background image

wykład 4

wykład 4

Zaburzenia 

Zaburzenia 

psychiczne okresu 

psychiczne okresu 

dzieciństwa i 

dzieciństwa i 

dorastania

dorastania

Andrzej Czernikiewicz

Andrzej Czernikiewicz

background image

 

 

 

 

2

2

Zasady zbierania wywiadu 
biopsychosocjalnego

Główne skargi (obecne)

Wywiad dotyczący 

obecnego zaburzenia: 

dynamika rozwoju 

objawów, postawy 

dziecka i rodziców w 

odniesieniu do objawów, 

skutki zaburzenia na 

funkcjonowanie dziecka 

i rodziny, stresory, 

poprzednie rodzaje 

terapii (typy, efekty, 

czas trwania, objawy 

uboczne)

Poziom aktualnego 

rozwoju: nawyki, 

zdolności motoryczne i 

poziom ogólnej 

aktywności, mowa i 

język, umiejętności 

szkolne, hobby, 

zainteresowania, relacje 

z rówieśnikami, 

przyjaźnie, relacje z 

członkami rodziny i 

innymi znaczącymi 

dorosłymi, ryzykowne 

zachowania, zachowania 

seksualne

background image

 

 

 

 

3

3

Zasady zbierania wywiadu 
biopsychosocjalnego - II

Przegląd objawów 

zaburzeń funkcji 

psychicznych i zaburzeń 

zachowania

Stan somatyczny 

aktualny

Wywiad: medyczny, 

neurologiczny, 

psychiatryczny

Historia rozwoju 

psychosocjalnego: ciąża 

i poród, okres 

noworodkowy, 

niemowlęcy i wczesne 

dzieciństwo; 

temperament; kroki 

milowe; historia nauki w 

szkole

Wywiad 

psychosocjalny i 

psychiatryczny 

każdego z rodziców

Wywiad dotyczący 

funkcjonowania 

małżeństwa 

rodziców

Wywiad medyczny 

rodzinny

Aktualne 

funkcjonowanie 

rodziny: możliwości, 

źródła

background image

 

 

 

 

4

4

Upośledzenie umysłowe

Upośledzenie umysłowe

upośledzenie

upośledzenie

II

II

Wiek

Wiek

Rozwojowy

Rozwojowy

(lata)

(lata)

Poziom 

Poziom 

edukacyjny

edukacyjny

Pomoc

Pomoc

lekkie

lekkie

69-50

69-50

12-9

12-9

Szkoła 

Szkoła 

podstawow

podstawow

a

a

wsparcie

wsparcie

umiarkowan

umiarkowan

e

e

49-35

49-35

8-6

8-6

Szkoła 

Szkoła 

specjalna

specjalna

pomoc

pomoc

znaczne

znaczne

34-20

34-20

5-3

5-3

Szkoła 

Szkoła 

życia

życia

Ciągła 

Ciągła 

opieka

opieka

głębokie

głębokie

19-0

19-0

<2

<2

---

---

instytucje

instytucje

background image

 

 

 

 

5

5

Deficyty parcjalne

Deficyty parcjalne

Funkcji mowy

Funkcji mowy

Artykulacji

Artykulacji

Ekspresji 

Ekspresji 

Rozumienia

Rozumienia

background image

 

 

 

 

6

6

Deficyty parcjalne

Deficyty parcjalne

Funkcji szkolnych

Funkcji szkolnych

Czytania

Czytania

Pisania

Pisania

Liczenia

Liczenia

Koordynacji motorycznej

Koordynacji motorycznej

background image

 

 

 

 

7

7

Attention-Deficit/ Hyperactivity Disorder

Attention-Deficit/ Hyperactivity Disorder

 

 

Zaburzenie Hiperkinetyczne

Zaburzenie Hiperkinetyczne

Deficyt uwagi i/lub nadaktywność

Deficyt uwagi i/lub nadaktywność

Deficyt uwagi

Deficyt uwagi

Problemy w utrzymaniu uwagi 

Problemy w utrzymaniu uwagi 

błędy z zapomnienia

błędy z zapomnienia

Trudności w podtrzymaniu uwagi

Trudności w podtrzymaniu uwagi

Nie słuchają

Nie słuchają

Nie przestrzegają zaleceń

Nie przestrzegają zaleceń

background image

 

