Wykład 1

Podział układu nerwowego

Układ nerwowy ośrodkowy:

mózgowie i rdzeń kręgowy

Układ nerwowy obwodowy

12 par nerwów czaszkowych i ich zwojów

31 par nerwów rdzeniowych i ich zwojów

układ autonomiczny (współczulny i

przywspółczulny)

NERWY CZASZKOWE

I-węchowy (są to nerwy czuciowe zaczynają się w ok.

węchowej jamy nosowej),

II-wzrokowy (jest nerwem czuciowym, biegnie od

siatkówki do kory płata potylicznego),

III- okoruchowy (jest nerwem ruchowym,

odpowiedzialnym za większość ruchów gałki ocznej,

jego pobudzenie powoduje zwężenie źrenicy),

IV-bloczkowy (jest nerwem ruchowym, unerwia m.

skośny górny kierujący gałką oczną ku dołowi i w str.

przyśrodkową)

V-trójdzielny (oczny, szczękowy, żuchwowy).

cz. czuciowa unerwia całą twarz, jamę ustną.

Nerwy czaszkowe c.d.

VI-odwodzący (jest nerwem ruchowym, kieruje

gałką oczną na zew.)

VII-twarzowy ( jest nerwem mieszanym, włókna

ruchowe, czuciowe-smakowe i przywspółczulne)

Unerwia m. wyrazowe twarzy, 2/3 przednie języka

VII-przedsionkowo - ślimakowy ( nerw czuciowy

prowadzi wrażenia słuchowe oraz równowagi)

IX-językowo - gardłowy ( posiada włókna ruchowe,

czuciowe oraz przywspółczulne, unerwia mięśnie

gardła oraz czuciowo 1/3 tylną część języka)

Nerwy czaszkowe c.d.

X-błędny (włókna ruchowe,

czuciowe i

przywspółczulne) Odcinek szyjny,

piersiowy i brzuszny.

XI-dodatkowy (część czaszkowa i

rdzeniowa)

XII-podjęzykowy (m. języka)

Komórka nerwowa (neuron)

Komórka nerwowa - neuron - jest najważniejszym elementem

składowym układu nerwowego. W obrębie komórki nerwowej

wyróżnia się ciało komórki i dwa rodzaje wypustek: wypustkę

długą (akson) i liczne wypustki krótkie (dendryty) (Ryc.6-2).

Aksony przenoszą informacje z ciała komórki do innych komórek

nerwowych lub narządów wykonawczych (efektorów), dendryty

natomiast przekazują pobudzenia do ciała komórki nerwowej.

Poszczególne komórki nerwowe łączą się ze sobą poprzez złącza

(synapsy), które pośredniczą w przekazywaniu informacji. W

zależności od rodzaju substancji chemicznej pośredniczącej w

przekazywaniu pobudzenia, wyróżnia się synapsy pobudzające i

hamujące. Komórkom nerwowym towarzyszą komórki glejowe,

które spełniają funkcje pomocnicze (odżywcze, izolacyjne,

podporowe) w stosunku do neuronów.

Nerwy

Nerwy są utworzone przez grupy włókien nerwowych

(aksonów lub dendrytów), obejmują tylko poszczególne

włókna , nie zawierają ciał komórek nerwowych.

Ciała komórek nerwowych znajdują się w zwojach

(obwodowy układ nerwowy), albo jądrach (ośrodkowy

układ nerwowy).

Większość nerwów zawieraj oba rodzaje włókien (włókna

czuciowe i ruchowe). Włókna czuciowe przewodzą

informację do Ośrodkowego układu nerwowego, włókna

ruchowe z ośrodkowego układu nerwowego na obwód).

Nerwy rdzeniowe

Nerwy rdzeniowe

W skład nerwów rdzeniowych wchodzi 8 par n.

odcinka szyjnego (C1 - C8), 12 par z odcinka

piersiowego (Th1 - Th12), 5 par odcinka

lędźwiowego (L1 - L5), 5 par odcinka krzyżowego

(S1 - S5) i parę nerwów rdzeniowych guzicznych

(Co).

