Cyfrowy system rejestracji 

obrazu w 

rentgenodiagnostyce  cz.1

Proszę o pogłębienie i 

utrwalenie wiadomości o 

radiologii cyfrowej z 

podręcznika B.Pruszyńskiego 

„Diagnostyka obrazowa” str. 93-

104

Kaseta z płytką po wykonaniu zdjęcia umieszczona 

zostaje w czytniku obrazu.  Czytnik automatycznie 

otwiera kasetę i wysuwa płytę obrazową. 

Podczas badania promieniowanie X padające na 

różne punkty płyty fosforowej z różnym natężeniem 

proporcjonalnie zwiększa energię atomów fosforu. 

Podstawą działania czytnika (skaner laserowy) jest 

uwolnienie  zgromadzonej na płytce energii 

mającej postać stymulowanego światła. Jest to 

sygnał analogowy, który ulega przetworzeniu na 

cyfrowy w fotodetektorze.  Proces  przetwarzania 

informacji na format zrozumiały dla komputerów 

nazywa się digitalizacją. Równocześnie z płytki 

zostaje usunięty „utajony” obraz i może być ona 

ponownie użyta do badania. 

Radiologia fosforowa

Folia pamięciowa automatycznie ocenia 

jakość obrazu, a zwłaszcza średnie 
zaczernienie i rozpiętość pomiędzy 
jasnymi i ciemnymi partiami  obrazu. 
Uzyskane informacje wykorzystywane 
są do optymalizacji wyniku badania 
rak, aby można było ocenić 
najdrobniejsze szczegóły anatomiczne. 

Radiologia fosforowa

Podstawą obrazowania są detektory 

zbudowane z fotoprzewodników 
(amorficzny krzem, selen) 
tworzących matrycę, przy czym 
każdy receptor  odpowiada za 1 
piksel obrazu. 

Radiologia cyfrowa 

bezpośrednia

Czujnik CCD

CCD (charge coupled device) składa się z dużej liczby 

elementów czułych na światło. Elementy te w fazie 
akumulacji zbierają ładunki elektryczne wyłapując 
fotony. W ten sposób zakumulowany ładunek jest 
proporcjonalny do ilości światła jaka padła na dany 
sensor. W fazie odczytu ładunki są zamieniane na 
napięcie elektryczne. Wszystko to dzieje się dzięki 
efektowi fotoelektrycznemu wewnętrznemu, który 
polega na wybijaniu elektronów przez fotony, co 
prowadzi do powstanie różnicy potencjału, czyli 
napięcia elektrycznego. Następnie poprzez elektrody 
zgromadzone na końcu każdego rzędu pikseli, 
zgromadzony sygnał trafia do wzmacniacza, po czym 
opuszcza rejestrator.

Komputery nie radzą sobie z ciągłymi obrazami, lecz 

tylko z szykiem (układem) liczb. Tym sposobem 
wymagane jest, aby reprezentacja obrazów była 
dwuwymiarowym układem punktów. Punkt na 
płaszczyźnie 2-D nazywamy pikselem lub pel'em, zaś 
punkt w przestrzeni 3-D voxelem. Pozycja pikseli w 
powszechnej notacji podawana jest jako matryca. 
Pierwszy indeks (m) oznacza pozycje wiersza, indeks 
(n)oznacza kolumnę.

Wizualizacja obrazu

Każdy piksel reprezentuje nie punkt obrazu, ale 

raczej prostokątny region, czyli elementarną 

komórkę siatki. Wartość związana z pikselem 

informuje o średniej irradiancji (natężenie 

napromieniowania ) to znaczy, że obrazy  rtg 

stanowią przestrzenne rozłożenie natężenia 

promieniowania na płaszczyźnie.

Rozmiar piksela powinien być mniejszy niż 

najmniejszy z obiektów, których chcemy 

oceniać.

Wizualizacja obrazu

Liczba elementów obrazu (pikseli ) w kierunku poziomym 

(m) i pionowym (n). Matryce w rentgenodiagnostyce:

512x512 

1024x1024
2048x2048
4096x4096

Rozmiar piksela determinuje rozdzielczość przestrzenną, 

która dla rozmiaru piksela wynosi: np. piksel o 

rozmiarze 

   0,2 mm - 2,5linii/mm

   0,1 mm – 5linii/mm

Większa matryca = więcej pikseli, które są mniejsze

Matryca

Mierzona irradiancja (natężenie 

promieniowania) płaszczyzny obrazu musi 
być odwzorowana jako skali szarości, aby 
mogła być użyta przez komputer. Proces 
ten nazywa się kwantyzacją.

Skale szarości w diagnostyce:

256 stopni szarości – układ 8bitowy

1024 stopni szarości  - układ 10bitowy

4096stopni szarości – układ 12bitowy

Wizualizacja –skala szarości 

Możemy zauważyć relatywną różnice na 

poziomie 2% pomiędzy obszarami o różnej 
jasności

Komputer rozróżnia określoną liczbę typów 

skali szarości, co sprawia, że obraz cyfrowy 
ma znacznie mniejszą dynamikę. To jest 
powód, dlaczego jakość obrazów 
cyfrowych, a w szczególności scen bardzo 
jaskrawych i kontrastowych, wydaje nam 
się dużo gorsza. 

Wizualizacja – skala szarości 

Przyjmowanie elektronicznych zleceń 

medycznych systemu szpitalnego  i zwracanie 

do niego wyników badań, 

Elektroniczna wymianę informacji z 

urządzeniami diagnostycznymi,  

Generowanie danych dla systemu rozliczeń 

(format otwarty NFZ), 

Generowanie danych statystycznych,

W jednostkach prowadzących bezpośrednią 

sprzedaż usług dla pacjentów generowanie 

dokumentów sprzedaży ,

Wysyłanie obrazów na odległość (teleradiologia) 

np. celem konsultacji medycznych

System informatyczny w 

radiologii

Art. 3 Dla zainstalowanych urządzeń 

radiologicznych wyposażonych w cyfrową 

rejestrację obrazu standardem wymiany i 

interpretacji danych medycznych 

związanych lub reprezentujących obrazy 

diagnostyczne jest format DICOM 3.0 

zgodny z normą ISO 12052:2006.

Badanie radiologiczne wykonywane w 

technice cyfrowej jest opisywane w 
dedykowanych stacjach opisowych, 
czyli na monitorach np. LCD. Wszelki 
zapis badania radiologicznego na 
nośniku CD czy DVD lub na kliszy z 
kamery laserowej jest dokumentacją 
wtórną i z punktu widzenia prawa nie 
jest wynikiem badania do interpretacji.

Wynik badania