 

 

 

8

8

ADHD 

ADHD 

objawy

objawy

 

 

Nadaktywność/impulsywność

Nadaktywność/impulsywność

Wiercenie się

Wiercenie się

napędzani przez motorek

napędzani przez motorek

Wielomówność 

Wielomówność 

Niezdolność doczekania swojej kolejki

Niezdolność doczekania swojej kolejki

Przerywanie wypowiedzi / wtrącanie się

Przerywanie wypowiedzi / wtrącanie się

background image

 

 

 

 

9

9

ADHD 

ADHD 

objawy

objawy

Trwają przez co najmniej 6 miesięcy

Trwają przez co najmniej 6 miesięcy

Początek przed 7 rokiem życia

Początek przed 7 rokiem życia

Pogorszenie w zakresie co najmniej 2 

Pogorszenie w zakresie co najmniej 2 

obszarów funkcjonowania

obszarów funkcjonowania

Znaczące pogorszenie wyników 

Znaczące pogorszenie wyników 

szkolnych

szkolnych

background image

 

 

 

 

10

10

ADHD 

ADHD 

- występowanie

- występowanie

Najczęstsze zaburzenie 

Najczęstsze zaburzenie 

psychiczne wśród dzieci leczonych 

psychiczne wśród dzieci leczonych 

przez pediatrów ambulatoryjnie

przez pediatrów ambulatoryjnie

5-7% 

5-7% 

występowania u dzieci w 

występowania u dzieci w 

pierwszej połowie szkoły 

pierwszej połowie szkoły 

podstawowej

podstawowej

6-10 

6-10 

chłopców

chłopców

 : 1 

 : 1 

dziewczyna

dziewczyna

background image

 

 

 

 

11

11

ADHD 

ADHD 

przebieg

przebieg

30-80% 

30-80% 

prezentuje nadal 

prezentuje nadal 

niektóre objawy w okresie 

niektóre objawy w okresie 

adolescencji lub nawet dorosłości

adolescencji lub nawet dorosłości

Wyższe ryzyko nadużywania 

Wyższe ryzyko nadużywania 

narkotyków

narkotyków

25% 

25% 

rozwija w okresie dorosłości 

rozwija w okresie dorosłości 

APD

APD

background image

 

 

 

 

12

12

ADHD Etiolog

ADHD Etiolog

ia

ia

Dysfunkcja mózgu

Dysfunkcja mózgu

Niska aktywność kory prefrontalnej 

Niska aktywność kory prefrontalnej 

i premotorycznej

i premotorycznej

Kontrola uwagi i aktywności

Kontrola uwagi i aktywności

Niska aktywność korowa w okolicy 

Niska aktywność korowa w okolicy 

odpowiedzialnej za inhibicję

odpowiedzialnej za inhibicję

background image

 

 

 

 

13

13

ADHD Etiolog

ADHD Etiolog

ia

ia

Dysfunkcja mózgu

Dysfunkcja mózgu

10% 

10% 

ma w wywiadzie minimalne 

ma w wywiadzie minimalne 

uszkodzenie mózgu

uszkodzenie mózgu

 (

 (

infekcja w 

infekcja w 

pierwszym trymestrze ciąży, 

pierwszym trymestrze ciąży, 

anoksja w czasie porodu)

anoksja w czasie porodu)

Ekspozycja na ołów

Ekspozycja na ołów

background image

 

 

 

 

14

14

ADHD

ADHD

 –

 –

 

 

leczenie biologiczne

leczenie biologiczne

Stymulanty 

Stymulanty 

Ritalin, Dexedrine

Ritalin, Dexedrine

Stymulacja inhibicyjnych obszarów 

Stymulacja inhibicyjnych obszarów 

kory

kory

background image

 

 

 

 

