Błędne koło we 

wstrząsie

Natalia Abbas, gr. VI

 

 

Wstrząs jest zespołem objawów 

klinicznych o różnej etiologii. 

Wywołuje dysproporcje między 

przepływem tkankowym, a 

zapotrzebowaniem metabolicznym 

ustroju.

Prowadzi do postępującego upośledzenia 

przepływu przez ważne dla życia 

narządy: mózg, serce, płuca, wątrobę, 

nerki. W jego efekcie w tkankach 

obwodowych następuje kwasica 

metaboliczna.

 

 

Wstrząs może być spowodowany:

- zmniejszeniem objętości krwi w

   następstwie utraty krwi,

- utratą wody,
- utratą białek osocza,
- przemieszczeniem płynów ustrojowych

   w przebiegu toksemii

- ostrym zapaleniem trzustki,
- zapaleniem otrzewnej,
- zmiażdżeniem tkanek.

 

 

W zależności od etiologii 
możemy wyróżnić kilka 
rodzajów wstrząsu:

- wstrząs kardiogenny

- wstrząs septyczny

- wstrząs endokrynny
- wstrząs anafilaktyczny

 

 

 Niezależnie od etiologii w  obrębie 
wstrząsu można wyodrębnić podobne 
etapy zaburzeń krążenia, które często 
przybierają formę „błędnego koła”.

 

 

FAZA I

Zmniejszenie przepływu krwi prowadzi do zwolnienia procesów 
metabolicznych i obniżenia ciśnienia tętniczego

W tej fazie kosztem zmniejszenia przepływu przez naczynia 
skórne i mięśnie następuje normalizacja objętości minutowej 
serca i ciśnienia tętniczego. 

Dochodzi do zwiększenia uwalniania adrenaliny i noradrenaliny z 
rdzenia nadnerczy oraz zakończeń andrenergicznych

Zwiększa się sekrecja hormonu antydiuretycznego (ADH), 
dochodzi do aktywacji układu renina-angiotensyna-aldosteron 
(RAA).

￬  w efekcie

Obkurczenie łożyska tętniczego i przyspieszenie częstotliwości 
skurczów serca oraz zatrzymywanie wody i sodu w organizmie.

 

 

FAZA II

- Krew kierowana jest do narządów centralnych: wątroby, serca i 
mózgu. Przepływ jest natomiast zmniejszony w obrębie nerek, jelit i 
skóry.

- Mimo skurczu naczyń tętniczych, ciśnienie tętnicze ma tendencję 
do obniżania się. Maleje także objętość minutowa serca.

- Wyrównawczej stymulacji andrenergicznej towarzyszy 
tachykardia, przyspieszenie oddychania, zwężenie naczyń 
skórnych, objaw bladości powłok ciała, oziębienie i poty.

￬  w efekcie

- Zmniejszony przepływ krwi przez nerki wywołuje oligurię lub 
anurię.

- Mniejszy przepływ krwi przez naczynia wieńcowe wyzwala bóle 
dławicowe.

- Mniejszy przepływ mózgowy powoduje niepokój i lęk.

 

 

FAZA III

Procesy zachodzące w fazie pierwszej i drugiej skutkują:

- Następowaniem zaburzeń metabolicznych wyzwalających 
niedokrwienie tkanek obwodowych: przemiany metaboliczne oparte 
są na beztlenowej glikolizie z wytwarzaniem mleczanów i rozwojem 
kwasicy metabolicznej. 

- Obkurczenie łożyska tętniczego nie jest już wystarczające i 
następuje obniżenie ciśnienia krwi (do ok.. 9,3kPa, tj. 70 mm Hg) i 
zmniejszenie objętości minutowej serca.

￬  w efekcie

- Zmniejsza się przepływ wieńcowy serca.
- Niedokrwieniu ulega ośrodek krążeniowo-oddechowy.
- Z uszkodzonych tkanek przechodzą do przestrzeni śródnaczyniowej 
 aminy biogenne, kininy, adenozyna i enzymy trzustkowe.

- Zwiększa się stężenie potasu i dwutlenku węgla w osoczu, pojawia 
się kwasica mleczanowa.

- Zmniejszają się zapasy komórkowe ATP.

 

 

W skutek powyżej opisanych zjawisk dochodzi do IV FAZY wstrząsu:

- Łożysko naczyniowe tętnicze, pomimo adrenergicznej stymulacji 
ulega rozszerzeniu wywołanemu kwasicą metaboliczną i 
mediatorami zapalnymi uwalnianymi z niedotlenionych tkanek

- Ciśnienie tętnicze krwi ulega krytycznemu obniżeniu (poniżej 6,7 
kPa   tj. 50 mm Hg).

￬  w efekcie

- Pojawia się zapaść naczyniowa.
- W drobnych naczyniach włosowatych występuje agregacja płytek 
krwi i wyzwolenie patologicznego procesu krzepnięcia 
śródnaczyniowego DIC.