Ze względu na istniejące przesuniecie pomiędzy

odcinkami kręgosłupa i rdzenia kręgowego, nerwy z

dolnych odcinków rdzenia przebiegają w przestrzeni

podpajęczynówkowej jako tzw. koński ogon, do

odpowiednich otworów międzykręgowych, którymi

opuszczają kanał kręgowy.

Gałęzie nerwów rdzeniowych

Pień nerwu rdzeniowego, powstały z połączenia korzenia

przedniego i tylnego, dzieli się na gałęzie łączące, białe i

szare (związane z układem autonomicznym) gałęzie

grzbietowe i brzuszne.

Gałęzie grzbietowe zaopatrują ruchowo mięśnie głębokie

grzbietu, czuciowo i autonomicznie skórę na karku,

plecach i w górnej części pośladków. Gałęzie brzuszne

zaopatrują we wszystkie rodzaje włókien: mięśnie i skórę

kończyn, skórę i mięśnie klatki piersiowej (wraz z

przeponą) i brzucha oraz mięśnie powierzchowne

grzbietu.

Tylko gałęzie brzuszne nerwów rdzeniowych piersiowych

zachowały układ odcinkowy i przebiegają jako nerwy

międzyżebrowe. W pozostałych odcinkach gałęzie

brzuszne łączą się tworząc: splot szyjny (C1 - C4), splot

ramienny (C5 - Th1), splot lędźwiowo- krzyżowy (L1 - S5).

SPLOT SZYJNY-powstał z połączenia gałęzi brzusznych 4pierwszych

nerwów szyjnych rdzeniowych. Od splotu tego odchodzą nerwy

skórne (unerwiają czuciowo skórę szyi i górne okolice klp.) oraz

gałęzie mięśniowe (unerwiają mięśnie szyi) najdłuższym nerwem

splotu szyjnego jest nerw przeponowy (unerwia osierdzie, opłucną i

otrzewną)

SPLOT RAMIENNY-jest utworzony z 4nerwów szyjnych rdzeniowych i

1piersiowego, dzieli się na cz.nadobojczykową (odchodzą od niej

gałęzie krótkie,unerwiające skórę i m.barku) i

cz.podobojczykową(odchodzą od niej n.mięśniowo-

skórny,pochowy,łokciowy,promieniowy).

SPLOT LĘDŹWIOWY-jest utworzony z gałęzi 3pierwszych nerwów

lędźwiowych rdzeniowych i cz.4.Galęzie krótkie (unerwiają mięśnie

obręczy biodrowej), długie( n.biodrowo-podbrzuszny,biodrowo-

pachwinowy,płciowo-udowy, skórny uda boczny i udowy. Unerwiają

one częściowo m. brzucha i udo oraz skórę ok. biodrowej.

SPLOT KRZYŻOWY- powstał z gałęzi brzusznych nerwów rdzeniowych

4 i5 lędźwiowego oraz nerwów krzyżowych. Odchodzą od niego

gałęzie krótkie( unerwiają m. obręczy biodrowej) i długie (n.

pośladkowy górny i dolny, n. skórny uda tylny, n. kulszowy). Nerwy

te unerwiają skórę i mięśnie uda, podudzia i stopy.

Układ autonomiczny

(wegetatywny)

kieruje czynnościami narządów

wewnętrznych a zwłaszcza funkcją układu

sercowo-naczyniowego, oddechowego,

pokarmowego i przemiany materii. Układ

wegetatywny jest czynnościowo ściśle

połączony z układem hormonalnym.

Ośrodki sterujące tego układu znajdują się

w ośrodkowym układzie nerwowym.

Podział układu

autonomicznego

układ współczulny (sympatyczny),

układ przywspółczulny (parasympatyczny).

Ośrodki układu sympatycznego zlokalizowane są

w bocznych rogach rdzenia kręgowego w odcinku

piersiowym i lędźwiowym.

Ośrodki parasympatyczne znajdują się w

międzymózgowiu i odcinku krzyżowym rdzenia

kręgowego. Uszkodzenie włókien wegetatywnych

wyzwala tzw. bóle kauzalgiczne, które mają

charakter piekąco- palący, często nasilają się

nocą i słabo reagują na leki przeciwbólowe.

Document Outline