15

15

ADHD 

ADHD 

– leczenie 

– leczenie 

psychosocjalne

psychosocjalne

Terapia kognitywno-behawioralna

Terapia kognitywno-behawioralna

Wzmacnianie zachowań 

Wzmacnianie zachowań 

zadaniowych – „token economy”

zadaniowych – „token economy”

Self-instruction strategies

Self-instruction strategies

Trening rodziców

Trening rodziców

background image

 

 

 

 

16

16

ADHD 

ADHD 

leczenie

leczenie

CBT

CBT

 + 

 + 

leki – najbardziej 

leki – najbardziej 

efektywne

efektywne

 > 

 > 

Wyłącznie leki

Wyłącznie leki

 > 

 > 

CBT

CBT

 > 

 > 

Placebo

Placebo

background image

 

 

 

 

17

17

Autyzm dziecięcy

Autyzm dziecięcy

Początek w ciągu pierwszych 24 

Początek w ciągu pierwszych 24 

miesięcy życia

miesięcy życia

Znaczące uszkodzenie trzech 

Znaczące uszkodzenie trzech 

obszarów

obszarów

background image

 

 

 

 

18

18

Autyzm dziecięcy

Autyzm dziecięcy

Jakościowe pogorszenie interakcji 

Jakościowe pogorszenie interakcji 

socjalnych

socjalnych

Pogorszenie zachowań 

Pogorszenie zachowań 

pozawerbalnych

pozawerbalnych

Brak rozwoju związków 

Brak rozwoju związków 

przyjacielskich

przyjacielskich

Brak syntonii

Brak syntonii

background image

 

 

 

 

19

19

Autyzm dziecięcy

Autyzm dziecięcy

Pogorszenie komunikacji werbalnej

Pogorszenie komunikacji werbalnej

Opóźnienie lub brak rozwoju funkcji mowy

Opóźnienie lub brak rozwoju funkcji mowy

 

 

50% 

50% 

nigdy nie mówi

nigdy nie mówi

Anormalne formy lub treści wypowiedzi

Anormalne formy lub treści wypowiedzi

Echolalia 

Echolalia 

Brak właściwego użycia zaimków 

Brak właściwego użycia zaimków 

osobowych

osobowych

Niezdolność do zainicjowania lub 

Niezdolność do zainicjowania lub 

utrzymania konwersacji

utrzymania konwersacji

background image

 

 

 

 

20

20

Autyzm dziecięcy

Autyzm dziecięcy

Ograniczony i stereotypowy 

Ograniczony i stereotypowy 

repertuar zainteresowań i aktywności

repertuar zainteresowań i aktywności

Stereotypie ruchowe

Stereotypie ruchowe

Preokupacja na detalach

Preokupacja na detalach

Brak elastyczności

Brak elastyczności

Ograniczony lub dziwaczny obszar 

Ograniczony lub dziwaczny obszar 

zainteresowań

zainteresowań

background image

 

 

 

 

21

21

Autyzm dziecięcy - 

Autyzm dziecięcy - 

występowanie

występowanie

.04% = 4/10,000 

.04% = 4/10,000 

niemowląt

niemowląt

chłopców

chłopców

 : 1 

 : 1 

dziewczynka

dziewczynka

80% <70 

80% <70 

w II

w II

background image

 

 

 

 

22

22

Autyzm dziecięcy - przebieg

Autyzm dziecięcy - przebieg

50% 

50% 

instytucjonalizacja

instytucjonalizacja

35-45% 

35-45% 

wymaga codziennej 

wymaga codziennej 

opieki

opieki

5-17% 

5-17% 

relatywnie dobre 

relatywnie dobre 

funkcjonowanie

funkcjonowanie

background image

 

 

 

 

23

23

Autyzm dziecięcy - przebieg

Autyzm dziecięcy - przebieg

Lepsza prognoza, gdy

Lepsza prognoza, gdy

Wyższa inteligencja

Wyższa inteligencja

Dochodzi do rozwoju mowy przed 5 

Dochodzi do rozwoju mowy przed 5 

rokiem życia

rokiem życia

background image

 

 

 

 