- Uszkodzenie fizjologicznej bariery w błonie śluzowej prowadzi do 
wchłaniania bakterii i substancji toksycznych do krążenia

- Uszkodzeniu ulega krążenie płucne – zaburzona jest wymiana 
płucna, rozwija się obrzęk płuc.

- Przedłużone niedokrwienie nerek skutkuje ostrą martwica cewek 
nerkowych prowadzącą do niewydolności nerek

 

 

Wszystkie błędne koła zawarte w mechanizmie 

przebiegu wstrząsu opierają się o zasadę regulacji 

poprzez sprzężenie zwrotne dodatnie.

Organizm starając się zapobiec negatywnym zmianom 

ustrojowym powoduje działania, które w rzeczywistości 

jeszcze bardziej przyczyniają się pogłębienia 

negatywnych zmian.

 

 

Zestawienie wszystkich powyższych objawów oraz ich przyczyn w 

postaci grafu obrazuje występowanie „błędnych kół” w przebiegu 

wstrząsu:

 

1. Hipowolemia bezwzględna

 lub względna

2. Obniżenie powrotu żylnego

3. Obniżenie objętości wyrzutowej

4. Obniżenie pojemności minutowej

5. Obniżenie ciśnienia tętniczego

6. Zmniejszenie przepływu obwodowego

7. Niedotlenienie narządów i

 tkanek ważnych dla życia

8. Dekompensacja metaboliczna; kwasica

10. Pobudzenie układu

współczulnego

11. Tachykardia

(nieefektywna)

12. Odruch z

baroreceptorów

13. Nadmierna tachykardia

(nieefektywna)

14. Błędne koło regulacyjne

 (sprzężenie zwrotne dodatnie) 

15. Wykrzepianie

śródnaczyniowe

17. Niewydolność mięśnia

sercowego

16. Obniżenie przepływu

wieńcowego

18. Wstrząs nieodwracalny

9. Załamanie czynności

Narządów i układu

 

 

1. Hipowolemia bezwzględna

 lub względna

2. Obniżenie powrotu żylnego

3. Obniżenie objętości wyrzutowej

4. Obniżenie pojemności minutowej

5. Obniżenie ciśnienia tętniczego

6. Zmniejszenie przepływu obwodowego

7. Niedotlenienie narządów i

 tkanek ważnych dla życia

8. Dekompensacja metaboliczna; kwasica

10. Pobudzenie układu

współczulnego

11. Tachykardia

(nieefektywna)

12. Odruch z

baroreceptorów

13. Nadmierna tachykardia

(nieefektywna)

14. Błędne koło regulacyjne

 (sprzężenie zwrotne dodatnie) 

15. Wykrzepianie

śródnaczyniowe

17. Niewydolność mięśnia

sercowego

16. Obniżenie przepływu

wieńcowego

18. Wstrząs nieodwracalny

9. Załamanie czynności

Narządów i układu

 

 

1. Hipowolemia bezwzględna

 lub względna

2. Obniżenie powrotu żylnego

3. Obniżenie objętości wyrzutowej

4. Obniżenie pojemności minutowej

5. Obniżenie ciśnienia tętniczego

6. Zmniejszenie przepływu obwodowego

7. Niedotlenienie narządów i

 tkanek ważnych dla życia

8. Dekompensacja metaboliczna; kwasica

10. Pobudzenie układu

współczulnego

11. Tachykardia

(nieefektywna)

12. Odruch z

baroreceptorów

13. Nadmierna tachykardia

(nieefektywna)

14. Błędne koło regulacyjne

 (sprzężenie zwrotne dodatnie) 

15. Wykrzepianie

śródnaczyniowe

17. Niewydolność mięśnia

sercowego

16. Obniżenie przepływu

wieńcowego

18. Wstrząs nieodwracalny

9. Załamanie czynności

Narządów i układu

 

 

1. Hipowolemia bezwzględna

 lub względna

2. Obniżenie powrotu żylnego

3. Obniżenie objętości wyrzutowej

4. Obniżenie pojemności minutowej

5. Obniżenie ciśnienia tętniczego

6. Zmniejszenie przepływu obwodowego

7. Niedotlenienie narządów i

 tkanek ważnych dla życia

8. Dekompensacja metaboliczna; kwasica

10. Pobudzenie układu

współczulnego

11. Tachykardia

(nieefektywna)

12. Odruch z

baroreceptorów

13. Nadmierna tachykardia

(nieefektywna)

14. Błędne koło regulacyjne

 (sprzężenie zwrotne dodatnie) 

15. Wykrzepianie

śródnaczyniowe

17. Niewydolność mięśnia

sercowego

16. Obniżenie przepływu

wieńcowego

18. Wstrząs nieodwracalny

9. Załamanie czynności

Narządów i układu

 

 

Dziękuję za 

uwagę