniskowy Pegasus 

Głębosz - U-465/2