24

24

Autyzm dziecięcy - etiologia

Autyzm dziecięcy - etiologia

Czynniki dziedziczne

Czynniki dziedziczne

Ryzyko zachorowania rodzeństwa

Ryzyko zachorowania rodzeństwa

 = 

 = 

2%

2%

Folstein & Rutter (1979)

Folstein & Rutter (1979)

10 DZ 

10 DZ 

pary bliźniąt

pary bliźniąt

 = 0% 

 = 0% 

concordance

concordance

11 MZ 

11 MZ 

pary bliźniąt

pary bliźniąt

 = 36% 

 = 36% 

concordance

concordance

background image

 

 

 

 

25

25

Autyzm dziecięcy – etiologia – 

Autyzm dziecięcy – etiologia – 

czynniki biologiczne

czynniki biologiczne

Więcej problemów w czasie ciąży 

Więcej problemów w czasie ciąży 

(pierwszy trymestr)

(pierwszy trymestr)

Niedorozwój móżdżku

Niedorozwój móżdżku

Szlaki odpowiedzialne za funkcje 

Szlaki odpowiedzialne za funkcje 

motoryczne, percepcyjne, 

motoryczne, percepcyjne, 

kognitywne

kognitywne

background image

 

 

 

 

26

26

Autyzm dziecięcy - etiologia

Autyzm dziecięcy - etiologia

Środowisko rodzinne

Środowisko rodzinne

Kanner (1943)

Kanner (1943)

Rodzicielskie odrzucenie i

Rodzicielskie odrzucenie i

 

 

“emotional refrigeration”

“emotional refrigeration”

background image

 

 

 

 

27

27

Autyzm dziecięcy - leczenie

Autyzm dziecięcy - leczenie

Brak efektywnego leku na większość 

Brak efektywnego leku na większość 

kluczowych objawów

kluczowych objawów

Problemy leczenia behawioralnego

Problemy leczenia behawioralnego

Zaburzenia motoryki utrudniają 

Zaburzenia motoryki utrudniają 

uczenie

uczenie

Problemy w zmianie rytuałów

Problemy w zmianie rytuałów

Problemy w znajdowaniu właściwej 

Problemy w znajdowaniu właściwej 

gratyfikacji

gratyfikacji

background image

 

 

 

 

28

28

Inne całościowe zaburzenia 

Inne całościowe zaburzenia 

psychiczne

psychiczne

Zespół Aspergera

Zespół Aspergera

Zespół Retta

Zespół Retta

background image

 

 

 

 

29

29

Zaburzenia zachowania

A.                      Powtarzalny i utrwalony 
wzorzec zachowań antysocjalnych, 
trwający przec co najmniej 1 rok, przy 
czym każdy z co najmniej 3 
wymienionych niżej  objawów trwa 
przez co najmniej 6 miesięcy: 

background image

 

 

 

 

30

30

Objawy: 

Agresja w stosunku do ludzi i zwierząt: 

1. Groźby lub zastraszanie innych 

(częste)

2. Częste inicjowanie bójek 

3. Używanie niebezpiecznych narzędzi 

4. Fizyczne okrucieństwo wobec ludzi 

5. Fizyczne okrucieństwo wobec zwierząt 

6. Kradzieże w obecności ofiary

7. Zmuszanie do współżycia seksualnego

 

background image

 

 

 

 

31

31

Objawy:

Niszczenie przedmiotów 

8. Podpalenia 

9. Inne niszczenie przedmiotów

Kłamliwość i kradzieże 

10.                 Rozbijanie szyb

11.                 Częste kłamstwa 

12.                 Kradzieże bez obecności ofiary 

background image

 

 

 

 

32

32

Poważne naruszanie prawa 

13.                 Częste pozostawanie poza domem 

na noc przed ukończeniem 13 roku życia

14.                 Ucieczki z domu na co najmniej 2 

noce 

15.                 Częste wagarowanie przed 

ukończeniem 13 roku życia

B.                       Objawy to powodują znaczące 

pogorszenie funkcjonowania

C.                       Początek przed 15 rokiem życia

Objawy

background image

 

 

 

 

33

33

Typy zaburzeń zachowania

Typy zaburzeń zachowania

Zaburzenie opozycyjno-buntownicze

Zaburzenie opozycyjno-buntownicze

Zaburzenie zachowania ze złą 

Zaburzenie zachowania ze złą 

socjalizacją

socjalizacją

Zaburzenie zachowania z dobrą 

Zaburzenie zachowania z dobrą 

socjalizacją

socjalizacją

background image

 

 

 

 

34

34

Inne dziecięce zaburzenia 

Inne dziecięce zaburzenia 

psychiczne

psychiczne

Zespół lęku separacyjnego

Zespół lęku separacyjnego

Zaburzenie typu nadmiernego lęku w 

Zaburzenie typu nadmiernego lęku w 

dzieciństwie

dzieciństwie

Zaburzenie typu nadmiernej rywalizacji z 

Zaburzenie typu nadmiernej rywalizacji z 

rodzeństwem

rodzeństwem

Mutyzm wybiórczy

Mutyzm wybiórczy

Zaburzenie typu utrudnienia kontaktów 

Zaburzenie typu utrudnienia kontaktów 

socjalnych

socjalnych

Zaburzenie typu nadmiernej łatwości 

Zaburzenie typu nadmiernej łatwości 

kontaktów socjalnych

kontaktów socjalnych

background image

 

 

 

 

35

35

Inne dziecięce zaburzenia 

Inne dziecięce zaburzenia 

psychiczne

psychiczne

Pica

Pica

Zespół la Tourrete’a

Zespół la Tourrete’a

Mimowolne moczenie

Mimowolne moczenie

Mimowolne oddawanie stolca

Mimowolne oddawanie stolca

Jąkanie

Jąkanie

Mowa bezładna

Mowa bezładna

background image

 

 

 

 

36

36

Wyniki samooceny 

Wyniki samooceny 

SDDC+MINI (n=701)

SDDC+MINI (n=701)

background image

 

 

 

 

37

37

Czym różni się depresja wieku 

Czym różni się depresja wieku 

młodzieńczego od depresji ludzi 

młodzieńczego od depresji ludzi 

dorosłych?

dorosłych?

Na pewno nie częstością występowania – 

Na pewno nie częstością występowania – 

epidemiologia depresji wskazuje, że przypadki 

epidemiologia depresji wskazuje, że przypadki 

depresji w wieku dojrzewania występują równie 

depresji w wieku dojrzewania występują równie 

często jak u osób dorosłych. Uważa się, że 2,5% 

często jak u osób dorosłych. Uważa się, że 2,5% 

dzieci, oraz 8,3% adolescentów cierpi na depresję 

dzieci, oraz 8,3% adolescentów cierpi na depresję 

[Birmaher i in.-1996]. 

[Birmaher i in.-1996]. 

Jednocześnie badania wskazują na coraz 

Jednocześnie badania wskazują na coraz 

wcześniejszy początek depresji [Schaffer i in.-1996]. 

wcześniejszy początek depresji [Schaffer i in.-1996]. 

Inna jest u młodych ludzi proporcja cierpiących na 

Inna jest u młodych ludzi proporcja cierpiących na 

nią chłopców i dziewcząt – wynosi jak 1 do 1, 

nią chłopców i dziewcząt – wynosi jak 1 do 1, 

podczas gdy u dorosłych kobiety chorują co najmniej 

podczas gdy u dorosłych kobiety chorują co najmniej 

dwukrotnie częściej niż mężczyźni. 

dwukrotnie częściej niż mężczyźni. 

background image

 

 

 

 

38

38

W obrazie depresji młodzieńczej na plan 

W obrazie depresji młodzieńczej na plan 

pierwszy wysuwają się objawy, które są 

pierwszy wysuwają się objawy, które są 

często nieobecne w obrazie depresji w 

często nieobecne w obrazie depresji w 

innym wieku, takie jak:

innym wieku, takie jak:

Objawy somatyczne: zawroty i bóle głowy, bóle karku, kończyn, czy 

Objawy somatyczne: zawroty i bóle głowy, bóle karku, kończyn, czy 

brzucha

brzucha

Ciągłe uczucie nieszczęścia, negatywizmu czy drażliwości

Ciągłe uczucie nieszczęścia, negatywizmu czy drażliwości

Niekontrolowane wybuchy złości czy wściekłości

Niekontrolowane wybuchy złości czy wściekłości

Ciągły krytycyzm do swojego postępowania, poczucie winy, czy 

Ciągły krytycyzm do swojego postępowania, poczucie winy, czy 

niska samoocena

niska samoocena

Zaburzenia w koncentracji myślenia, kłopoty w podejmowaniu 

Zaburzenia w koncentracji myślenia, kłopoty w podejmowaniu 

decyzji, szczególnie widoczne w czasie zajęć szkolnych

decyzji, szczególnie widoczne w czasie zajęć szkolnych

Spowolnienie wypowiedzi, liczne bloki w wypowiedziach związane z 

Spowolnienie wypowiedzi, liczne bloki w wypowiedziach związane z 

wahaniami co do dalszego ich toku

wahaniami co do dalszego ich toku

Spadek zainteresowania dotychczas absorbującymi zajęciami

Spadek zainteresowania dotychczas absorbującymi zajęciami

Brak energii, uczucie ciągłego zmęczenia

Brak energii, uczucie ciągłego zmęczenia

Zmiany apetytu dające w efekcie znaczące zmiany wagi ciała

Zmiany apetytu dające w efekcie znaczące zmiany wagi ciała

Ciągłe zamartwianie się, nawet drobnostkami

Ciągłe zamartwianie się, nawet drobnostkami

Nadmierne zainteresowanie tematyką śmierci w literaturze, muzyce

Nadmierne zainteresowanie tematyką śmierci w literaturze, muzyce

background image

 

 

 

 

39

39

Samobójstwa a depresja 

Samobójstwa a depresja 

młodzieńcza

młodzieńcza

Ocenia się jednak, że 95% samobójców w okresie adolescencji 

Ocenia się jednak, że 95% samobójców w okresie adolescencji 

popełnia swój czyn w czasie stanu depresji. Dlatego ocenia się, że 

popełnia swój czyn w czasie stanu depresji. Dlatego ocenia się, że 

na 100 000 młodych ludzi 10-11 ginie śmiercią samobójczą.  

na 100 000 młodych ludzi 10-11 ginie śmiercią samobójczą.  

Współczynnik samobójstw w grupie chłopców jest aż 4 razy 

Współczynnik samobójstw w grupie chłopców jest aż 4 razy 

wyższy niż w grupie dziewcząt. Dlatego też należy mieć 

wyższy niż w grupie dziewcząt. Dlatego też należy mieć 

świadomość jakie zachowania mogą wskazywać na chęć 

świadomość jakie zachowania mogą wskazywać na chęć 

odebrania sobie życia.

odebrania sobie życia.

Mówienie, czy nawet żartowanie sobie z samobójstw.

Mówienie, czy nawet żartowanie sobie z samobójstw.

Stwierdzenia, że ktoś chciałby się z nowu zobaczyć z nieżyjącą już, 

Stwierdzenia, że ktoś chciałby się z nowu zobaczyć z nieżyjącą już, 

kochaną osobą.

kochaną osobą.

Wypowiedzi typu „Życie jest bez sensu”, „Wszystko będzie lepsze, 

Wypowiedzi typu „Życie jest bez sensu”, „Wszystko będzie lepsze, 

gdy mnie już tu nie będzie”, „Wolałbym już nie istnieć”.

gdy mnie już tu nie będzie”, „Wolałbym już nie istnieć”.

Zainteresowanie tematyką śmierci i samobójstwa w literaturze, 

Zainteresowanie tematyką śmierci i samobójstwa w literaturze, 

muzyce, czy internecie.

muzyce, czy internecie.

Pisanie pożegnalnych listów.

Pisanie pożegnalnych listów.

Nagłe wizyty u dawno nie odwiedzanych osób, aby je pożegnać.

Nagłe wizyty u dawno nie odwiedzanych osób, aby je pożegnać.

Zachowania autodestrukcyjne – picie alkoholu, samouszkodzenia.

Zachowania autodestrukcyjne – picie alkoholu, samouszkodzenia.


Document Outline